കേന്ദ്ര ഡിവിഷനുകൾ
സെൻട്രൽ റെയിൽവേ – ഡിവിഷനുകൾ (റെയിൽവേ പരീക്ഷാ വിശേഷ GK)
സെൻട്രൽ റെയിൽവേ (CR) – മുംബൈ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഈ സോൺ 5 ഡിവിഷനുകളായി (Divisions) വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ ഡിവിഷന്റെയും സവിശേഷതകൾ, സാങ്കേതിക വിവരങ്ങൾ, ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ, നിലവിലെ സ്ഥിതി എന്നിവ പരീക്ഷയിൽ പലപ്പോഴും ചോദിക്കപ്പെടുന്നു. ചുവടെ അത്യന്തം സംക്ഷിപ്തമായ-എന്നാൽ-സമഗ്രമായ നോട്ടുകൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു.
1. മുംബൈ ഡിവിഷൻ (CSMT)
- ആസ്ഥാനം (HQ): മുംബൈ CSMT (മുമ്പ് ബോറി ബന്ദർ)
- രാജ്യത്ത് ആദ്യമായി: 1853-ൽ ആദ്യത്തെ പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ (ബോറി ബന്ദർ → താനെ, 34 km, ഏപ്രിൽ 16)
- പ്രധാന ഗേജ്: ബ്രോഡ്-ഗേജ് (1676 mm); മുമ്പ് MG (നെരുൾ-പനവേൽ) 2004 വരെ
- കോച്ചിംഗ് ഡിപ്പോ: മുംബൈ CSMT, കുർല, സൻപാഡ (EMUs), മഹാലക്ഷ്മി (DEMU)
- വൈദ്യുതീകരണം: 25 kV AC, 1925-ൽ ആരംഭിച്ചു, 2020 വരെ 100 % ഡബിൾ, ട്രിപ്പിൾ ലൈനുകൾ
- സിഗ്നലിംഗ്: കേന്ദ്രീകൃത ട്രാഫിക് കൺട്രോൾ (CTC) + MSTC; 2023-ൽ രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ “Automatic Train Protection (KAVACH)” സെക്ഷൻ – CSMT-കൽയാൻ
- കാർഗോ ട്രാഫിക്: വടാല, സേവ്രി, കുർല എന്നിവിടങ്ങളിൽ കണ്ടെയ്നർ & POL സൈഡിംഗുകൾ; 2022-23-ൽ 43 MT കാർഗോ
- ടെർമിനലുകൾ: CSMT, LTT, DR, ദാദർ, ചർച്ച്ഗേറ്റ് (ശുദ്ധമായ സബർബൻ)
2. ഭുസാവൽ ഡിവിഷൻ
- HQ: ഭുസാവൽ (മഹാരാഷ്ട്ര) – 1867-ൽ തുറന്നു
- റൂട്ട് കി.മീ.: 2,061 km (CR-ന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഡിവിഷൻ)
- പ്രധാന സ്പീഡ്-ലൈനുകൾ:
- നാഗ്പൂർ വഴി ഹൗറ-മുംബൈ (GR “A” റൂട്ട്, 130 kmph upgradable)
- ഭുസാവൽ-ഖണ്ഡ്വ (പ്രസ്താവിത RRTS/ഡൽഹി-മുംബൈ HSR സമാന്തരം)
- ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള റെയിൽ-ടണൽ-ഘാട്ട്: “ഭുസാവൽ-ഖണ്ഡ്വ” ഘാട്ട് സെക്ഷനിൽ 28 ചരിവുകളും 13 ടണലുകളും (2.8 km ഏറ്റവും നീളം)
- വൈദ്യുതീകരണം: 1967 മുതൽ, ഇപ്പോൾ 100 % (25 kV AC)
- ഫ്രെയ്റ്റ് കോറിഡോർ: ഈസ്റ്റേൺ DFC (ഭുസാവൽ-കല്യാൻ ബൈപാസ്) ൽ നിന്ന് 18 km അകലെ
- ഓവർഹെഡ്/എഞ്ചിൻ ഷെഡ്: BSL – 190+ എഞ്ചിനുകൾ (WAG-9, WAP-7), ഇന്ത്യൻഓയിൽ RORO സൈഡിംഗ്
- കാർഗോ കമ്മീഷണർ: 2022-23 – 65 MT (CR-ൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ)
3. പൂനെ ഡിവിഷൻ
- HQ: പൂനെ – 1858-ൽ പൂനെ-ഷോലാപൂർ തുറന്നു
- റൂട്ട് കി.മീ.: 1,087 km
- പ്രധാന പർവത ട്രാക്കുകൾ: ലോണാവല-ഘാട്ട് (652 m AMSL), 1 in 37 ഗ്രേഡിയന്റ്, 25 ചരിവുകൾ
- റെയിൽ-ടണൽ: 20 (ഏറ്റവും കൂടുതൽ “തകുർവാഡി-2” 3.4 km)
- കോച്ച് റിപ്പയർ: ‘ഖഡ്കി’ – ഇന്ത്യയിലെ ഏക “Defence Rail-coach workshop”
- ഓട്ടോ-ഹബ്: PCMC, ജെജുരി, ദൗണ്ട്; ജാഗ്വാർ-ലാൻഡ്റോവർ, മെർസിഡീസ് റോ-റോ റാക്സ്
- വൈദ്യുതീകരണം: 2020 വരെ പൂർണ്ണം; ‘പുഷ്-പുൾ’ EMU (പൂനെ-ദൗണ്ട്) 2022 മുതൽ
- ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സൈഡിംഗ്: 45 (ജവഹർലാൽ നെഹ്രു പോർട്ട് ട്രസ്റ്റ്, BPCL, ടാറ്റാ മോട്ടോഴ്സ്)
4. ഷോലാപൂർ ഡിവിഷൻ
- HQ: ഷോലാപൂർ – രൂപീകരണം 2003 (മുമ്പ് പൂനെയിൽ നിന്ന്)
- റൂട്ട് കി.മീ.: 1,036 km
- പ്രധാന റൂട്ടുകൾ:
- ഷോലാപൂർ-ഗദഗ് (ദക്ഷിണ-മധ്യ ജോഡി), വേൾഡ് ബാങ്ക് ഫണ്ടിംഗ്
- ഷോലാപൂർ-തുൾജാപൂർ (മതപരമായ, 2022-ൽ ഇരട്ടയാക്കൽ അംഗീകരിച്ചു)
- കോച്ചിംഗ് ഡിപ്പോ: ഷോലാപൂർ, കുർദുവാഡി (ദേശീയ EMU പിറ്റ്)
- കാർഗോ പ്രവർത്തനം: 2022-23 – 14 MT (ചക്കര, സോയാബീൻ, സിമന്റ്)
- റെയിൽവേ സ്റ്റേഡിയം: ഷോലാപൂർ – 2-ൽ ഒന്ന് മാത്രം (രണ്ടാമത്തേത് – ഭിലായ്)
5. നാഗ്പൂർ ഡിവിഷൻ
- HQ: നാഗ്പൂർ – 1867-ൽ ആദ്യ ട്രെയിൻ (നാഗ്പൂർ-ഛിന്ദ്വാഡ)
- റൂട്ട് കി.മീ.: 1,087 km (മിശ്രിത BG/MG; MG 2018-ൽ അവസാനിച്ചു)
- ഇന്ത്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്ര കേന്ദ്രം: “സീറോ-മൈൽ” കല്ല് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ
- ഫ്രെയ്റ്റ് കോറിഡോർ: ഈസ്റ്റേൺ DFC (ഖുർദ റോഡ്-നാഗ്പൂർ) & വെസ്റ്റേൺ DFC (നാഗ്പൂർ-മുംബൈ) ജംഗ്ഷൻ
- കോച്ചിംഗ്/ഗുഡ്സ് ഷെഡ്: അജ്നി – 1600 km അകലെ “രാജ്ധാനി” പരിപാലന അംഗീകാരം
- 2023-ൽ പുതിയ റെയിൽ-ബ്രിഡ്ജ്: “ദീക്ഷാഭൂമി ROB” – 60 m single-span composite ഗർഡർ
- ഓവർ-റൈഡ്: ഗോണ്ടിയ-ബാലാഘാട് സെക്ഷനിൽ “ZBS” (Zero-Based Signalling) പൈലറ്റ്
ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ (ക്രോണോളജി)
| വർഷം | സംഭവം |
|---|---|
| 1853 | ആദ്യ പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ CSMT-താനെ |
| 1925 | ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ 1.5 kV DC ട്രാക്ഷൻ (വിക്ടോറിയ ടെർമിനസ്-കൽയാൻ) |
| 1967 | ഭുസാവൽ ഡിവിഷൻ രൂപീകരിച്ചു (മുമ്പ് GIPR) |
| 1951 | സെൻട്രൽ റെയിൽവേ സോൺ നിലവിൽ വന്നു (നവ-ഇന്ത്യൻ പുനഃസംഘടന) |
| 2014 | CSMT UNESCO ലോക പൈതൃക സ്ഥലം |
| 2020 | പൂനെ ഡിവിഷൻ – 100 % വൈദ്യുതീകരണം |
| 2022 | CSMT-കൽയാൻ – ആദ്യത്തെ KAVACH ATP സെക്ഷൻ |
| 2023 | ഭുസാവലിൽ 6th പിറ്റ്-ലൈൻ & 9th RUB/ROB അംഗീകരിച്ചു |
നിലവിലെ സ്ഥിതി & അപ്ഡേറ്റുകൾ
- 2023-24 റെയിൽ-ബജറ്റ്:
- മുംബൈ സബർബൻ: 6th & 7th ലൈൻ (CSMT-കുർല) 75 % പൂർത്തിയായി
- പൂനെ-ബെംഗളൂരു 3rd ലൈൻ: 38 km തലാഠി-ടെൻഡർ ചെയ്തു
- ഭുസാവൽ-അക്കോല 3rd ലൈൻ: 2025 വരെ ലക്ഷ്യം
- സ്റ്റേഷൻ പുനരുദ്ധാരണം: CSMT (ધ 250 cr), ഷോലാപൂർ (G+6) PPP മോഡൽ
- വന്ദേ ഭാരത്: മുംബൈ-ഷോലാപൂർ (VB-2) 2023-സെപ്റ്റംബർ മുതൽ; നാഗ്പൂർ-ബിലാസ്പൂർ VB-3 2024-പ്രസ്താവിതം
- പച്ചയിനിഷ്യേറ്റീവുകൾ: അജ്നി & കുർല – 3 MW സോളാർ ഛത്രി; പൂനെ – LED 100 %
- സുരക്ഷ: 2022-23-ൽ CR-ൽ “പാസഞ്ചർ മരണം പൂജ്യം” (ആദ്യമായി)
ദ്രുത-റിവിഷൻ ടേബിൾ
| ഡിവിഷൻ | HQ | കി.മീ. | ഏറ്റവും വലിയ ജംഗ്ഷൻ | ഏറ്റവും നീളമുള്ള ബ്രിഡ്ജ്/ടണൽ | വൈദ്യുതീകരണം |
|---|---|---|---|---|---|
| മുംബൈ | CSMT | 1,054 | കൽയാൻ (7 റൂട്ട്) | പനവേൽ-ഉറാൻ കടൽക്കായൽ (3.2 km) | 100 % |
| ഭുസാവൽ | BSL | 2,061 | ഭുസാവൽ (6 റൂട്ട്) | താപ്തി-2 ടണൽ (2.8 km) | 100 % |
| പൂനെ | പൂനെ | 1,087 | പൂനെ (5 റൂട്ട്) | തകുർവാഡി-2 (3.4 km) | 100 % |
| ഷോലാപൂർ | SUR | 1,036 | ഷോലാപൂർ (4 റൂട്ട്) | സീന നദി (1.8 km) | 100 % |
| നാഗ്പൂർ | NGP | 1,087 | അജ്നി-ഗോണ്ടിയ (5 റൂട്ട്) | ദീക്ഷാഭൂമി ROB (60 m) | 100 % |
ഉപയോഗത്തിലുള്ള പ്രധാന സ്റ്റേഷൻ-കോഡുകൾ
CSMT, DR, LTT, KYN, PNVL, BSL, NGP, AJNI, PURI, PUNE, SUR, KWV, DD, BPQ
15+ പ്രധാന ബഹുവികല്പ ചോദ്യങ്ങൾ (MCQs)
1. സെൻട്രൽ റെയിൽവേയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഡിവിഷൻ ഏതാണ്?
**ഉത്തരം**: ഭുസാവൽ ഡിവിഷൻ2. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ ഏത് ഡിവിഷനിലാണ് ഓടിയത്?
**ഉത്തരം**: മുംബൈ ഡിവിഷൻ3. നാഗ്പൂർ ഡിവിഷന്റെ HQ ഏത് സ്റ്റേഷനാണ്?
**ഉത്തരം**: നാഗ്പൂർ4. CSMT-കൽയാൻ സെക്ഷനിൽ ഏത് ATP സിസ്റ്റത്തിന്റെ 2022-ൽ ട്രയൽ നടന്നു?
**ഉത്തരം**: KAVACH5. “Defence Rail-coach workshop” ഏത് ഡിവിഷനിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്?
**ഉത്തരം**: പൂനെ ഡിവിഷൻ, ഖഡ്കി6. സെൻട്രൽ റെയിൽവേയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാർഗോ ലോഡിംഗ് (2022-23) ഏത് ഡിവിഷനിൽ നിന്നാണ്?
**ഉത്തരം**: ഭുസാവൽ ഡിവിഷൻ7. ലോണാവല-ഘാട്ടിൽ പരമാവധി ഗ്രേഡിയന്റ് ഇതാണ്—
**ഉത്തരം**: 1 in 378. ഷോലാപൂർ ഡിവിഷൻ ഏത് വർഷം രൂപീകരിച്ചു?
**ഉത്തരം**: 20039. “സീറോ-മൈൽ” കല്ല് ഏത് സ്റ്റേഷനിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്?
**ഉത്തരം**: നാഗ്പൂർ10. സെൻട്രൽ റെയിൽവേയിലെ ആദ്യത്തെ UNESCO ലോക പൈതൃക സ്റ്റേഷൻ?
**ഉത്തരം**: മുംബൈ CSMT11. തകുർവാഡി-2 ടണൽ (3.4 km) ഏത് ഡിവിഷനിലാണ്?
**ഉത്തരം**: പൂനെ ഡിവിഷൻ12. 2023-24 ബജറ്റിൽ CSMT-കുർല എത്ര ലൈനുകൾ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു?
**ഉത്തരം**: 7th ലൈൻ (6 മുമ്പുതന്നെ ഉണ്ട്)13. ഭുസാവലിലെ എഞ്ചിൻ ഷെഡിൽ എത്ര WAG-9/WAP-7 എഞ്ചിനുകൾ ഉണ്ട് (ഏകദേശം)?
**ഉത്തരം**: 190+14. പൂനെ ഡിവിഷനിൽ ഏത് നദിയിലാണ് ഏറ്റവും നീളമുള്ള റെയിൽ-പാലം?
**ഉത്തരം**: സീന നദി (ഷോലാപൂർ) – 1.8 km15. അജ്നി (നാഗ്പൂർ) കോച്ചിംഗ് ഡിപ്പോയുടെ പ്രത്യേകത എന്താണ്?
**ഉത്തരം**: രാജ്ധാനി റെക്ക് പരിപാലന സൗകര്യംഷോർട്ട്-ട്രിക്കുകൾ
- “MB-PBS” → മുംബൈ-ഭുസാവൽ-പൂനെ = CR-യുടെ മൂന്ന് ഏറ്റവും പഴയ ഡിവിഷനുകൾ
- “S-N” → ഷോലാപൂർ-നാഗ്പൂർ = 2000-ന് ശേഷം രൂപീകരിച്ച പുതിയ ഡിവിഷനുകൾ
- 100 % വൈദ്യുതീകരണം → CR എല്ലാ 5 ഡിവിഷനുകളിലും 2020-23 കാലയളവിൽ പൂർണ്ണം
BETA
