పశ్చిమ విభాగాలు – రైల్వే జనరల్ నాలెడ్జ్ క్యాప్స్యూల్

| జోన్ ప్రధాన కార్యాలయం | ముంబై (చర్చ్గేట్) | | ఏర్పాటు | 5 నవంబర్ 1951 (BB&CI రైల్వే పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత) | | ముందున్న సంస్థ | బొంబాయి, బరోడా & సెంట్రల్ ఇండియా రైల్వే (BB&CI) | | మొత్తం మార్గం కి.మీ | 4,680 కి.మీ (2023) | | విభాగాలు | 6 – ముంబై WR, ముంబై CR, వడోదర, అహ్మదాబాద్, రాజ్కోట్, భావ్నగర్* | | ప్రధాన వర్క్షాప్లు | దాహోద్, లోయర్ పరేల్, సబర్మతి, భావ్నగర్ | | విద్యుదీకరణ | 100 % (2022) – పూర్తి విద్యుదీకరణ సాధించిన మొదటి జోన్ | | ప్రసిద్ధ రైళ్లు | ఆగస్ట్ క్రాంతి రాజధాని, ముంబై–ఢిల్లీ దురంతో, గుజరాత్ సంపర్క్ క్రాంతి, డబుల్ డెక్కర్, వందే భారత్ (ముంబై–గాంధీనగర్) |

* భావ్నగర్ విభాగం 2022లో రాజ్కోట్ విభాగాన్ని విభజించి సృష్టించబడింది.

1. సాంకేతిక సంగ్రహం

2. విభాగాల వారీ వాస్తవాలు

*సాంకేతికంగా CR కింద ఉన్నా, WR వడోదర్ వరకు మౌలిక సదుపాయాలను పంచుకుంటుంది.

3. చారిత్రక మైలురాళ్లు

• 1853 – BB&CI భారతదేశంలో మొదటి రైలును ప్రారంభించింది (బొంబాయి–థానే, 34 km) – ఆ తర్వాత GIPR నిర్వహించింది.
• 1864 – బొంబాయి–బరోడా బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ ప్రారంభమైంది.
• 1870 – ఇందోర్–ఉజ్జయిని బ్రాంచ్ – మధ్య భారతదేశంలోకి మొదటి BG లైన్.
• 1951 – BB&CI ఇండియన్ రైల్వేలో విలీనమైంది → 5 నవంబర్ న “పశ్చిమ రైల్వే"గా పునర్జన్మ పొందింది.
• 1968 – మొదటి 25 kV AC ట్రాక్షన్ ముంబై సెంట్రల్–విరార్ విభాగంలో ప్రవేశపెట్టబడింది.
• 1988 – ముంబై–ఢిల్లీ రాజధాని జెండా ఊపబడింది; హౌరా–ఢిల్లీకి వెలుపల మొదటి రాజధాని.
• 2003 – ముంబై మెట్రో-1 (వెర్సోవా–అంధేరి–ఘాట్కోపర్) మొదట WR కింద ప్రణాళిక చేయబడింది కానీ తర్వాత MMRDAకి బదిలీ చేయబడింది.
• 2018 – భారతదేశంలో మొదటి CNG DEMU గోధ్రా–కేవాడియా విభాగంలో ప్రవేశపెట్టబడింది.
• 2022 – 100 % విద్యుదీకరణ ప్రకటించబడింది; చివరి డీజిల్ విభాగం పాలన్పూర్–సమఖియాలి మార్పిడి చేయబడింది.
• 2023 – ముంబై–గాంధీనగర్ వందే భారత్ (2వ తరం) 160 km/h ట్రయల్ రికార్డ్ చేసింది.

4. ప్రస్తుత స్థితి & ఇటీవలి నవీకరణలు (2023-24)

• వందే భారత్ విస్తరణ: 3వ రేక్ సబర్మతి షెడ్లో నిర్వహించబడుతుంది; రోజుకు 4 సేవలు (ముంబై–గాంధీనగర్, ముంబై–శ్రీ మాతా వైష్ణో దేవీ కట్రా WR ద్వారా).
• WDFC ఇంటిగ్రేషన్: 1,506 km పశ్చిమ DFC ఇప్పుడు జోన్ ఫ్రీట్లో 35 % మోస్తుంది; 1.5 km పొడవైన డబుల్-స్టాక్ కంటైనర్లు (ఆఫ్రికన్ & యూరోపియన్ లోడింగ్ గేజ్) 100 km/h వేగంతో నడుస్తాయి.
• స్టేషన్ పునరుద్ధరణ: ముంబై సెంట్రల్, వడోదర, అహ్మదాబాద్ (అంచనా ₹10,000 కోట్లు) – “రైలోపోలిస్” ట్రాన్సిట్ హబ్లుగా 60-అంతస్తుల వాణిజ్య టవర్లతో మోడల్ చేయబడుతున్నాయి.
• కవచ్: ముంబై–అహ్మదాబాద్ విభాగం (508 km) 160 km/h కు సర్టిఫై చేయబడింది; 2024 లక్ష్యం – ఢిల్లీకి విస్తరించడం.
• గ్రీన్ ఇనిషియేటివ్స్: 100 % LED, 65 MW సోలార్ రూఫ్టాప్లు (సబర్మతి, దాహోద్, ఉద్వాడ); మొదటి H2-ఇంధన హైబ్రిడ్ DEMU ట్రయల్ 2025లో ప్రణాళిక చేయబడింది.
• పింక్ & లేడీస్ స్పెషల్: అహ్మదాబాద్ విభాగం “తేజస్విని” ఆల్-విమెన్ క్రూడ్ MEMUని ప్రవేశపెట్టింది (2023).
• కొత్త లైన్లు: సురేంద్రనగర్–ధరంగధ్ర–కుడ 90 km (2022), రాజ్కోట్–పోర్బందర్ డబ్లింగ్ (2024), ముంబై–అహ్మదాబాద్ HSR (508 km) – నిర్మాణంలో ఉంది; మొదటి పీర్ వల్సాడ్ జిల్లాలో పూర్తయింది.

5. రైల్వే పరీక్షలలో బరువు

6. ప్రాక్టీస్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు

చివరిగా నవీకరించబడింది: 24 జూన్ 2024 | మూలం: WR పింక్ బుక్ 2023-24, రైల్వే బోర్డ్, PIB.