ਛੂਟ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ
| # | ਸੰਕਲਪ | ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|---|
| 1 | ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਮਤ (MP) | ਟੈਗ ‘ਤੇ ਛਪੀ ਕੀਮਤ; ਛੂਟ ਗਣਨਾਵਾਂ ਲਈ 100 % ਆਧਾਰ। |
| 2 | ਛੂਟ % | (ਛੂਟ ÷ MP) × 100; ਹਮੇਸ਼ਾ MP ‘ਤੇ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ CP ‘ਤੇ ਨਹੀਂ। |
| 3 | ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ (SP) | MP – ਛੂਟ; ਜਾਂ SP = MP × (100 – D%) / 100। |
| 4 | ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ | ਦੋ ਛੂਟਾਂ D1% & D2% → ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਛੂਟ = D1 + D2 – (D1×D2)/100। |
| 5 | ਝੂਠੀ ਛੂਟ / ਬੋਗਸ ਛੂਟ | MP ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤੀਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਧਾਈ ਗਈ MP ‘ਤੇ ਅਸਲ ਛੂਟ → ਫਿਰ ਵੀ ਲਾਭ। |
| 6 | ਛੂਟ ਬਨਾਮ ਲਾਭ | ਛੂਟ MP ‘ਤੇ ਕਮੀ ਹੈ; ਲਾਭ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ (CP) ‘ਤੇ ਫਾਇਦਾ ਹੈ। |
| 7 | ਨਕਦ ਛੂਟ | ਤੁਰੰਤ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਵਾਧੂ ਰਿਆਇਤ; ਸਾਰੀਆਂ ਛੂਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। |
| 8 | ਛੂਟ ਵਾਲੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਜੀਐਸਟੀ | ਜੀਐਸਟੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਛੂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ SP ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, MP ‘ਤੇ ਨਹੀਂ। |
15 ਅਭਿਆਸ MCQs
- ਇੱਕ ਕਮੀਜ਼ ਜਿਸਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਮਤ ₹800 ਹੈ, 15 % ਛੂਟ ‘ਤੇ ਵਿਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। SP ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) ₹680 B) ₹720 C) ₹650 D) ₹750
ਜਵਾਬ: A) ₹680
ਹੱਲ: SP = 800 × (100 – 15)/100 = 800 × 0.85 = 680.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 10 % = 80, 5 % = 40 → 15 % = 120 → 800 – 120 = 680.
ਟੈਗ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਛੂਟ
- 20 % ਛੂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, SP ₹560 ਹੈ। MP ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) ₹700 B) ₹672 C) ₹750 D) ₹650
ਜਵਾਬ: A) ₹700
ਹੱਲ: MP = 560 × 100 / 80 = 700.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 80 % ≡ 560 → 1 % ≡ 7 → 100 % ≡ 700.
ਟੈਗ: SP ਤੋਂ MP
- 25 % ਅਤੇ 10 % ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਛੂਟ ਹੈ
ਵਿਕਲਪ:
A) 32.5 % B) 35 % C) 30 % D) 27.5 %
ਜਵਾਬ: A) 32.5 %
ਹੱਲ: 25 + 10 – (25×10)/100 = 35 – 2.5 = 32.5 %.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਫਾਰਮੂਲਾ D1 + D2 – D1D2/100 ਵਰਤੋਂ।
ਟੈਗ: ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟ
- ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਮਾਲ ਨੂੰ CP ਤੋਂ 40 % ਉੱਪਰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ 20 % ਛੂਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ % ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) 12 % B) 20 % C) 8 % D) 10 %
ਜਵਾਬ: A) 12 %
ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ CP = 100 → MP = 140 → SP = 140 × 0.8 = 112 → ਲਾਭ 12 %.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 1.4 × 0.8 = 1.12 → 12 % ਲਾਭ।
ਟੈਗ: ਮਾਰਕ-ਅੱਪ ਅਤੇ ਛੂਟ
- ₹1,200 ਦੇ ਜੈਕਟ ‘ਤੇ ਛੂਟ ₹240 ਹੈ। ਛੂਟ % ਹੈ
ਵਿਕਲਪ:
A) 20 % B) 25 % C) 16.67 % D) 15 %
ਜਵਾਬ: A) 20 %
ਹੱਲ: (240/1200) × 100 = 20 %.
ਟੈਗ: ਛੂਟ %
- MP = ₹900, ਛੂਟ = 20 % ਅਤੇ 10 % ਦੀਆਂ 2 ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ। SP ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) ₹648 B) ₹630 C) ₹720 D) ₹600
ਜਵਾਬ: A) ₹648
ਹੱਲ: 900 × 0.8 × 0.9 = 648.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 0.8 × 0.9 = 0.72 → 900 × 0.72 = 648.
ਟੈਗ: ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟ
- ₹500 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਇੱਕ ਘੜੀ ਨੂੰ ₹800 ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੂਟ % ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ?
ਵਿਕਲਪ:
A) 37.5 % B) 40 % C) 25 % D) 20 %
ਜਵਾਬ: A) 37.5 %
ਹੱਲ: ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੂਟ = 800 – 500 = 300 → 300/800 = 37.5 %.
ਟੈਗ: ਬਰੇਕ-ਈਵਨ ਛੂਟ
- ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ MP ‘ਤੇ 10 % ਛੂਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ 20 % ਲਾਭ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ MP ₹600 ਹੈ, ਤਾਂ CP ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) ₹450 B) ₹480 C) ₹500 D) ₹440
ਜਵਾਬ: A) ₹450
ਹੱਲ: SP = 600 × 0.9 = 540; CP = 540/1.2 = 450.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 540 ÷ 6 × 5 = 450.
ਟੈਗ: MP ਅਤੇ ਲਾਭ ਤੋਂ CP
- 10 %, 20 %, 25 % ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਛੂਟ ਹੈ
ਵਿਕਲਪ:
A) 46 % B) 50 % C) 54 % D) 48 %
ਜਵਾਬ: A) 46 %
ਹੱਲ: 0.9 × 0.8 × 0.75 = 0.54 → ਛੂਟ = 46 %.
ਟੈਗ: ਟ੍ਰਿਪਲ ਲਗਾਤਾਰ
- ₹15,000 ‘ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਇੱਕ ਸੋਫਾ ₹12,750 ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ। ਛੂਟ % ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) 12 % B) 15 % C) 17.5 % D) 20 %
ਜਵਾਬ: B) 15 %
ਹੱਲ: (2250/15000) × 100 = 15 %.
ਟੈਗ: ਬੁਨਿਆਦੀ ਛੂਟ
- ਜੇਕਰ 30 % ਦੀ ਛੂਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਾਭ 5 % ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਛੂਟ 15 % ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲਾਭ % ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਵਿਕਲਪ:
A) 25 % B) 27.5 % C) 30 % D) 32.5 %
ਜਵਾਬ: B) 27.5 %
ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ CP = 100; 30 % ਛੂਟ → SP = 0.7 MP = 105 → MP = 150. ਨਵਾਂ SP = 150 × 0.85 = 127.5 → ਲਾਭ 27.5 %.
ਟੈਗ: ਵੇਰੀਏਬਲ ਛੂਟ
- ਇੱਕ ਡੀਲਰ ਮਾਲ ਨੂੰ CP ਤੋਂ 50 % ਉੱਪਰ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20 % ਛੂਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ % ਕੀ ਹੈ?
ਵਿਕਲਪ:
A) 30 % B) 25 % C) 20 % D) 15 %
ਜਵਾਬ: C) 20 %
ਹੱਲ: 1.5 × 0.8 = 1.2 → 20 % ਲਾਭ।
ਟੈਗ: ਮਾਰਕ-ਅੱਪ ਅਤੇ ਛੂਟ
- ਦੋ ਦੁਕਾਨਾਂ (a) ਇੱਕ 40 % ਛੂਟ, (b) ਲਗਾਤਾਰ 20 % + 25 % ਛੂਟਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਹਕ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ?
ਵਿਕਲਪ:
A) ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ B) (a) 5 % ਬਿਹਤਰ C) (b) 5 % ਬਿਹਤਰ D) (b) 10 % ਬਿਹਤਰ
ਜਵਾਬ: B) (a) 5 % ਬਿਹਤਰ
ਹੱਲ: (b) ਬਰਾਬਰ = 20 + 25 – 5 = 40 %, ਪਰ 0.8 × 0.75 = 0.6 → 40 % ਛੂਟ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ 40 % ਇੱਕਲੀ ਛੂਟ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 0.6 vs 0.6 → ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ; ਪਰ ₹100 ‘ਤੇ ਦੋਵੇਂ 60 ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ → ਸਹੀ ਚੋਣ A.
ਟੈਗ: ਛੂਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ
- ਇੱਕ ਫੋਨ MP ₹20,000 ਨੂੰ 12 % ਛੂਟ ‘ਤੇ ਵਿਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਾਧੂ 5 % ਨਕਦ ਛੂਟ। ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਪਤਾ ਕਰੋ।
ਵਿਕਲਪ:
A) ₹16,720 B) ₹16,800 C) ₹17,000 D) ₹16,600
ਜਵਾਬ: A) ₹16,720
ਹੱਲ: 20000 × 0.88 × 0.95 = 16720.
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 0.88 × 0.95 = 0.836 → 20000 × 0.836 = 16720.
ਟੈਗ: ਨਕਦ ਛੂਟ
- ਇੱਕ ਰਿਟੇਲਰ “3 ਖਰੀਦੋ 1 ਮੁਫ਼ਤ ਪਾਓ” ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਛੂਟ % ਹੈ
ਵਿਕਲਪ:
A) 20 % B) 25 % C) 33.33 % D) 30 %
ਜਵਾਬ: B) 25 %
ਹੱਲ: 3 ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੋ, 4 ਪਾਓ → ਛੂਟ = 1/4 = 25 %.
ਟੈਗ: BOGO ਛੂਟ
ਸਪੀਡ ਟ੍ਰਿਕਸ
| ਸਥਿਤੀ | ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਦੋ ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ D1, D2 | (D1+D2–D1D2/100) ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ | 20 % + 30 % → 44 % |
| ਮਾਰਕ-ਅੱਪ x % ਫਿਰ ਛੂਟ y % | ਨੈੱਟ ਬਦਲਾਅ = x – y – xy/100 | 40 % ਉੱਪਰ, 20 % ਛੂਟ → 12 % ਲਾਭ |
| MP ਅਤੇ SP ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਛੂਟ % ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ | ਛੂਟ % = (MP – SP)/MP × 100 | MP 1000, SP 850 → 15 % |
| CP, ਚਾਹਿਆ ਲਾਭ x %, ਛੂਟ y % | MP = CP × (100+x)/(100–y) | CP 500, ਲਾਭ 20 %, ਛੂਟ 20 % → MP = 500×120/80 = 750 |
| ਤਿੰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ | ਦਸ਼ਮਲਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗੁਣਾ ਕਰੋ | 0.9×0.8×0.75 = 0.54 → 46 % ਛੂਟ |
ਤੇਜ਼ ਰਿਵਿਜ਼ਨ
| ਬਿੰਦੂ | ਵੇਰਵਾ |
|---|---|
| 1 | ਛੂਟ ਦੀ ਗਣਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ MP ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ CP ‘ਤੇ ਨਹੀਂ। |
| 2 | SP = MP × (100 – D%) / 100. |
| 3 | ਦੋ ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ: D1 + D2 – (D1D2)/100 ਦੁਆਰਾ ਜੋੜੋ। |
| 4 | ਮਾਰਕ-ਅੱਪ ਅਤੇ ਛੂਟ: ਨੈੱਟ ਲਾਭ = (1+m)(1–d) – 1. |
| 5 | ਬਰੇਕ-ਈਵਨ ਛੂਟ % = (MP – CP)/MP × 100. |
| 6 | ਨਕਦ ਛੂਟ ਵਪਾਰਕ ਛੂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। |
| 7 | BOGO “2 ਖਰੀਦੋ 1 ਮੁਫ਼ਤ ਪਾਓ” → 33.33 % ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਛੂਟ। |
| 8 | ਜੀਐਸਟੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਛੂਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ SP ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। |
| 9 | ਇੱਕੋ ਛੂਟ % ਲਈ, ਇੱਕਲੀ ਛੂਟ ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। |
| 10 | ਭਿੰਨ ਜੁੜਵਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: 12.5 % = 1/8, 37.5 % = 3/8, 62.5 % = 5/8. |