ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଶବ୍ଦକୋଷ
ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଶବ୍ଦାବଳୀ ଗ୍ଲୋସାରୀ – RRB ଦ୍ରୁତ ସଂଶୋଧନ
🏦 ମୂଳ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଶବ୍ଦ
- ରେପୋ ହାର – ହାର @ RBI ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ 1 ଦିନ ପାଇଁ ଋଣ ଦିଏ ↔️ ↑ ହାର = ଋଣ ମହଙ୍ଗା ହୁଏ
- ରିଭର୍ସ ରେପୋ – ହାର @ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା RBI ସହିତ ରଖନ୍ତି ↔️ ↑ ହାର = ଲିକ୍ୱିଡିଟି ହ୍ରାସ ହୁଏ
- CRR – NDTL ର 4% ନଗଦ ଭାବେ RBI ସହିତ ରଖାଯାଏ (କୌଣସି ସୁଧ ନାହିଁ)
- SLR – NDTL ର 18% ତରଳ ସମ୍ପତ୍ତିରେ (ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟି, ସୁନା)
- ବ୍ୟାଙ୍କ ହାର – 6.75% (ମେ-24) → ଦୀର୍ଘମ୍ୟାଧ୍ୟ ଋଣ, କୌଣସି କଲାଟେରାଲ୍ ନାହିଁ
- MSF – ମାର୍ଜିନାଲ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଫେସିଲିଟି; ରେପୋ+0.25% → ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ କେବଳ SLR ଶେଷ ହେଲେ ପରେ ଧାର କରିପାରିବେ
- ବେସ୍ ହାର ≤ MCLR ≤ ରେପୋ-ଲିଙ୍କ୍ଡ → ଋଣ ହାର ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧତା
💰 ଡିପୋଜିଟ୍ ଓ ଋଣ ଶବ୍ଦ
- NDTL – ନେଟ୍ ଡିମାଣ୍ଡ ଓ ଟାଇମ୍ ଦାୟିତ୍ୱ (ମୂଳ ଡିପୋଜିଟ୍ ଭିତ୍ତି)
- CASBA – କରେଣ୍ଟ, ସେଭିଂସ୍, ଟର୍ମ ଡିପୋଜିଟ୍; C=0% ସୁଧ, S=3-4%, T=ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ
- NPA – ସୁଧ/ମୂଳଧନ 90 ଦିନ ପରେ ବାକି
- SMA – ସ୍ପେଶାଲ୍ ମେନ୍ସନ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ୍ (1-90 ଦିନ ବାକି)
- ରାଇଟ୍-ଅଫ୍ ≠ ଛାଡ଼; କେବଳ ବହି ସଫା ହୁଏ; ଆଦାୟ ଏବେବି ଚେଷ୍ଟା ହୁଏ
🏛️ RBI ଓ ନୀତି ହାର ସ୍ନାପସଟ୍ (ମେ-୨୪)
| ସାଧନ | % | ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟ | ସ୍ମାରକ |
|---|---|---|---|
| ରେପୋ | 6.50 | ଦୁଇମାସିକ MPC | R=6.5 ମନେରଖ |
| ରିଭର୍ସ ରେପୋ | 3.35 | ସ୍ୱଚାଳିତ କରିଡୋର | 3.35 < 6.50 |
| CRR | 4.00 | RBI ଆଇନ୍ | 4 ଆଙ୍ଗୁଠି |
| SLR | 18.0 | RBI ଆଇନ୍ | 18 = ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ବୟସ |
| ବ୍ୟାଙ୍କ ହାର | 6.75 | MSF ସହ ଲିଙ୍କ୍ଡ | 675 = 6.75 |
| MSF | 6.75 | ରେପୋ + 0.25% | MSF = Most-Six-Five |
📊 ପୁଞ୍ଜି ଓ ଝୁକି ପଦ
- CRAR / CAR – ସର୍ବନିମ୍ନ 9% (ବେସେଲ୍ III) → Tier-I 7%, Tier-II 2%
- Tier-I – ଇକ୍ୱିଟି; Tier-II – ପୁନିମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ରିଜର୍ଭ, ସବଅର୍ଡିନେଟ୍ ଋଣ
- LCR – ଲିକ୍ୱିଡିଟି କଭରେଜ୍ ଅନୁପାତ ≥ 100% (୩୦ ଦିନ ଚାପ)
- NSFR – ନେଟ୍ ଷ୍ଟେବଲ୍ ଫଣ୍ଡିଂ ଅନୁପାତ ≥ 100% (୧ ବର୍ଷ)
- ଲିଭରେଜ୍ ଅନୁପାତ – Tier-I ପୁଞ୍ଜି / ସମୁଦାୟ ଏକ୍ସପୋଜର ≥ 3.5%
🏦 ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଆଇନ୍ ଓ ତାରିଖ
| ଆଇନ୍ / ସଂସ୍କାର | ବର୍ଷ | ଏକଲାଇନ୍ |
|---|---|---|
| RBI ଆଇନ୍ | 1935 | କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜନ୍ମ |
| ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ନିୟମନ ଆଇନ୍ | 1949 | ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟ କାଠାମୋଳ |
| ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟକରଣ | 1969 | ୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ; ୧୯୮୦: ଆଉ ୬ଟି |
| ନରସିମ୍ହମ୍-I | 1991 | CRAR ଧାରଣା, ଆୟ ସ୍ୱୀକୃତି |
| ନରସିମ୍ହମ୍-II | 1998 | ଦୃଢ଼ NPA ନିୟମ |
| FRBM | 2003 | ସରକାର ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସଚେତନତା |
🧠 ସ୍ମୃତି ଟ୍ରିକ୍
- CRR-SLR 4-18 → CRR=4 ଚକ, SLR=18 ବର୍ଷର ଭୋଟର ବୟସ
- Repo>Rev-Repo → “Reverse ସର୍ବଦା କମ”
- CAR 9% → କ୍ରିକେଟ୍ରେ 9 ଫିଲ୍ଡର୍ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ
- NPA 90 ଦିନ – 90 = 3 ମାସ = 1 ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ୱାର୍ଟର
📌 ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ ନୂଆ ଯୁଗ ଶବ୍ଦ
- UPI – ରିଆଲ୍-ଟାଇମ୍ ମୋବାଇଲ୍ ପୁସ୍; ₹1 = ସର୍ବାଧିକ ମାଗଣା P2P
- IMPS – 24×7; ₹5 ଲକ୍ଷ ସୀମା; MMID ବିନା IFS ପାଇଁ
- NEFT – ଅଧା-ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟାଚ୍; କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ
- RTGS – ≥ ₹2 ଲକ୍ଷ; ରିଆଲ୍-ଟାଇମ୍ ଗ୍ରୋସ୍
- CBDC (e₹) – ପାଇଲଟ୍ ନଭେମ୍ବର-22; ଫିଆଟ୍ ଭଳି କିନ୍ତୁ ଡିଜିଟାଲ୍
🏦 ବିକାଶ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଉପନାମ
- NABARD – ଗ୍ରାମୀଣ କୋ-ଅପ୍କୁ 3% ରେ ରିଫାଇନାନ୍ସ
- SIDBI – MSME; ବ୍ୟାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ରିଫାଇନାନ୍ସ
- EXIM – ରପ୍ତାନି କ୍ରେଡିଟ୍; ₹₹ ବିଦେଶୀ ବାଣିଜ୍ୟ
- MUDRA – ଶିଶୁ ₹50k, କିଶୋର ₹5L, ତରୁଣ ₹10L
🔟 ସମ୍ଭାବ୍ୟ RRB ପରୀକ୍ଷା MCQ
-
ବର୍ତ୍ତମାନ SLR ରିଜର୍ଭ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ___ % ର NDTL ଅଟୁଛି।
A) 3.0 B) 4.0 C) 18.0 D) 9.0 → C -
ଭାରତରେ ବେସେଲ୍ III ଅଧୀନରେ ସର୍ବନିମ୍ନ CRAR ହେଉଛି:
A) 8% B) 9% C) 10% D) 11% → B -
ରିଜର୍ଭ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କମାନେଂକୁ ରାତିସାରା ଋଣ ଦେବା ପାଇଁ କେଉଁ ହାର ବ୍ୟବହାର କରେ?
A) Bank Rate B) Repo C) MSF D) LAF → B -
NPA ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ କରିବା କେତେ ଦିନ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ?
A) 30 B) 60 C) 90 D) 120 → C -
ଦୈନିକ P2P UPI ଟ୍ରାନ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସର୍ବାଧିକ ସୀମା ହେଉଛି:
A) ₹50k B) ₹1 Lakh C) ₹2 Lakh D) ₹5 Lakh → B -
ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି NDTL ର ଅଂଶ ନୁହେଁ?
A) Demand deposits B) Time deposits C) Inter-bank deposits D) Certificates of deposit → C -
MUDRA ତଳେ “କିଶୋର” ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଋଣ ସୀମା:
A) ₹50k B) ₹5 ଲକ୍ଷ C) ₹10 ଲକ୍ଷ D) ₹20 ଲକ୍ଷ → B -
Tier-I ପୁଞ୍ଜି ଓ ସମୁଦାୟ ଏକ୍ସପୋଜରର ଅନୁପାତକୁ କୁହାଯାଏ:
A) CAR B) Leverage Ratio C) LCR D) SLR → B -
ପ୍ରଥମ 14ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ କେଉଁ ବର୍ଷ ଜାତୀୟକରଣ ହୋଇଥିଲେ?
A) 1949 B) 1955 C) 1969 D) 1980 → C -
CBDC ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ:
A) Central Bank Digital Currency B) Core Banking Digital Credit
C) Commercial Bank Digital Cash D) Currency & Bank Deposits Certificate → A
ଶେଷ ଦିନର ମନ୍ତ୍ର: 4-18-9-90-1L କୁ ପୁଣିଥରେ ଦେଖନ୍ତୁ → CRR-SLR-CAR-NPA-UPI ସୀମା।