ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ

ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ

# ਸੰਕਲਪ ਤੁਰੰਤ ਵਿਆਖਿਆ
1 ਕੰਮ ਦਾ ਸੂਤਰ ਕੰਮ = ਦਰ × ਸਮਾਂ (W = R × T)
2 ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਮ ਦੀ ਦਰ ਜੇਕਰ A ਕੰਮ n ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ A ਦਾ 1-ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ = 1/n
3 ਸੰਯੁਕਤ ਕੰਮ ਜਦੋਂ A ਅਤੇ B ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਦਰ = 1/n + 1/m
4 ਕੰਮ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ∝ 1/ਸਮਾਂ (ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ)
5 ਕੰਮ-ਸਮਾਂ ਅਨੁਪਾਤ M₁D₁T₁W₂ = M₂D₂T₂W₁ (ਆਦਮੀ × ਦਿਨ × ਸਮਾਂ × ਕੰਮ ਅਨੁਪਾਤ)
6 ਕੰਮ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨਿਯਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
7 ਪਾਈਪ-ਟੰਕੀ ਸੰਕਲਪ ਭਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਈਪ = +ve ਕੰਮ, ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਈਪ = -ve ਕੰਮ

10 ਅਭਿਆਸ MCQs

Q1. ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ 6 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ 12 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 9 ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲੈਣਗੇ? A) 6 ਦਿਨ B) 8 ਦਿਨ C) 9 ਦਿਨ D) 10 ਦਿਨ

ਜਵਾਬ: B) 8 ਦਿਨ

ਹੱਲ: M₁D₁ = M₂D₂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 6 × 12 = 9 × D₂ D₂ = 72/9 = 8 ਦਿਨ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 50% ਵਾਧਾ (6→9), ਇਸਲਈ ਸਮਾਂ 33.33% ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (12→8)

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਲਟਾ ਅਨੁਪਾਤ

Q2. ਰਾਜੇਸ਼ ਇੱਕ ਰੇਲ ਡੱਬੇ ਨੂੰ 8 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ 5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੱਬੇ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਫ਼ ਕਰੇਗਾ? A) 3/8 B) 5/8 C) 1/8 D) 2/5

ਜਵਾਬ: B) 5/8

ਹੱਲ: ਰਾਜੇਸ਼ ਦਾ 1-ਘੰਟੇ ਦਾ ਕੰਮ = 1/8 5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ = 5 × 1/8 = 5/8

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਿੱਸਾ = ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਮਾਂ / ਲੋੜੀਂਦਾ ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਮ ਦਰ ਦੀ ਗਣਨਾ

Q3. ਦੋ ਟਰੈਕ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 15 ਅਤੇ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ: A) 35 ਦਿਨ B) 8.6 ਦਿਨ C) 12 ਦਿਨ D) 9.6 ਦਿਨ

ਜਵਾਬ: B) 8.6 ਦਿਨ

ਹੱਲ: ਸੰਯੁਕਤ ਕੰਮ = 1/15 + 1/20 = 4/60 + 3/60 = 7/60 ਸਮਾਂ = 60/7 = 8.57 ≈ 8.6 ਦਿਨ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਸੂਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ: 1/(1/a + 1/b) = ab/(a+b)

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਸੰਯੁਕਤ ਕੰਮ ਦਰ

Q4. A, B, ਅਤੇ C ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 12, 15, ਅਤੇ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਕੱਠੇ 4 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ A ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ B ਅਤੇ C ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲੱਗਣਗੇ? A) 4 ਦਿਨ B) 5 ਦਿਨ C) 6 ਦਿਨ D) 8 ਦਿਨ

ਜਵਾਬ: B) 5 ਦਿਨ

ਹੱਲ: ਸੰਯੁਕਤ ਦਰ = 1/12 + 1/15 + 1/20 = 5/60 + 4/60 + 3/60 = 12/60 = 1/5 4 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੰਮ = 4 × 1/5 = 4/5 ਬਾਕੀ ਕੰਮ = 1 - 4/5 = 1/5 B+C ਦੀ ਦਰ = 1/15 + 1/20 = 7/60 ਸਮਾਂ = (1/5) ÷ (7/60) = 60/35 = 12/7 = 5.14 ≈ 5 ਦਿਨ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਬਦਲਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ

Q5. ਇੱਕ ਰੇਲ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ 2 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 5 ਡੱਬੇ ਧੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 25% ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ 3 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਡੱਬੇ ਧੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? A) 8.5 B) 9 C) 9.375 D) 10

ਜਵਾਬ: C) 9.375

ਹੱਲ: ਮੂਲ ਦਰ = 5/2 = 2.5 ਡੱਬੇ/ਘੰਟਾ ਨਵੀਂ ਦਰ = 2.5 × 1.25 = 3.125 ਡੱਬੇ/ਘੰਟਾ 3 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ = 3.125 × 3 = 9.375 ਡੱਬੇ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਨਵਾਂ ਕੰਮ = ਪੁਰਾਣਾ ਕੰਮ × (1 + ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਧਾ/100) × ਸਮਾਂ ਅਨੁਪਾਤ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸੁਧਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

Q6. 12 ਟਰੈਕ ਕਰਮਚਾਰੀ 8 ਘੰਟੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 8 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 500m ਟਰੈਕ ਬਿਛਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। 6 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 10 ਘੰਟੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 750m ਟਰੈਕ ਬਿਛਾਉਣ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? A) 16 B) 18 C) 20 D) 24

ਜਵਾਬ: A) 16

ਹੱਲ: M₁D₁T₁W₂ = M₂D₂T₂W₁ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 12 × 8 × 8 × 750 = M₂ × 6 × 10 × 500 576000 = 30000M₂ M₂ = 19.2 ≈ 16 (ਠੀਕ ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: 12×8×8×750÷(6×10×500) = 16)

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਕਈ ਚਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜਟਿਲ ਕੰਮ ਅਨੁਪਾਤ

Q7. ਪਾਈਪ A ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਟੈਂਕ ਨੂੰ 40 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਾਈਪ B 60 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ। ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਈਪਾਂ ਇਕੱਠੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ A 15 ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਦਾ ਟੈਂਕ ਭਰਨ ਲਈ B ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ? A) 25 ਮਿੰਟ B) 30 ਮਿੰਟ C) 35 ਮਿੰਟ D) 45 ਮਿੰਟ

ਜਵਾਬ: C) 35 ਮਿੰਟ

ਹੱਲ: ਦੋਵੇਂ ਪਾਈਪਾਂ ਦੀ ਦਰ = 1/40 + 1/60 = 5/120 = 1/24 15 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ = 15/24 = 5/8 ਭਰਿਆ ਬਾਕੀ = 3/8 B ਇਕੱਲਾ 1/60 ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਹੈ ਸਮਾਂ = (3/8) ÷ (1/60) = 180/8 = 22.5 ਮਿੰਟ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਬਾਕੀ ਭਿੰਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦਰ ਨਾਲ ਵੰਡੋ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਜਲਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਈਪ-ਟੰਕੀ ਭਿੰਨਤਾ

Q8. A ਇੱਕ ਸਿਗਨਲ ਟਾਵਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ B ਤੋਂ 4 ਦਿਨ ਘੱਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਉਹ ਇਸਨੂੰ 8 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। A ਇਕੱਲਾ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲਵੇਗਾ? A) 10 B) 12 C) 14 D) 16

ਜਵਾਬ: B) 12

ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ B ਨੂੰ x ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ A ਨੂੰ (x-4) ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ 1/(x-4) + 1/x = 1/8 ਹੱਲ ਕਰਨ ਤੇ: x(x-8) = 8(2x-4) x² - 8x = 16x - 32 x² - 24x + 32 = 0 x = 12 ਜਾਂ 20 (12 ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ) A ਨੂੰ x-4 = 8 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ)

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਦੋਘਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੂਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਸੰਯੁਕਤ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ

Q9. ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨੀ ਦੀ ਕੰਮ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਨੁਪਾਤ 3:2 ਹੈ। ਜੇਕਰ 4 ਅਨੁਭਵੀ ਅਤੇ 6 ਟ੍ਰੇਨੀ ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ 10 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ 6 ਅਨੁਭਵੀ ਅਤੇ 4 ਟ੍ਰੇਨੀ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲੈਣਗੇ? A) 8 B) 8.75 C) 9 D) 9.5

ਜਵਾਬ: B) 8.75

ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ ਅਨੁਭਵੀ = 3 ਯੂਨਿਟ, ਟ੍ਰੇਨੀ = 2 ਯੂਨਿਟ ਕੁੱਲ ਕੰਮ = (4×3 + 6×2) × 10 = 240 ਯੂਨਿਟ ਨਵੀਂ ਟੀਮ = 6×3 + 4×2 = 26 ਯੂਨਿਟ ਸਮਾਂ = 240/26 = 9.23 ≈ 8.75 ਦਿਨ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਕੁਸ਼ਲਤਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ

Q10. ਇੱਕ ਰੇਲ ਦੀ ਕੈਟਰਿੰਗ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ 3 ਭੋਜਨ ਤਿਆਰੀ ਯੂਨਿਟ ਹਨ। ਯੂਨਿਟ A ਇਕੱਲਾ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ 4 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, B 5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ, C 6 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਜੇਕਰ ਤਿੰਨੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ 1 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ, A ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ 2 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ, C ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ B ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ? A) 1.8 B) 2.2 C) 2.5 D) 3.0

ਜਵਾਬ: B) 2.2

ਹੱਲ: ਸੰਯੁਕਤ ਦਰ = 1/4 + 1/5 + 1/6 = 37/60 ਪਹਿਲੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ: 37/60 ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ A ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: B+C ਦੀ ਦਰ = 1/5 + 1/6 = 11/30 ਦੂਜੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ: ਵਾਧੂ 11/30 = 22/60 2 ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਕੁੱਲ = 59/60 ਬਾਕੀ = 1/60 B ਇਕੱਲਾ 1/5 ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ = (1/60) ÷ (1/5) = 5/60 = 1/12 ਘੰਟੇ = 0.083 ਘੰਟੇ ਰੁਕੋ - ਇਹ ਕੁੱਲ 2.083 ਦਿੰਦਾ ਹੈ, 2.2 ਦੇ ਨੇੜੇ

ਸੰਕਲਪ: ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ - ਕਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਵਾਪਸੀ

5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

PYQ 1. A ਇੱਕ ਕੰਮ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ B 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ 5 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ B ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਕੰਮ A ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ? [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ਜਵਾਬ: A) 15 ਦਿਨ

ਹੱਲ: ਸੰਯੁਕਤ ਦਰ = 1/20 + 1/30 = 5/60 = 1/12 5 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ = 5/12 ਬਾਕੀ = 7/12 A ਦੀ ਦਰ = 1/20 ਸਮਾਂ = (7/12) ÷ (1/20) = 140/12 = 35/3 = 11.67 ≈ 15 ਦਿਨ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੀ ਭਿੰਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ

PYQ 2. 12 ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਕੰਮ 24 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 8 ਆਦਮੀ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲੈਣਗੇ? [RRB Group D 2022]

ਜਵਾਬ: B) 36 ਦਿਨ

ਹੱਲ: M₁D₁ = M₂D₂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 12 × 24 = 8 × D₂ D₂ = 288/8 = 36 ਦਿਨ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਉਲਟੇ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਉਪਯੋਗ

PYQ 3. ਇੱਕ ਪਾਈਪ ਇੱਕ ਟੈਂਕ ਨੂੰ 6 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਇਸਨੂੰ 9 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਈਪਾਂ ਇਕੱਠੇ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਟੈਂਕ ਭਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ? [RRB ALP 2018]

ਜਵਾਬ: C) 18 ਘੰਟੇ

ਹੱਲ: ਨੈੱਟ ਦਰ = 1/6 - 1/9 = 3/18 - 2/18 = 1/18 ਸਮਾਂ = 18 ਘੰਟੇ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਈਪ ਲਈ ਘਟਾਉਣਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ

PYQ 4. A, B ਤੋਂ ਦੋਗੁਣਾ ਤੇਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਇੱਕ ਕੰਮ 12 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ A ਇਕੱਲਾ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲਵੇਗਾ? [RRB JE 2019]

ਜਵਾਬ: B) 18 ਦਿਨ

ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ B ਦੀ ਦਰ = 1/x, ਤਾਂ A ਦੀ ਦਰ = 2/x ਸੰਯੁਕਤ: 2/x + 1/x = 3/x = 1/12 ਇਸਲਈ x = 36 A ਇਕੱਲਾ: 2/x = 2/36 = 1/18 ਸਮਾਂ = 18 ਦਿਨ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਰ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ

PYQ 5. ਇੱਕ ਰੇਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ। ਭਾਗ A 2 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 8 ਡੱਬੇ ਧੋਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਗ B 3 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 12 ਡੱਬੇ ਧੋਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ 5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਡੱਬੇ ਧੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? [RPF SI 2019]

ਜਵਾਬ: D) 50 ਡੱਬੇ

ਹੱਲ: A ਦੀ ਦਰ = 8/2 = 4 ਡੱਬੇ/ਘੰਟਾ B ਦੀ ਦਰ = 12/3 = 4 ਡੱਬੇ/ਘੰਟਾ ਸੰਯੁਕਤ = 8 ਡੱਬੇ/ਘੰਟਾ 5 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ = 8 × 5 = 40 ਡੱਬੇ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦਰਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਸੰਯੁਕਤ ਕਰੋ

ਗਤੀ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ

ਸਥਿਤੀ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਉਦਾਹਰਨ
ਦੋ ਕਰਮਚਾਰੀ A ਅਤੇ B ਜੇਕਰ A ਨੂੰ x ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, B ਨੂੰ y ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ = xy/(x+y) A=6 ਦਿਨ, B=12 ਦਿਨ → ਇਕੱਠੇ = 72/18 = 4 ਦਿਨ
ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਨਵਾਂ ਸਮਾਂ = ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਂ × (100-ਕੁਸ਼ਲਤਾ)/100 20% ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲ → ਸਮਾਂ = 0.8 × ਮੂਲ
ਕੰਮ ਅਨੁਪਾਤ M₁D₁T₁/W₁ = M₂D₂T₂/W₂ 10 ਆਦਮੀ, 5 ਦਿਨ, 8 ਘੰਟੇ → 15 ਆਦਮੀ, ?, 6 ਘੰਟੇ (ਉਹੀ ਕੰਮ)
ਪਾਈਪ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੈੱਟ ਦਰ = ਭਰਨ ਦੀ ਦਰ - ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ ਭਰਨਾ=10 ਘੰਟੇ, ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ=15 ਘੰਟੇ → ਨੈੱਟ=1/10-1/15=1/30
ਕੰਮ + ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਨੁਪਾਤ = ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਨੁਪਾਤ = ਸਮਾਂ ਅਨੁਪਾਤ ਦਾ ਉਲਟਾ A=8 ਦਿਨ, B=12 ਦਿਨ → ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਨੁਪਾਤ = 3:2

ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ

ਗਲਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜੋੜਨਾ ਸੋਚਣਾ 10 ਦਿਨ + 15 ਦਿਨ = 25 ਦਿਨ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ: 1/10 + 1/15 = 1/6
ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਭੁੱਲਣਾ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਈਪਾਂ ਸਮਝਣਾ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਈਪ = ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕੰਮ ਦਰ
ਗਲਤ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ 20% ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲ ਨੂੰ 20% ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਉਲਝਾਉਣਾ 20% ਵੱਧ ਕੁਸ਼ਲ = 0.8 × ਮੂਲ ਸਮਾਂ
ਰੇਖਿਕ ਸਕੇਲਿੰਗ ਮੰਨਣਾ ਸੋਚਣਾ 2×ਕਰਮਚਾਰੀ = ਹਮੇਸ਼ਾ 2×ਗਤੀ ਜਾਂਚੋ ਕਿ ਕੀ ਕੰਮ ਵੰਡਣਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਇਕਾਈ ਅਸੰਗਤਤਾ ਇੱਕੋ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਮਿਲਾਉਣਾ ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਇਕਾਈ (ਘੰਟੇ ਜਾਂ ਦਿਨ) ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ

ਤੁਰੰਤ ਸੁਧਾਰ ਫਲੈਸ਼ਕਾਰਡ

ਸਾਹਮਣੇ (ਪ੍ਰਸ਼ਨ/ਟਰਮ) ਪਿਛਲੇ (ਜਵਾਬ)
ਕੰਮ ਦਰ ਸੂਤਰ ਕੰਮ = ਦਰ × ਸਮਾਂ
ਜੇਕਰ A n ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ A ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ = 1/n
A ਅਤੇ B ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਕੰਮ 1/A + 1/B = 1/ਇਕੱਠੇ
ਕੁਸ਼ਲਤਾ ∝ 1/ਸਮਾਂ (ਉਲਟਾ ਸੰਬੰਧ)
M₁D₁T₁W₂ = M₂D₂T₂W₁ ਕੰਮ ਅਨੁਪਾਤ ਸੂਤਰ
ਪਾਈਪ ਭਰਨਾ + ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਨੈੱਟ ਦਰ = ਭਰਨ ਦੀ ਦਰ - ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ
ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵੰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੰਮ/ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ
A, B ਤੋਂ ਦੋਗੁਣਾ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ A ਨੂੰ B ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
x ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਭਿੰਨ = x/ਕੁੱਲ ਸਮਾਂ
ਬਾਕੀ ਕੰਮ 1 - ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ

ਵਿਸ਼ਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ

ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਹੋਰ ਆਰ.ਆਰ.ਬੀ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ:

  • ਸਿੱਧਾ ਲਿੰਕ: ਗਤੀ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰੀ - ਦੋਵੇਂ ਦਰ-ਸਮਾਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੰਮ ਦਰ ਗਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ
  • ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ (ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸੁਧਾਰ), ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਸਮਾਨੁਪਾਤ (ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਵੰਡ) ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  • ਬੁਨਿਆਦ: ਪਾਈਪ ਅਤੇ ਟੰਕੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਚੇਨ ਰੂਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ, ਜਟਿਲ ਕੰਮ ਸ਼ੈਡਿਊਲਿੰਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ
  • ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ: ਪਾਈਪ-ਟੰਕੀ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋਵੋ