⚡ વિટામિન્સ અને ખનિજો – 2 મિનિટનું રિવિઝન
1. ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ (A D E K) – શરીરની ચરબીમાં સંગ્રહ થાય છે
- A: રાત્રિ-અંધત્વ, ગાજર, પાલક → After sunset see
- D: રિકેટ્સ, સૂર્યપ્રકાશ, માછલીનું તેલ → Daylight vitamin
- E: વંધ્યત્વ, વનસ્પતિ તેલ → E for Every-sperm-count
- K: લોહીનું ગઠ્ઠું બનવું, લીલા પાંદડાં → Koagulation
2. પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ (B-કોમ્પ્લેક્સ અને C) – રોજ જરૂરી
| વિટામિન |
ઊણપ |
સ્ત્રોત |
મ્નેમોનિક |
| B1 (થાયમિન) |
બેરી-બેરી |
અનાજ |
B1 = Beri |
| B2 (રિબોફ્લેવિન) |
ચિલોસિસ |
દૂધ, ઈંડું |
B2 = 2 lips cracked |
| B3 (નિયાસિન) |
પેલાગ્રા |
માંસ |
Pellagra = Pasta (મકાઈ) |
| B5 (પેન્ટોથેનિક) |
પગમાં બર્નિંગ |
મશરૂમ |
5 fingers burn |
| B6 (પાયરિડોક્સિન) |
એનિમિયા |
માછલી |
6 packs need blood |
| B7 (બાયોટિન) |
ડર્મેટાઇટિસ |
ઈંડાની જાડી |
7 skin glow |
| B9 (ફોલેટ) |
મેગાલોબ્લાસ્ટિક એનિમિયા |
લીલા પાંદડાં |
9 months pregnancy |
| B12 (કોબાલામિન) |
પર્નિશિયસ એનિમિયા |
લિવર |
12 = Cobalt |
| C (એસ્કોર્બિક એસિડ) |
સ્કર્વી |
ખાટાં ફળ, આમળા |
C = Citrus |
3. મુખ્ય ખનિજો
| ખનિજ |
મુખ્ય કાર્ય |
ઊણપ |
ટોચનો સ્ત્રોત |
| કેલ્શિયમ |
હાડકાં અને દાંત |
રિકેટ્સ / ઓસ્ટિયોપોરોસિસ |
દૂધ |
| ફોસ્ફરસ |
ATP, હાડકાં |
નબળા હાડકાં |
દૂધ, દાળો |
| આયર્ન |
હિમોગ્લોબિન |
એનિમિયા |
સફરજન, પાલક |
| આયોડિન |
થાયરોક્સિન |
ગળગળો |
આયોડાઇઝ્ડ મીઠું |
| ફ્લોરિન |
દાંતના ઇનેમલ |
દાંતના કાટા |
ફ્લોરાઇડેડ પાણી |
| સોડિયમ |
નર્વ આવેગ |
હાયપોનેટ્રેમિયા |
સામાન્ય મીઠું |
| પોટેશિયમ |
હૃદય ધબકન |
હાયપોકેલેમિયા |
કેળું |
4. ટ્રેસ એલિમેન્ટ્સ (યાદ રાખો “Chicken Curry Makes Zebras Sing”)
- Cu – કોપર → એનિમિયા
- Co – કોબાલ્ટ → B12 નો ભાગ
- Mn – મેંગેનીઝ → હાડકાં રચના
- Zn – ઝિંક → ઘા ભરાવો, સ્વાદ ખોવાઈ જવો
- Se – સેલેનિયમ → એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ
5. ઝડપી યાદ રાખવાની ગોળી
- ADEK = All Dogs Eat Kibble (ચરબીમાં દ્રાવ્ય)
- Vit C → C for Collagen & Citrus
- Fe-Ca-I = Females Carry Iron daily
🔫 10 રેપિડ-ફાયર MCQs
1. કયો વિટામિન રાત્રિ-અંધાશું માટે જવાબદાર છે?
**Answer:** વિટામિન A
2. વિટામિન D ની ઊણપ શું કારણે થાય છે?
**Answer:** બાળકોમાં રિકેટ્સ / પુખ્તોમાં ઓસ્ટિયોમલેશિયા
3. કયો વિટામિન રક્તના ગઠ્ઠા માટે જરૂરી છે?
**Answer:** વિટામિન K
4. પેલાગ્રા કઈ ઊણપને કારણે થાય છે?
**Answer:** નિયાસિન (વિટામિન B3)
5. થાયરોક્સિન સંશ્લેષણ માટે કયું ખનિજ જરૂરી છે?
**જવાબ:** આયોડિન
6. કોબાલ્ટ કયા વિટામિનનો ભાગ છે?
**જવાબ:** વિટામિન B12
7. ચોખાને વારંવાર ધોવાથી કયું વિટામિન સરળતાથી નષ્ટ થાય છે?
**જવાબ:** વિટામિન B1 (થાયામિન)
8. B12 ઊણપથી થતી એનિમિયાને શું કહેવામાં આવે છે?
**જવાબ:** પર્નિશિયસ એનિમિયા
9. દાંત માટે ફ્લોરાઇડનો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત શું છે?
**જવાબ:** ફ્લોરાઇડ યુક્ત પીવાનું પાણી
10. કયું ફળ પોટેશિયમમાં સૌથી વધુ છે?
**જવાબ:** કેળું
BETA
