ਪੱਛਮੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ – ਰੇਲਵੇ ਜੀ.ਕੇ. ਕੈਪਸੂਲ

| ਜ਼ੋਨ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ | ਮੁੰਬਈ (ਚਰਚਗੇਟ) | | ਗਠਨ | 5 ਨਵੰਬਰ 1951 (ਬੀ.ਬੀ.ਐਂਡ ਸੀ.ਆਈ. ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੁੜ-ਸੰਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | | ਪੂਰਵਗਾਮੀ | ਬੰਬਈ, ਬੜੌਦਾ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਲਵੇ (ਬੀ.ਬੀ.ਐਂਡ ਸੀ.ਆਈ.) | | ਕੁੱਲ ਰੂਟ ਕਿ.ਮੀ. | 4,680 ਕਿ.ਮੀ. (2023) | | ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ | 6 – ਮੁੰਬਈ ਡਬਲਿਊ.ਆਰ., ਮੁੰਬਈ ਸੀ.ਆਰ., ਵਡੋਦਰਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਰਾਜਕੋਟ, ਭਾਵਨਗਰ* | | ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ | ਦਾਹੋਦ, ਲੋਅਰ ਪਰੇਲ, ਸਾਬਰਮਤੀ, ਭਾਵਨਗਰ | | ਬਿਜਲੀਕਰਨ | 100 % (2022) – ਪੂਰੀ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ੋਨ | | ਮਸ਼ਹੂਰ ਟ੍ਰੇਨਾਂ | ਅਗਸਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਮੁੰਬਈ–ਦਿੱਲੀ ਦੁਰੰਤੋ, ਗੁਜਰਾਤ ਸੰਪਰਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਡਬਲ ਡੈਕਰ, ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ (ਮੁੰਬਈ–ਗਾਂਧੀਨਗਰ) |

* ਭਾਵਨਗਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ 2022 ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੋਟ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।

1. ਤਕਨੀਕੀ ਸਨੈਪਸ਼ਾਟ

2. ਡਿਵੀਜ਼ਨ-ਵਾਰ ਤੱਥ

*ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੀ.ਆਰ. ਅਧੀਨ, ਪਰ ਡਬਲਿਊ.ਆਰ. ਵਡੋਦਰਾ ਤੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

3. ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ

• 1853 – ਬੀ.ਬੀ.ਐਂਡ ਸੀ.ਆਈ. ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਚਲਾਈ (ਬੰਬਈ–ਠਾਣੇ, 34 ਕਿ.ਮੀ.) – ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੀ.ਆਈ.ਪੀ.ਆਰ. ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ।
• 1864 – ਬੰਬਈ–ਬੜੌਦਾ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਲਾਈਨ ਖੋਲ੍ਹੀ ਗਈ।
• 1870 – ਇੰਦੌਰ–ਉਜੈਨ ਸ਼ਾਖਾ – ਮੱਧ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਬੀ.ਜੀ. ਲਾਈਨ।
• 1951 – ਬੀ.ਬੀ.ਐਂਡ ਸੀ.ਆਈ. ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਰਲੀ → 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ “ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ” ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ।
• 1968 – ਪਹਿਲੀ 25 ਕੇ.ਵੀ. ਏ.ਸੀ. ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਮੁੰਬਈ ਸੈਂਟਰਲ–ਵਿਰਾਰ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
• 1988 – ਮੁੰਬਈ–ਦਿੱਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਝੰਡੀਕਾਰਨ; ਹਾਵੜਾ–ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ।
• 2003 – ਮੁੰਬਈ ਮੈਟਰੋ-1 (ਵਰਸੋਵਾ–ਅੰਧੇਰੀ–ਘਾਟਕੋਪਰ) ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਬਲਿਊ.ਆਰ. ਅਧੀਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਐਮ.ਆਰ.ਡੀ.ਏ. ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• 2018 – ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ.ਐਨ.ਜੀ. ਡੀ.ਈ.ਐਮ.ਯੂ. ਗੋਧਰਾ–ਕੇਵਾੜੀਆ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
• 2022 – 100 % ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਘੋਸ਼ਿਤ; ਆਖਰੀ ਡੀਜ਼ਲ ਸੈਕਸ਼ਨ ਪਾਲਨਪੁਰ–ਸਮਾਖਿਆਲੀ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ।
• 2023 – ਮੁੰਬਈ–ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ (ਦੂਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ) ਨੇ 160 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤੀ।

4. ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਹਾਲੀਆ ਅੱਪਡੇਟ (2023-24)

• ਵੰਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿਸਤਾਰ: ਸਾਬਰਮਤੀ ਸ਼ੈੱਡ ‘ਤੇ 3ਰੀ ਰੇਕ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ; 4 ਸੇਵਾਵਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ (ਮੁੰਬਈ–ਗਾਂਧੀਨਗਰ, ਮੁੰਬਈ–ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਕਟਰਾ ਡਬਲਿਊ.ਆਰ. ਰਾਹੀਂ)।
• ਡਬਲਿਊ.ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ. ਏਕੀਕਰਨ: 1,506 ਕਿ.ਮੀ. ਪੱਛਮੀ ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ. ਹੁਣ ਜ਼ੋਨ ਦਾ 35 % ਫਰੇਟ ਢੋਅਦੀ ਹੈ; 1.5 ਕਿ.ਮੀ. ਲੰਬੇ ਡਬਲ-ਸਟੈਕ ਕੰਟੇਨਰ (ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਲੋਡਿੰਗ ਗੇਜ) 100 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ ‘ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
• ਸਟੇਸ਼ਨ ਮੁੜ-ਵਿਕਾਸ: ਮੁੰਬਈ ਸੈਂਟਰਲ, ਵਡੋਦਰਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ (ਅਨੁਮਾਨਿਤ ₹10,000 ਕਰੋੜ) – “ਰੇਲੋਪੋਲਿਸ” ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਹੱਬਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 60-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਵਪਾਰਕ ਟਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਡਲ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਕਵਚ: ਮੁੰਬਈ–ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸੈਕਸ਼ਨ (508 ਕਿ.ਮੀ.) 160 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ ਲਈ ਸਰਟੀਫਾਈਡ; 2024 ਟਾਰਗਟ – ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰ।
• ਹਰੀਆਣ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ: 100 % ਐਲ.ਈ.ਡੀ., 65 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੋਲਰ ਛੱਤਾਂ (ਸਾਬਰਮਤੀ, ਦਾਹੋਦ, ਉਦਵਾੜਾ); 2025 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਐਚ2-ਬਾਲਣ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਡੀ.ਈ.ਐਮ.ਯੂ. ਟਰਾਇਲ ਯੋਜਨਾਬੱਧ।
• ਗੁਲਾਬੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼: ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ “ਤੇਜਸਵਿਨੀ” ਸਾਰੀ-ਮਹਿਲਾ ਕਰਿਊ ਵਾਲੀ ਐਮ.ਈ.ਐਮ.ਯੂ. ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ (2023)।
• ਨਵੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ: ਸੁਰੇਂਦਰਨਗਰ–ਧਰੰਗਧਰਾ–ਕੁਡਾ 90 ਕਿ.ਮੀ. (2022), ਰਾਜਕੋਟ–ਪੋਰਬੰਦਰ ਡਬਲਿੰਗ (2024), ਮੁੰਬਈ–ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਐਚ.ਐਸ.ਆਰ. (508 ਕਿ.ਮੀ.) – ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ; ਵਲਸਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਪੀਅਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।

5. ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰ-ਅਨੁਪਾਤ

6. ਅਭਿਆਸ ਐਮ.ਸੀ.ਕਿਊ.

ਆਖਰੀ ਅੱਪਡੇਟ: 24 ਜੂਨ 2024 | ਸਰੋਤ: ਡਬਲਿਊ.ਆਰ. ਪਿੰਕ ਬੁੱਕ 2023-24, ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ, ਪੀ.ਆਈ.ਬੀ.