অৰ্থনীতি বেংকিং শব্দ শব্দকোষ
বেংকিং পদাবলী শব্দকোষ – RRB দ্ৰুত সংশোধন
🏦 মূল বেংকিং পদ
- ৰেপ’ ৰেট – য’ত আৰবিআই বেংকক ১ দিনৰ বাবে ধন ধাৰ দিয়াৰ হাৰ ↔️ ↑ হাৰ = ঋণ মহগা হয়
- ৰিভাৰ্স ৰেপ’ – য’ত বেংকে অতিৰিক্ত ধন আৰবিআইত ৰাখে ↔️ ↑ হাৰ = তৰলতা শোষিত হয়
- CRR – NDTLৰ ৪% নগদ আৰবিআইত ৰখা হয় (কোনো সুদ নাই)
- SLR – NDTLৰ ১৮% তৰল সম্পত্তিত (চৰকাৰী বিনিয়োগ, সোণ)
- বেংক ৰেট – ৬.৭৫% (মে’-২৪) → দীঘম্যাদী ঋণ, কোনো গাৰণ্টি নাই
- MSF – মাৰ্জিনেল ষ্টেণ্ডিং ফেচিলিটি; ৰেপ’+০.২৫% → বেংকে SLR শেষ হোৱাৰ পিছতহে ধন ধাৰ ল’ব পাৰে
- বেচ ৰেট ≤ MCLR ≤ ৰেপ’-লিংকড → ঋণৰ হাৰৰ পদানুক্ৰম
💰 আমানত আৰু ঋণৰ শব্দাবলী
- NDTL – নেট ডিমাণ্ড আৰু টাইম দায়িত্ব (মূল আমানত ভিত্তি)
- CASBA – কাৰেন্ট, চেভিংছ, টাৰ্ম আমানত; C=০% সুদ, S=৩-৪%, T=স্থিৰ
- NPA – সুদ/মূলধন ৯০ দিনতকৈ অধিক প্ৰদেৰ্শিত
- SMA – বিশেষ উল্লেখ একাউণ্ট (১-৯০ দিন প্ৰদেৰ্শিত)
- ৰাইট-অফ ≠ মুক্তি; কেৱল বহী পৰিষ্কাৰ; উদ্ধাৰ এতিয়াও চলি আছে
🏛️ RBI আৰু নীতি হাৰৰ চমক (মে-24)
| সঁজুলি | % | পৰিবৰ্তনৰ সময়সীমা | স্মাৰক |
|---|---|---|---|
| ৰিপো | 6.50 | দুমাহত এবাৰৰ MPC | R=6.5 মনত ৰাখিবা |
| ৰিভাৰ্ছ ৰিপো | 3.35 | স্বয়ংক্ৰিয় করিডৰ | 3.35 < 6.50 |
| CRR | 4.00 | RBI আইন | 4 আঙুলি |
| SLR | 18.0 | RBI আইন | 18 = প্ৰাপ্তবয়স |
| বেংক হাৰ | 6.75 | MSFৰ সৈতে সংযুক্ত | 675 = 6.75 |
| MSF | 6.75 | ৰিপো + 0.25% | MSF = Most-Six-Five |
📊 মূলধন আৰু ঝুঁকিৰ পদ
- CRAR / CAR – ন্যূনতম 9% (বেচেল III) → টিয়াৰ-I 7%, টিয়াৰ-II 2%
- টিয়াৰ-I – ইকুইটি; টিয়াৰ-II – পুনিমূল্যায়ন ৰিজাৰ্ভ, সাবঅৰ্ডিনেটেড ডেব্ট
- LCR – লিকুইডিটি কভাৰেজ অনুপাত ≥ 100% (৩০ দিনৰ চ্ট্ৰেছ)
- NSFR – নেট ষ্টেবল ফান্ডিঙ অনুপাত ≥ 100% (১ বছৰ)
- লিভাৰেজ অনুপাত – টিয়াৰ-I মূলধন / মুঠ এক্সপোজাৰ ≥ 3.5%
🏦 প্ৰধান বেংকিং আইন আৰু তাৰিখ
| আইন / সংস্কাৰ | বছৰ | এক-শাৰী ব্যাখ্যা |
|---|---|---|
| RBI আইন | 1935 | কেন্দ্ৰীয় বেংকৰ জন্ম |
| বেংকিং ৰেগুলেশ্বন আইন | 1949 | বেংকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কাঠামো |
| বেংক জাতীয়কৰণ | 1969 | ১৪টা বেংক; ১৯৮০: আৰু ৬টা |
| নৰসিংহম-I | 1991 | CRAR ধাৰণা, আয় স্বীকৃতি |
| নৰসিংহম-II | 1998 | শক্তিশালী NPA নিয়ম |
| FRBM | 2003 | চৰকাৰৰ বাবে আর্থিক প্ৰুডেন্স |
🧠 মনত ৰাখিবলৈ কৌশল
- CRR-SLR 4-18 → CRR=4 চাকা, SLR=18 বছৰীয়া প্ৰাপ্ত বয়সত ভোট দিব পৰা প্ৰাপ্তবয়স্ক
- Repo>Rev-Repo → “ৰিভাৰ্স সদায় কম”
- CAR 9% → ক্ৰিকেটত 9 ফিল্ডাৰ বাধ্যতামূলক
- NPA 90 দিন – 90 = 3 মাহ = 1 সম্পূৰ্ণ কোৱাৰ্টাৰ
📌 ডিজিটেল আৰু নতুন যুগৰ পদ
- UPI – ৰিয়েল-টাইম ম’বাইল পুশ; ₹1 = সৰ্বাধিক বিনামূলীয়া P2P
- IMPS – ২৪×৭; ₹5 লাখ সীমা; IFS নোহোৱাকৈ MMID
- NEFT – অৰ্ধ-ঘণ্টাৰ বেটছ; কোনো সীমা নাই
- RTGS – ≥ ₹2 লাখ; ৰিয়েল-টাইম গ্ৰস
- CBDC (e₹) – নৱেম্বৰ-২২ত পাইলট; ফিয়াটৰ দৰে কিন্তু ডিজিটেল
🏦 উন্নয়ন বেংক আৰু ডাকনাম
- NABARD – গাঁও সহ-সমিতিক ৩% ৰিফাইনেন্স
- SIDBI – MSME; বেংকৰ জৰিয়তে ৰিফাইনেন্স
- EXIM – এক্সপোৰ্ট ক্ৰেডিট; ₹₹ বৈদেশিক বাণিজ্য
- MUDRA – শিশু ₹৫০ হাজাৰ, কিশোৰ ₹৫ লাখ, তৰুণ ₹১০ লাখ
🔟 সম্ভাব্য RRB পৰীক্ষাৰ MCQ
-
RBI অনুসৰি বৰ্তমান SLR হৈছে ___ % NDTLৰ।
A) 3.0 B) 4.0 C) 18.0 D) 9.0 → C -
ভাৰতত Basel IIIৰ অধীনত ন্যূনতম CRAR হৈছে:
A) 8% B) 9% C) 10% D) 11% → B -
RBI-এ বেংকলৈ ওভৰাতীয়া ধাৰৰ বাবে কোনটো হাৰ ব্যৱহাৰ কৰে?
A) বেংক হাৰ B) ৰেপো C) MSF D) LAF → B -
NPA শ্ৰেণীবিভাজন কেইটা দিনৰ পিছত আৰম্ভ হয়?
A) 30 B) 60 C) 90 D) 120 → C -
দৈনিক P2P UPI লেন-দেনৰ সৰ্বাধিক সীমা হৈছে:
A) ₹৫০ হাজাৰ B) ₹১ লাখ C) ₹২ লাখ D) ₹৫ লাখ → B -
তলৰ কোনটো NDTL-ৰ অংশ নহয়?
A) চাহিদা ডিপোজিট B) সময় নিৰ্ধাৰিত ডিপোজিট C) আন্তঃবেংক ডিপোজিট D) ডিপোজিটৰ প্ৰমাণপত্ৰ → C -
MUDRAৰ “কিশোৰ” শ্ৰেণীত ধাৰ্য্য কৰা ঋণৰ সীমা হৈছে:
A) ₹৫০ হাজাৰ B) ₹৫ লাখ C) ₹১০ লাখ D) ₹২০ লাখ → B -
টিয়াৰ-I মূলধনৰ সৈতে মুঠ এক্সপোজাৰৰ অনুপাতক কোৱা হয়:
A) CAR B) Leverage Ratio C) LCR D) SLR → B -
প্ৰথম ১৪টা বেংক ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰা হৈছিল কোন বছৰত?
A) ১৯৪৯ B) ১৯৫৫ C) ১৯৬৯ D) ১৯৮০ → C -
CBDCৰ পূৰ্ণৰূপ হৈছে:
A) Central Bank Digital Currency B) Core Banking Digital Credit
C) Commercial Bank Digital Cash D) Currency & Bank Deposits Certificate → A
শেষ দিনৰ মন্ত্ৰ: পুনৰীক্ষণ কৰক 4-18-9-90-1L → CRR-SLR-CAR-NPA-UPI limits.
BETA
