સે ડિવિઝન્સ
સે ડિવિઝન્સ – રેલવે જનરલ નોલેજ
1. “સે ડિવિઝન” શું છે?
- “સે” એ સાઉથ સેન્ટ્રલ રેલવે (SCR) ના સેકંદરાબાદ ડિવિઝન માટેનો રેલવે બોર્ડનો અલ્ફાબેટિક કોડ છે.
- તે ભારતીય રેલવેમાંના સૌથી જૂના અને વ્યસ્ત ડિવિઝનોમાંનું એક છે અને SCR માટે હેડક્વાર્ટર ડિવિઝન તરીકે સેવા આપે છે.
2. ટેક્નિકલ સ્નેપશોટ
| પેરામીટર | વર્તમાન સ્થિતિ (2023-24) |
|---|---|
| ટ્રેક કિમી (રૂટ) | 1,600 Rkm |
| ટ્રેક કિમી (રનિંગ) | 3,200 Tkm |
| વિદ્યુતીકરણ | 100 % (છેલ્લો પેચ KZJ–BPQ 2022) |
| મહત્તમ માન્ય ઝડપ | 130 km/h (SC–BPL & SC–KZJ સેક્શન્સ) |
| લોડિંગ ગેજ | W–12 (GC & ફ્રેટ કોરિડોર્સ) |
| સિગ્નલિંગ | 100 % પેનલ / ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટરલોકિંગ, 585 સ્ટેશનો |
| ફ્રેટ લોડિંગ | 65 MT (2022-23) |
| પેસેન્જર કમાણી | ₹3,400 કરોડ (2022-23) |
| સ્ટાફ સંખ્યા | ~78,000 કર્મચારીઓ |
| મુખ્ય વર્કશોપ્સ | 1. સેકંદરાબાદ (કેરેજ અને વેગન) 2. લાલાગુડા (ઇલેક્ટ્રિક લોકો) |
3. ઐતિહાસિક માઇલસ્ટોન્સ
| વર્ષ | ઘટના |
|---|---|
| 1874 | પ્રથમ ટ્રેન – વાડી–સેકંદરાબાદ (નિઝામ ગેરંટીડ સ્ટેટ રેલ્વે) |
| 1951 | નવું ડિવિઝન 02-10-1951 ના રોજ બનાવવામાં આવ્યું (SCR ની રચના દિવસ) |
| 1966 | લાલાગુડા ઇલેક્ટ્રિક લોકો શેડ કમિશન (દક્ષિણ ભારતમાં પ્રથમ 25 kV AC શેડ) |
| 1978 | સેકંદરાબાદ C&W શોપને સ્ટેનલેસ-સ્ટીલ ICF કોચ જાળવવા માટે અપગ્રેડ કરવામાં આવી |
| 1998 | SCR પ્રથમ સંપૂર્ણ ડીઝલ-મુક્ત ઝોન બને છે (સે ડિવિઝન આગેવાની લે છે) |
| 2003 | SC–KZJ 130 km/h ટ્રાયલ WAP-5 સાથે |
| 2012 | સે ડિવિઝન પર જાળવવામાં આવેલી પ્રથમ 12-કાર EMU રેક |
| 2019 | SC–BPL સેક્શન 160 km/h માટે મંજૂર (RRTS પૂર્વગામી) |
| 2022 | KZJ–BPQ 132 km OHE પૂર્ણ – 100 % વિદ્યુતીકરણ |
4. ભૂગોળ અને રૂટ મેપ
સ્પર્શ કરેલા રાજ્યો – તેલંગાણા (70 %), મહારાષ્ટ્ર (20 %), આંધ્ર પ્રદેશ (10 %) સે ડિવિઝન નિયંત્રણ હેઠળની મુખ્ય લાઇન્સ
- SC–KZJ–BPQ–NGP (ગ્રાન્ડ ટ્રંક રૂટ – દિલ્હી–ચેન્નઈ)
- SC–BPL (વિકારાબાદ–પારલી વૈજનાથ–લાતુર રોડ)
- SC–GY–PGRL (ગ્યારાહપુર–પારગી–ગડવાલ)
- KZJ–PDPL–MCI (કાઝીપેટ–પેડ્ડાપલ્લી–મંચિર્યાલ)
- HYB–LPI–UR (હૈદરાબાદ સબઅર્બન સર્કિટ)
5. પ્રોડક્શન અને મેઇન્ટેનન્સ યુનિટ્સ
| યુનિટ | સ્થાન | ક્ષમતા / ટિપ્પણીઓ |
|---|---|---|
| લાલાગુડા ઇલેક્ટ્રિક લોકો શેડ | LGD (સે ડિવિઝન) | 200 લોકો હોલ્ડિંગ; WAP-7 (5500 HP), WAG-9H (9000 HP) ધરાવે છે |
| સેકંદરાબાદ C&W વર્કશોપ | SC | 400 કોચ/વર્ષ POH, 24-કોચ LHB પ્લેટફોર્મ |
| EMU કાર શેડ | LPI | 9-રેક EMU/MEMU હોલ્ડિંગ, 3જી રેલ 750 V DC (લેગસી) |
| ટ્રિપ શેડ | KZJ | ફ્રેટ બેંકર્સ માટે 60 લોકો સ્ટેબલિંગ |
6. ફ્રેટ અને આર્થિક મહત્વ
- ટોપ કમોડિટીઝ – કોલસો (SCCL), સિમેન્ટ (અલ્ટ્રાટેક, રામકો), અનાજ, ખાતર, કન્ટેનર્સ (CONCOR, APSEZ)
- મુખ્ય સાઇડિંગ્સ – રામગુંડમ, મંચિર્યાલ, બેલમપલ્લી, તાંદુર, વિકારાબાદ, કોઠાપલ્લી
- DPD/DWC ટર્મિનલ્સ – સનાથનગર, KPHB, નાગલાપલ્લી (BMW કાર્ગો)
- SCR ના ફ્રેટ કમાણી શેર – 42 % (6 SCR ડિવિઝનોમાં સૌથી વધુ)
7. તાજેતરની પહેલો (2020-24)
- કવચ (TACS) ટ્રાયલ SC–KZJ 80 km સેક્શન પર – લક્ષ્ય 2025.
- અમૃત ભારત (RO-RO) રેમ્પ મૌલા-અલી 2023 માં કમિશન.
- હાઇડ્રોજન LOH પાઇલોટ – લાલાગુડા 2024-25 માં 2 WAG-12H રીટ્રોફિટ મેળવશે.
- SC સ્ટેશનનું પુનઃવિકાસ – ₹720 કરોડ, 4-લેવલ કોન્કોર્સ, 27 પ્લેટફોર્મ (ભોઈગુડા ગુડ્સ યાર્ડના એકીકરણ પછી).
- ગતિ-શક્તિ મલ્ટી-મોડલ ટર્મિનલ સનાથનગર (10 હેક્ટર) પર – 2024.
8. રેકોર્ડ્સ અને અનોખી વિશેષતાઓ
- SCR માં સૌથી લાંબું પ્લેટફોર્મ – સેકંદરાબાદ (8 અને 9 સંયુક્ત 1,380 મી)
- સૌથી જૂનું કાર્યરત લોકો – WAM-4 # 21206 SCR હેરિટેજ પાર્કમાં સંરક્ષિત
- પ્રથમ રેલ-કમ-રોડ બ્રિજ – મંચિર્યાલ પર ગોદાવરી (1965)
- 25 kV AC અને 750 V DC બંને હેન્ડલ કરતું એકમાત્ર ડિવિઝન (LPI–HYB શટલ)
પરીક્ષાઓ માટે ક્વિક-ફાયર પોઇન્ટ્સ
- ડિવિઝનલ રેલવે મેનેજર (DRM) સીટ – રેલ નિલયમ, સેકંદરાબાદ.
- ISO-14001 સાથેનું રેલવે સ્ટેશન – સેકંદરાબાદ અને કાઝીપેટ.
- સૌથી વધુ ફ્રેટ ટનેજ સ્ટેશન – રામગુંડમ (22 MT/વર્ષ).
- 2 સેટેલાઇટ ફ્રેટ ટાઉન ધરાવતું ડિવિઝન – કોઠાપલ્લી અને પેડ્ડાપલ્લી (બંને 10 MT ક્રોસ કરે છે).
- SCR માં 2-ફેઝ AC ટ્રેક્શન દૂર કરનાર પ્રથમ – 1998.
પ્રેક્ટિસ MCQ (રેલવે પરીક્ષા પેટર્ન)
1. નીચેનામાંથી કયો સેકંદરાબાદ ડિવિઝન માટેનો સાચો અલ્ફાબેટિક કોડ છે?
જવાબ: Se
2. સેકંદરાબાદ ડિવિઝન કયા વર્ષમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું?
જવાબ: 1951
3. દક્ષિણ ભારતનું પ્રથમ ઇલેક્ટ્રિક લોકો શેડ ક્યાં સ્થિત છે?
જવાબ: લાલાગુડા
4. 2024 સુધીમાં સેકંદરાબાદ–કાઝીપેટ સેક્શન પર મહત્તમ માન્ય ઝડપ કેટલી છે?
જવાબ: 130 km/h
5. સે ડિવિઝનના સૌથી મોટા ફ્રેટ શેરમાં કઈ કમોડિટી છે?
જવાબ: કોલસો
6. સે ડિવિઝનને 100 % વિદ્યુતીકૃત બનાવવા માટે વિદ્યુતીકૃત કરવામાં આવેલો છેલ્લો સેક્શન કયો હતો?
જવાબ: કાઝીપેટ–બલહારશાહ
7. લાલાગુડા શેડ કઈ હાઈ-હોર્સપાવર ફ્રેટ લોકો ધરાવવા માટે પ્રખ્યાત છે?
જવાબ: WAG-9H (9000 HP)
8. સે ડિવિઝનના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ કેટલા રૂટ કિલોમીટર છે (2023)?
જવાબ: 1600 Rkm
9. હૈદરાબાદ–લિંગમપલ્લી શટલ હજુ પણ કઈ ટ્રેક્શન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે?
જવાબ: 750 V DC થર્ડ રેલ
10. SCR માં સૌથી લાંબું પ્લેટફોર્મ કયા સે ડિવિઝનના સ્ટેશન પર છે?
જવાબ: સેકંદરાબાદ
11. હેરિટેજ WAM-4 #21206 ક્યાં સંરક્ષિત છે?
જવાબ: SCR હેરિટેજ પાર્ક, સેકંદરાબાદ
12. "કવચ" ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સે ડિવિઝનના કયા સેક્શન પર ટ્રાયલ હેઠળ છે?
જવાબ: સેકંદરાબાદ–કાઝીપેટ
13. સનાથનગર પર વિકસિત કરવામાં આવી રહેલું મલ્ટી-મોડલ ફ્રેટ ટર્મિનલ કયા મિશનનો ભાગ છે?
જવાબ: ગતિ-શક્તિ
14. 2023 માં કમિશન કરવામાં આવેલી અમૃત ભારત RO-RO રેમ્પ ક્યાં સ્થિત છે?
જવાબ: મૌલા-અલી
15. નીચેનામાંથી મહારાષ્ટ્રનો કયો જિલ્લો સે ડિવિઝન દ્વારા સ્પર્શ થતો નથી?
જવાબ: નાંદેડ (નાંદેડ SCR ના નાંદેડ ડિવિઝન હેઠળ છે, સે નહીં)
16. SCR માં પ્રથમ સ્ટેનલેસ-સ્ટીલ LHB કોચ POH ક્યાં કરવામાં આવી હતી?
જવાબ: સેકંદરાબાદ C&W વર્કશોપ
17. હાઇડ્રોજન-પાવર્ડ WAG-12H રીટ્રોફિટ પાઇલોટ ક્યાં આયોજિત છે?
જવાબ: લાલાગુડા શેડ
છેલ્લી અપડેટ: જૂન 2024 (સ્ત્રોત – SCR વાર્ષિક અહેવાલ 2022-23, રેલવે બોર્ડ પિંક બુક 2024-25)
BETA
