ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଶବ୍ଦକୋଷ

ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଗ୍ଲୋସାରୀ – RRB ଦ୍ରୁତ ସଂଶୋଧନ

🏦 ମୂଳ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଶବ୍ଦ
  • ରେପୋ ହାର – ହାର @ RBI ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ 1 ଦିନ ପାଇଁ ଋଣ ଦିଏ ↔️ ↑ ହାର = ଋଣ ମହଙ୍ଗା ହୁଏ
  • ରିଭର୍ସ ରେପୋ – ହାର @ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା RBI ସହିତ ରଖନ୍ତି ↔️ ↑ ହାର = ଲିକ୍ୱିଡିଟି ହ୍ରାସ ହୁଏ
  • CRR – NDTL ର 4% ନଗଦ ଭାବେ RBI ସହିତ ରଖାଯାଏ (କୌଣସି ସୁଧ ନାହିଁ)
  • SLR – NDTL ର 18% ତରଳ ସମ୍ପତ୍ତିରେ (ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟି, ସୁନା)
  • ବ୍ୟାଙ୍କ ହାର – 6.75% (ମେ-24) → ଦୀର୍ଘମ୍ୟାଧ୍ୟ ଋଣ, କୌଣସି କଲାଟେରାଲ୍ ନାହିଁ
  • MSF – ମାର୍ଜିନାଲ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଫେସିଲିଟି; ରେପୋ+0.25% → ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ କେବଳ SLR ଶେଷ ହେଲେ ପରେ ଧାର କରିପାରିବେ
  • ବେସ୍ ହାର ≤ MCLR ≤ ରେପୋ-ଲିଙ୍କ୍ଡ → ଋଣ ହାର ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧତା
💰 ଡିପୋଜିଟ୍ ଓ ଋଣ ଶବ୍ଦ
  • NDTL – ନେଟ୍ ଡିମାଣ୍ଡ ଓ ଟାଇମ୍ ଦାୟିତ୍ୱ (ମୂଳ ଡିପୋଜିଟ୍ ଭିତ୍ତି)
  • CASBA – କରେଣ୍ଟ, ସେଭିଂସ୍, ଟର୍ମ ଡିପୋଜିଟ୍; C=0% ସୁଧ, S=3-4%, T=ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ
  • NPA – ସୁଧ/ମୂଳଧନ 90 ଦିନ ପରେ ବାକି
  • SMA – ସ୍ପେଶାଲ୍ ମେନ୍ସନ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ (1-90 ଦିନ ବାକି)
  • ରାଇଟ୍-ଅଫ୍ ≠ ଛାଡ଼; କେବଳ ବହି ସଫା ହୁଏ; ଆଦାୟ ଏବେବି ଚେଷ୍ଟା ହୁଏ
🏛️ RBI ଓ ନୀତି ହାର ସ୍ନାପସଟ୍ (ମେ-୨୪)
ସାଧନ % ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟ ସ୍ମାରକ
ରେପୋ 6.50 ଦୁଇମାସିକ MPC R=6.5 ମନେରଖ
ରିଭର୍ସ ରେପୋ 3.35 ସ୍ୱଚାଳିତ କରିଡୋର 3.35 < 6.50
CRR 4.00 RBI ଆଇନ୍ 4 ଆଙ୍ଗୁଠି
SLR 18.0 RBI ଆଇନ୍ 18 = ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ବୟସ
ବ୍ୟାଙ୍କ ହାର 6.75 MSF ସହ ଲିଙ୍କ୍ଡ 675 = 6.75
MSF 6.75 ରେପୋ + 0.25% MSF = Most-Six-Five
📊 ପୁଞ୍ଜି ଓ ଝୁକି ପଦ
  • CRAR / CAR – ସର୍ବନିମ୍ନ 9% (ବେସେଲ୍ III) → Tier-I 7%, Tier-II 2%
  • Tier-I – ଇକ୍ୱିଟି; Tier-II – ପୁନିମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ରିଜର୍ଭ, ସବଅର୍ଡିନେଟ୍ ଋଣ
  • LCR – ଲିକ୍ୱିଡିଟି କଭରେଜ୍ ଅନୁପାତ ≥ 100% (୩୦ ଦିନ ଚାପ)
  • NSFR – ନେଟ୍ ଷ୍ଟେବଲ୍ ଫଣ୍ଡିଂ ଅନୁପାତ ≥ 100% (୧ ବର୍ଷ)
  • ଲିଭରେଜ୍ ଅନୁପାତ – Tier-I ପୁଞ୍ଜି / ସମୁଦାୟ ଏକ୍ସପୋଜର ≥ 3.5%
🏦 ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଆଇନ୍ ଓ ତାରିଖ
ଆଇନ୍ / ସଂସ୍କାର ବର୍ଷ ଏକଲାଇନ୍
RBI ଆଇନ୍ 1935 କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜନ୍ମ
ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ନିୟମନ ଆଇନ୍ 1949 ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟ କାଠାମୋଳ
ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟକରଣ 1969 ୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ; ୧୯୮୦: ଆଉ ୬ଟି
ନରସିମ୍ହମ୍-I 1991 CRAR ଧାରଣା, ଆୟ ସ୍ୱୀକୃତି
ନରସିମ୍ହମ୍-II 1998 ଦୃଢ଼ NPA ନିୟମ
FRBM 2003 ସରକାର ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସଚେତନତା
🧠 ସ୍ମୃତି ଟ୍ରିକ୍
  • CRR-SLR 4-18 → CRR=4 ଚକ, SLR=18 ବର୍ଷର ଭୋଟର ବୟସ
  • Repo>Rev-Repo → “Reverse ସର୍ବଦା କମ”
  • CAR 9% → କ୍ରିକେଟ୍‌ରେ 9 ଫିଲ୍ଡର୍ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ
  • NPA 90 ଦିନ – 90 = 3 ମାସ = 1 ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ୱାର୍ଟର
📌 ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ ନୂଆ ଯୁଗ ଶବ୍ଦ
  • UPI – ରିଆଲ୍-ଟାଇମ୍ ମୋବାଇଲ୍ ପୁସ୍; ₹1 = ସର୍ବାଧିକ ମାଗଣା P2P
  • IMPS – 24×7; ₹5 ଲକ୍ଷ ସୀମା; MMID ବିନା IFS ପାଇଁ
  • NEFT – ଅଧା-ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟାଚ୍; କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ
  • RTGS – ≥ ₹2 ଲକ୍ଷ; ରିଆଲ୍-ଟାଇମ୍ ଗ୍ରୋସ୍
  • CBDC (e₹) – ପାଇଲଟ୍ ନଭେମ୍ବର-22; ଫିଆଟ୍ ଭଳି କିନ୍ତୁ ଡିଜିଟାଲ୍
🏦 ବିକାଶ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଉପନାମ
  • NABARD – ଗ୍ରାମୀଣ କୋ-ଅପ୍‌କୁ 3% ରେ ରିଫାଇନାନ୍ସ
  • SIDBI – MSME; ବ୍ୟାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ରିଫାଇନାନ୍ସ
  • EXIM – ରପ୍ତାନି କ୍ରେଡିଟ୍; ₹₹ ବିଦେଶୀ ବାଣିଜ୍ୟ
  • MUDRA – ଶିଶୁ ₹50k, କିଶୋର ₹5L, ତରୁଣ ₹10L

🔟 ସମ୍ଭାବ୍ୟ RRB ପରୀକ୍ଷା MCQ
  1. ବର୍ତ୍ତମାନ SLR ରିଜର୍ଭ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ___ % ର NDTL ଅଟୁଛି।
    A) 3.0 B) 4.0 C) 18.0 D) 9.0 → C

  2. ଭାରତରେ ବେସେଲ୍ III ଅଧୀନରେ ସର୍ବନିମ୍ନ CRAR ହେଉଛି:
    A) 8% B) 9% C) 10% D) 11% → B

  3. ରିଜର୍ଭ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କମାନେଂକୁ ରାତିସାରା ଋଣ ଦେବା ପାଇଁ କେଉଁ ହାର ବ୍ୟବହାର କରେ?
    A) Bank Rate B) Repo C) MSF D) LAF → B

  4. NPA ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କରିବା କେତେ ଦିନ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ?
    A) 30 B) 60 C) 90 D) 120 → C

  5. ଦୈନିକ P2P UPI ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସର୍ବାଧିକ ସୀମା ହେଉଛି:
    A) ₹50k B) ₹1 Lakh C) ₹2 Lakh D) ₹5 Lakh → B

  6. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି NDTL ର ଅଂଶ ନୁହେଁ?
    A) Demand deposits B) Time deposits C) Inter-bank deposits D) Certificates of deposit → C

  7. MUDRA ତଳେ “କିଶୋର” ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଋଣ ସୀମା:
    A) ₹50k B) ₹5 ଲକ୍ଷ C) ₹10 ଲକ୍ଷ D) ₹20 ଲକ୍ଷ → B

  8. Tier-I ପୁଞ୍ଜି ଓ ସମୁଦାୟ ଏକ୍ସପୋଜରର ଅନୁପାତକୁ କୁହାଯାଏ:
    A) CAR B) Leverage Ratio C) LCR D) SLR → B

  9. ପ୍ରଥମ 14ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ କେଉଁ ବର୍ଷ ଜାତୀୟକରଣ ହୋଇଥିଲେ?
    A) 1949 B) 1955 C) 1969 D) 1980 → C

  10. CBDC ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ:
    A) Central Bank Digital Currency B) Core Banking Digital Credit
    C) Commercial Bank Digital Cash D) Currency & Bank Deposits Certificate → A

ଶେଷ ଦିନର ମନ୍ତ୍ର: 4-18-9-90-1L କୁ ପୁଣିଥରେ ଦେଖନ୍ତୁ → CRR-SLR-CAR-NPA-UPI ସୀମା।