ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕੋਚਾਂ – ਪੂਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜੀ.ਕੇ. ਕੈਪਸੂਲ

1. ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕੋਚਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਿਨ-ਅੰਤਰ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਟ੍ਰੇਨ ਪਰਿਵਾਰ – ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ (1988-89) ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ, ਚੇਅਰ-ਕਾਰ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਟੂਰਿਸਟ ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਵਾਪਸੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

2. ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵੇ (ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ. ਅਤੇ ਆਈ.ਸੀ.ਐਫ. ਵਰਜਨ)

3. ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ

• 1988 ਨਵੰਬਰ 14: ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਝਾਂਸੀ ਵਿਚਕਾਰ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ (ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ ਸੈਂਕੜਾ ਸਾਲ)।
• 1989: ਭੋਪਾਲ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ (ਅਜੇ ਵੀ 12001/02 ਭੋਪਾਲ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਜੋਂ ਚਲਦੀ ਹੈ)।
• 1990-94: ਆਈ.ਸੀ.ਐਫ.-ਨਿਰਮਿਤ 21-ਕੋਚ ਰੇਕ; ਅਧਿਕਤਮ ਸਪੀਡ 120 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ।
• 1996-97: ਦਿੱਲੀ-ਆਗਰਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਪੀਡ 130 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਵਧਾਈ ਗਈ।
• 2003: ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ. ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ; ਪਹਿਲੀ ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ. ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਰੇਕ ਮੁੰਬਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ)।
• 2010-15: ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਨੂੰ ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ. ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ; ਆਈ.ਸੀ.ਐਫ. ਰੇਕਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ।
• 2016: ਤੇਜਸ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਐਚ.ਓ.ਜੀ. ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਬਣੀਆਂ; ਪਾਵਰ-ਕਾਰਾਂ 2 ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 1 ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
• 2019: ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ‘ਤੇ ਵਿਸਟਾ-ਡੋਮ (ਗਲਾਸ-ਛੱਤ) ਕੋਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
• 2021-23: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਾਰਤ ਪੁਸ਼ – 102 ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, 373 ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਕਵਚ ਟਰਾਇਲ ਨਾਲ ਰਿਫਰਬਿਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

4. ਕੋਚ ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਰੰਗ ਕੋਡ

• ਈ.ਓ.ਜੀ.: ਐਂਡ-ਆਨ-ਜਨਰੇਟਰ (ਪਾਵਰ ਕਾਰ) – ਮੈਰੂਨ-ਸਲੇਟੀ।
• ਈ1/ਈ2: ਐਕਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਚੇਅਰ ਕਾਰ – ਬੋਤਲ-ਹਰਾ + ਸਲੇਟੀ ਧਾਰੀ।
• ਸੀ1-ਸੀ8: ਏ.ਸੀ. ਚੇਅਰ ਕਾਰ – ਹਲਕਾ-ਨੀਲਾ + ਸਲੇਟੀ ਧਾਰੀ।
• ਪੀ.ਸੀ.: ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ – ਲਾਲ-ਸਲੇਟੀ।
• ਐਸ.ਐਲ.ਆਰ.ਡੀ.: ਐਸ.ਐਲ.ਆਰ.-ਕਮ-ਡਿਵਾਈਡਿੰਗ ਵੈਨ (ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।

ਲਿਵਰੀਜ਼:

• ਅਸਲ – ਲਾਲ ਧਾਰੀ ਵਾਲਾ ਸਫ਼ੇਦ/ਨੀਲਾ।
• 2018-ਮੌਜੂਦਾ – ਤੇਜਸ-ਜਿਹਾ ਸਲੇਟੀ-ਨੇਵੀ ਚਮਕਦਾਰ-ਪੀਲੇ ਸ਼ੇਵਰੋਨ ਨਾਲ।

5. ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

1. ਐਕਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ (180° ਮੋੜ)।
2. ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਲੈਂਪਾਂ ਅਤੇ ਟਰੇ ਟੇਬਲ।
3. ਬਾਇਓ-ਵੈਕਿਊਮ ਟਾਇਲਟ ਆਈ.ਆਰ.-ਆਈ.ਸੀ.ਐਫ. ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨਾਲ।
4. ਅੱਗ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਿਸਟਮ (ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ.)।
5. ਜੀ.ਪੀ.ਐਸ.-ਅਧਾਰਿਤ ਯਾਤਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਸਟਮ (2017 ਰੀਟ੍ਰੋਫਿਟ)।
6. ਸੀ.ਸੀ.ਟੀ.ਵੀ ਨਵੀਨਤਮ ਰੇਕਾਂ ਵਿੱਚ (2022)।
7. ਕਵਚ (ਟੀ.ਏ.ਸੀ.ਐਸ.) ਟਰਾਇਲ 5 ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ ‘ਤੇ (ਅਕਤੂਬਰ-2023)।

6. ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ (2024)

• ਕੁੱਲ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਟ੍ਰੇਨਾਂ: 46 (ਜੁਲਾਈ 2024 ਟਾਈਮ-ਟੇਬਲ ਅਨੁਸਾਰ)।
• ਕੁੱਲ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕੋਚਾਂ: ≈ 1,150 (ਸਾਰੀਆਂ ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ.)।
• ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਰੂਟ: ਦਿੱਲੀ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ 4 ਜੋੜੇ)।
• ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਤਾਬਦੀ: 12050/49 ਗਤਿਮਾਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ (ਦਿੱਲੀ-ਆਗਰਾ, 160 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ) – ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕੋ ਕੋਚ-ਸ਼ੈਲ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।
• ਸਭ ਤੋਂ ਹਰੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ: ਮੁੰਬਈ-ਗੋਆ – 100% ਐਚ.ਓ.ਜੀ. ਅਤੇ 1 ਪਾਵਰ-ਕਾਰ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ।

7. ਤਾਜ਼ਾ ਅੱਪਡੇਟ (2023-24)

• ਜਨਵਰੀ 2023: ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਹਾਵੜਾ-ਪੁਰੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਲਈ “ਪੁਸ਼-ਪੁੱਲ” ਕੰਫਿਗਰੇਸ਼ਨ (ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਲੋਕੋ) ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਕਿ ਟਰਨ-ਅਰਾਉਂਡ ਸਮਾਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
• ਅਗਸਤ 2023: ਵੰਦੇ-ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਰੇਕ ਟਰਾਇਲ – ਵੰਦੇ-ਭਰਤ ਇੰਟੀਰੀਅਰਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ 16 ਕੋਚਾਂ; ਨਤੀਜਾ ਬਾਕੀ।
• ਦਸੰਬਰ 2023: ਕਵਚ ਦਿੱਲੀ-ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਚੇਨਈ-ਬੰਗਲੌਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸੈਕਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਲ।
• ਮਾਰਚ 2024: ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ – ਆਰ.ਸੀ.ਐਫ. ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਖੇ 5-ਟਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ 200 ਹੋਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕੋਚਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

8. ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

• ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ: 1988, ਐਨ.ਡੀ.ਐਲ.ਐਸ.-ਜੇ.ਐਚ.ਐਸ., ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਧਵ ਰਾਓ ਸਿੰਧੀਆ (ਤਤਕਾਲੀ ਐਮ.ਆਰ.) ਦੁਆਰਾ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ।
• ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਦੌੜ: ਚੇਨਈ-ਮੈਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ (500 ਕਿਮੀ)।
• ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਦੌੜ: ਹਾਵੜਾ-ਪੁਰੀ (498 ਕਿਮੀ) – ਪਰ ਗੁਵਾਹਾਟੀ-ਡਿਬਰੂਗੜ੍ਹ (ਗੁਵਾਹਾਟੀ-ਸ਼ਤਾਬਦੀ) 552 ਕਿਮੀ ਹੈ।
• ਵਿਸਟਾ-ਡੋਮ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ: ਕਾਲਕਾ-ਸ਼ਿਮਲਾ (ਸੰਕਰਾ ਗੇਜ)।
• 160 ਕਿਮੀ/ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ: ਗਤਿਮਾਨ (ਕੋਚਾਂ ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ. ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ)।
• ਕੋਚ ਅੰਦਰ ਪਾਵਰ ਵੋਲਟੇਜ: 110 ਵੀ ਏ.ਸੀ. (ਪਹਿਲਾਂ 24 ਵੀ ਡੀ.ਸੀ. ਪੱਖੇ)।
• ਐਕਜ਼ੀਕਿਊਟਿਵ ਚੇਅਰ ਕਾਰ ਲਈ ਕੋਚ ਕੋਡ: ਈ (ਈ.ਐਕਸ. ਨਹੀਂ)।
• ਐਲ.ਐਚ.ਬੀ. ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ: ਐਂਟੀ-ਕਲਾਈੰਬ, ਕਰੈਸ਼-ਵਰਦੀ, 9.5 ਟਨ ਬਫਿੰਗ ਲੋਡ।

9. ਅਭਿਆਸ ਐਮ.ਸੀ.ਕਿਊ.

ਆਖਰੀ ਅੱਪਡੇਟ: ਜੁਲਾਈ 2024