శతాబ్ది కోచ్లు – సంపూర్ణ రైల్వే జనరల్ నాలెడ్జ్ క్యాప్సూల్

1. పరిచయం

శతాబ్ది కోచ్లు భారతీయ రైల్వేల ప్రీమియం డే-ఇంటర్సిటీ రైలు కుటుంబం – శతాబ్ది ఎక్స్ప్రెస్ – యొక్క వెన్నెముక. పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ శతాబ్ది (1988-89) సందర్భంగా ప్రవేశపెట్టబడిన ఈ పూర్తి ఎయిర్ కండీషన్డ్, చెయిర్-కార్ రైళ్లు మెట్రోలు మరియు పర్యాటక & వ్యాపార కేంద్రాల మధ్య అదే రోజు తిరిగి ప్రయాణం కోసం రూపొందించబడ్డాయి.

2. సాంకేతిక వివరాలు (LHB & ICF వెర్షన్లు)

3. చారిత్రక కాలక్రమం

• 1988 నవంబర్ 14: న్యూఢిల్లీ – ఝాన్సీ మధ్య మొదటి శతాబ్ది ప్రారంభించబడింది (శతాబ్ది అంటే సంస్కృతంలో శతాబ్ది).
• 1989: భోపాల్కు విస్తరించబడింది (ఇప్పటికీ 12001/02 భోపాల్ శతాబ్దిగా నడుస్తుంది).
• 1990-94: ICF-నిర్మిత 21-కోచ్ రేక్లు; గరిష్ట వేగం 120 km/h.
• 1996-97: ఢిల్లీ-ఆగ్రా విభాగంలో మొదటిసారిగా వేగం 130 km/hకి పెంచబడింది.
• 2003: LHB డిజైన్ స్వీకరించబడింది; ముంబై రాజధానికి మొదటి LHB శతాబ్ది రేక్ (తర్వాత బదిలీ చేయబడింది).
• 2010-15: అన్ని శతాబ్ది రైళ్లు LHBకి దశలవారీగా మార్పిడి; ICF రేక్లు ఉపసంహరించబడ్డాయి.
• 2016: తేజస్ & శతాబ్ది HOGతో మొదటి రైళ్లుగా మారాయి; పవర్-కార్లు 2 నుండి 1కి తగ్గించబడ్డాయి.
• 2019: కల్కా-శిమ్లా శతాబ్దిపై విస్టా-డోమ్ (గ్లాస్-రూఫ్) కోచ్ ప్రవేశపెట్టబడింది.
• 2021-23: అమృత్ భారత్ పుష్ – 102 శతాబ్ది సేవలు, 373 కోచ్లు కవచ్ ట్రయల్తో రీఫర్బిష్ చేయబడ్డాయి.

4. కోచ్ నామకరణం & రంగు కోడ్

• EOG: ఎండ్-ఆన్-జనరేటర్ (పవర్ కార్) – మెరూన్-గ్రే.
• E1/E2: ఎగ్జిక్యూటివ్ చెయిర్ కార్ – బాటిల్-గ్రీన్ + గ్రే స్ట్రైప్.
• C1-C8: AC చెయిర్ కార్ – లైట్-బ్లూ + గ్రే స్ట్రైప్.
• PC: పాంటీ కార్ – రెడ్-గ్రే.
• SLRD: SLR-కమ్-డివైడింగ్ వ్యాన్ (అరుదుగా అటాచ్ చేయబడుతుంది).

లివరీలు:

• అసలు – తెలుపు/నీలం రంగు తో ఎరుపు పట్టీ.
• 2018-ప్రస్తుతం – తేజస్ లాంటి గ్రే-నేవీ బ్రైట్-పసుపు చెవ్రాన్తో.

5. ప్రత్యేక లక్షణాలు

1. ఎగ్జిక్యూటివ్ క్లాస్లో తిరిగే సీట్లు (180° టర్న్).
2. వ్యక్తిగత రీడింగ్ దీపాలు & ట్రే టేబుల్స్.
3. బయో-వ్యాక్యూమ్ టాయిలెట్లు IR-ICF ప్రమాణాలతో.
4. ఫైర్ & స్మోక్ డిటెక్షన్ సిస్టమ్ (LHB).
5. GPS-ఆధారిత ప్రయాణికుల సమాచార వ్యవస్థ (2017 రెట్రోఫిట్).
6. CCTV తాజా రేక్లలో (2022).
7. కవచ్ (TACS) ట్రయల్ 5 శతాబ్ది కారిడార్లపై (అక్టోబర్-2023).

6. ప్రస్తుత స్థితి (2024)

• మొత్తం శతాబ్ది రైళ్లు: 46 (జూలై 2024 టైమ్-టేబుల్ ప్రకారం).
• మొత్తం శతాబ్ది కోచ్లు: ≈ 1,150 (అన్నీ LHB).
• అత్యధిక ఫ్రీక్వెన్సీ రూట్: ఢిల్లీ-చండీగఢ్ (రోజుకు 4 జతలు).
• వేగవంతమైన శతాబ్ది: 12050/49 గతిమాన్ ఎక్స్ప్రెస్ (ఢిల్లీ-ఆగ్రా, 160 km/h) – విడిగా మార్కెటింగ్ చేయబడినా అదే కోచ్-షెల్ ఉపయోగిస్తుంది.
• అత్యంత పర్యావరణ స్నేహపూర్వక శతాబ్ది: ముంబై-గోవా – 100% HOG & 1 పవర్-కార్తో నడుస్తుంది.

7. ఇటీవలి నవీకరణలు (2023-24)

• జనవరి 2023: భారతీయ రైల్వేలు “పుష్-పుల్” కాన్ఫిగరేషన్ (రెండు చివర్లలో లోకో)ను హౌరా-పురి శతాబ్దికి టర్న్-అరౌండ్ సమయాన్ని ఆదా చేయడానికి ఆమోదించాయి.
• ఆగస్టు 2023: వందే-శతాబ్ది హైబ్రిడ్ రేక్ ట్రయల్ – వందే-భరత ఇంటీరియర్లతో 16 కోచ్లు; ఫలితం పెండింగ్లో ఉంది.
• డిసెంబర్ 2023: కవచ్ ఢిల్లీ-ఆగ్రా & చెన్నై-బెంగళూరు శతాబ్ది విభాగాలపై ఆపరేషనల్గా ఉంది.
• మార్చి 2024: రైల్వే బడ్జెట్ – 5-టన్నుల బరువు తగ్గింపుతో RCF కపూర్థలా వద్ద 200 మరిన్ని శతాబ్ది కోచ్లు నిర్మించబడతాయి.

8. పరీక్షల కోసం త్వరిత-ఫైర్ వాస్తవాలు

• మొదటి శతాబ్ది: 1988, NDLS-JHS, శ్రీ మాధవరావు సింధియా (అప్పటి రైల్వే మంత్రి) చే ప్రారంభించబడింది.
• అత్యంత పొడవైన పరుగు: చెన్నై-మై శతాబ్ది (500 కి.మీ).
• అత్యంత చిన్న పరుగు: హౌరా-పురి (498 కి.మీ) – కానీ గౌహతి-డిబ్రూగఢ్ (గౌహతి-శతాబ్ది) 552 కి.మీ.
• విస్టా-డోమ్తో ఉన్న ఏకైక శతాబ్ది: కల్కా-శిమ్లా (న్యారో-గేజ్).
• 160 km/h వేగాన్ని తాకిన ఏకైక శతాబ్ది: గతిమాన్ (కోచ్లు LHB శతాబ్దితో సమానం).
• కోచ్ లోపల పవర్ వోల్టేజ్: 110 V AC (ముందు 24 V DC ఫ్యాన్లు).
• ఎగ్జిక్యూటివ్ చెయిర్ కార్ కోసం కోచ్ కోడ్: E (EX కాదు).
• LHB భద్రతా లక్షణాలు: యాంటీ-క్లైంబ్, క్రాష్-వర్తీ, 9.5 t బఫింగ్ లోడ్.

9. ప్రాక్టీస్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు

చివరిగా నవీకరించబడింది: జూలై 2024