⚡ ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਖਣਿਜ – 2 ਮਿੰਟ ਦਾ ਰੀਵਿਜ਼ਨ
1. ਚਰਬੀ-ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ (A D E K) – ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
- A: ਰਾਤਾਂਧੀ, ਗਾਜਰ, ਪਾਲਕ → After sunset see
- D: ਰਿਕਟਸ, ਧੁੱਪ, ਮੱਛੀ ਦਾ ਤੇਲ → Daylight vitamin
- E: ਬਾਂਝਪਨ, ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਤੇਲ → E for Every-sperm-count
- K: ਜਮਾਵਟ, ਹਰੀ ਪੱਤੀ → Koagulation
2. ਪਾਣੀ-ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ (B-ਕਾਮਪਲੈਕਸ ਅਤੇ C) – ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜ
| ਵਿਟਾਮਿਨ |
ਘਾਟ |
ਸਰੋਤ |
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ |
| B1 (ਥਾਇਮਿਨ) |
ਬੇਰੀ-ਬੇਰੀ |
ਅਨਾਜ |
B1 = Beri |
| B2 (ਰਿਬੋਫਲੇਵਿਨ) |
ਚੀਲੋਸਿਸ |
ਦੁੱਧ, ਅੰਡਾ |
B2 = 2 lips cracked |
| B3 (ਨਾਇਆਸਿਨ) |
ਪੈਲਾਗਰਾ |
ਮੀਟ |
Pellagra = Pasta (ਮਕਈ) |
| B5 (ਪੈਂਟੋਥੈਨਿਕ) |
ਸੜਦੇ ਪੈਰ |
ਮਸ਼ਰੂਮ |
5 fingers burn |
| B6 (ਪਾਈਰੀਡੋਕਸਿਨ) |
ਐਨੀਮੀਆ |
ਮੱਛੀ |
6 packs need blood |
| B7 (ਬਾਇਓਟਿਨ) |
ਡਰਮੇਟਾਈਟਿਸ |
ਅੰਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰਦੀ |
7 skin glow |
| B9 (ਫੋਲੇਟ) |
ਮੈਗਾਲੋਬਲਾਸਟਿਕ ਐਨੀਮੀਆ |
ਹਰੀ ਪੱਤੀ |
9 months pregnancy |
| B12 (ਕੋਬਾਲਾਮਿਨ) |
ਪਰਨੀਸ਼ੀਅਸ ਐਨੀਮੀਆ |
ਲਿਵਰ |
12 = Cobalt |
| C (ਐਸਕੋਰਬਿਕ ਐਸਿਡ) |
ਸਕਰਵੀ |
ਖਟੇ ਫਲ, ਆਂਵਲਾ |
C = Citrus |
3. ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ
| ਖਣਿਜ |
ਮੁੱਖ ਕੰਮ |
ਘਾਟ |
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ |
| ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ |
ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦ |
ਰਿਕਟਸ / ਆਸਟੀਓਪੋਰੋਸਿਸ |
ਦੁੱਧ |
| ਫਾਸਫੋਰਸ |
ATP, ਹੱਡੀਆਂ |
ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੱਡੀਆਂ |
ਦੁੱਧ, ਦਾਲਾਂ |
| ਆਇਰਨ |
ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ |
ਐਨੀਮੀਆ |
ਸੇਬ, ਪਾਲਕ |
| ਆਇਓਡੀਨ |
ਥਾਈਰੋਕਸੀਨ |
ਗੋਇਟਰ |
ਆਇਓਡਾਈਜ਼ਡ ਲੂਣ |
| ਫਲੋਰੀਨ |
ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇਨੈਮਲ |
ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਸੜਨਾ |
ਫਲੋਰਾਈਡ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ |
| ਸੋਡੀਅਮ |
ਨਰਵ ਇੰਪਲਸ |
ਹਾਈਪੋਨਾਟ੍ਰੇਮੀਆ |
ਆਮ ਲੂਣ |
| ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ |
ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ |
ਹਾਈਪੋਕੈਲੇਮੀਆ |
ਕੇਲਾ |
4. ਟ੍ਰੇਸ ਤੱਤ (ਯਾਦ ਰੱਖੋ “Chicken Curry Makes Zebras Sing”)
- Cu – ਕਾਪਰ → ਐਨੀਮੀਆ
- Co – ਕੋਬਾਲਟ → B12 ਦਾ ਹਿੱਸਾ
- Mn – ਮੈਂਗਨੀਜ਼ → ਹੱਡੀ ਬਣਤਰ
- Zn – ਜਿੰਕ → ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰਨਾ, ਸਵਾਦ ਖਤਮ ਹੋਣਾ
- Se – ਸੇਲੇਨੀਅਮ → ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟ
5. ਤੇਜ਼ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੋਲੀ
- ADEK = All Dogs Eat Kibble (ਚਰਬੀ-ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ)
- Vit C → C for Collagen & Citrus
- Fe-Ca-I = Females Carry Iron daily
🔫 10 ਰੈਪਿਡ-ਫਾਇਰ MCQs
1. ਕਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਰਾਤ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?
**Answer:** ਵਿਟਾਮਿਨ A
2. ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
**Answer:** ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਟਸ / ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟੀਓਮਾਲੇਸ਼ੀਆ
3. ਕਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਖੂਨ ਦੇ ਜਮਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
**Answer:** ਵਿਟਾਮਿਨ K
4. ਪੈਲਾਗਰਾ ਕਿਸ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
**Answer:** ਨਿਆਸਿਨ (ਵਿਟ B3)
5. ਥਾਇਰੋਕਸਿਨ ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਖਣਿਜ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ?
**ਜਵਾਬ:** ਆਇਓਡੀਨ
6. ਕੋਬਾਲਟ ਕਿਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ?
**ਜਵਾਬ:** ਵਿਟਾਮਿਨ B12
7. ਕਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਧੋਣ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
**ਜਵਾਬ:** ਵਿਟਾਮਿਨ B1 (ਥਾਇਅਮੀਨ)
8. B12 ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਐਨੀਮੀਆ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
**ਜਵਾਬ:** ਪਰਨੀਸ਼ੀਅਸ ਐਨੀਮੀਆ
9. ਦੰਦਾਂ ਲਈ ਫਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ?
**ਜਵਾਬ:** ਫਲੋਰਾਈਡ ਵਾਲਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ
10. ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਪੋਟੈਸ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ?
**ਜਵਾਬ:** ਕੇਲਾ