ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ

ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ

ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ ਲਈ 5-7 ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ:

# ਸੰਕਲਪ ਤੇਜ਼ ਵਿਆਖਿਆ
1 ਨਿਗਮਨ ਨਿਯਮ ਵੈਨ ਚਿੱਤਰ ਵਰਤੋ: ਸਾਰੇ A, B ਹਨ → A, B ਦੇ ਅੰਦਰ; ਕੁਝ A, B ਹਨ → A ਅਤੇ B ਓਵਰਲੈਪ; ਕੋਈ A, B ਨਹੀਂ ਹਨ → ਵੱਖਰੇ ਚੱਕਰ
2 ਕਥਨ-ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਜੇਕਰ ਕਥਨ “ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਜੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ” ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਧ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: “ਕੁਝ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਜੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ” (ਸੱਚ), “ਕੋਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ” (ਝੂਠ)
3 ਮੱਧ ਪਦ ਵੰਡ ਨਿਗਮਨ ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਪਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ: “ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ” → “ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ”
4 ਤਤਕਾਲ ਨਿਗਮਨ ਇੱਕ ਕਥਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: “ਕੁਝ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਲੇਟ ਹਨ” → “ਕੁਝ ਲੇਟ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਨ”
5 ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨਿਯਮ ਜੇਕਰ ਕਥਨ “ਸਾਰੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਕਨਫਰਮ ਹਨ” ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ “ਕੁਝ ਟਿਕਟਾਂ ਕਨਫਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ” ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੱਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ
6 ਚੇਨ ਨਿਯਮ ਜੇਕਰ A→B ਅਤੇ B→C, ਤਾਂ A→C। “ਜੇਕਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ→ਇਹ ਵੱਡੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਵੱਡੇ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ→ਦੇਰੀ ਸੰਭਵ ਹੈ” → “ਜੇਕਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ→ਦੇਰੀ ਸੰਭਵ ਹੈ”
7 ਵੰਡ ਪੈਟਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ (ਸਾਰੇ/ਕੋਈ ਨਹੀਂ) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ (ਕੋਈ ਨਹੀਂ/ਕੁਝ ਨਹੀਂ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਡੀਕੇਟ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

10 ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

Q1. ਕਥਨ: ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਹਨ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਨ। A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਸੰਭਵਤ: ਸੱਚ

ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ

ਹੱਲ:
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ → ਏ.ਸੀ.
ਤਤਕਾਲ ਨਿਗਮਨ ਦੁਆਰਾ, ਅਸੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ: ਕੁਝ ਏ.ਸੀ. → ਰਾਜਧਾਨੀ
ਇਹ ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਧ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: “ਸਾਰੇ A, B ਹਨ” ਹਮੇਸ਼ਾ “ਕੁਝ B, A ਹਨ” ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਤਤਕਾਲ ਨਿਗਮਨ

Q2. ਕਥਨ: ਕੋਈ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ।
ਕਥਨ: ਕੁਝ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਅਸੰਬੰਧਿਤ

ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ

ਹੱਲ:
ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ∩ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 = ∅
ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ∩ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ≠ ∅
ਇਸ ਲਈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ‘ਤੇ ਉਹ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਜੇਕਰ A ਕਦੇ X ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ B X ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ B, A ਨਹੀਂ ਹਨ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਵੈਨ ਚਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

Q3. ਜੇਕਰ “ਸਾਰੇ ਟਿਕਟ ਕਲੈਕਟਰ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ” ਅਤੇ “ਰਮੇਸ਼ ਇੱਕ ਟਿਕਟ ਕਲੈਕਟਰ ਹੈ”, ਤਾਂ: A) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨ ਸਕਦਾ ਹੈ B) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਦਾ C) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ D) ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ

ਜਵਾਬ: C) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ

ਹੱਲ:
ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਥਨ + ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਨ = ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਸਾਰੇ ਟੀ.ਸੀ. → ਵਰਦੀ + ਰਮੇਸ਼ ਟੀ.ਸੀ. ਹੈ → ਰਮੇਸ਼ → ਵਰਦੀ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ + ਉਦਾਹਰਨ = ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਸਿੱਧੀ ਲਾਗੂਕਰਨ

Q4. ਕਥਨ:

  1. ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਪੁਣੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ
  2. ਪੁਣੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਬੰਗਲੌਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
  3. ਬੰਗਲੌਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੁਬਲੀ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ
    ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਮੁੰਬਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਹੁਬਲੀ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀਆਂ A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਸੰਭਵਤ: ਝੂਠ

ਜਵਾਬ: C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ

ਹੱਲ:
ਮੁੰਬਈ → ਪੁਣੇ (ਸਾਰੀਆਂ)
ਪੁਣੇ → ਬੰਗਲੌਰ (ਕੁਝ)
ਬੰਗਲੌਰ → ਹੁਬਲੀ ‘ਤੇ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ
ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ “ਕੁਝ” ਪੁਣੇ-ਬੰਗਲੌਰ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਚੇਨ “ਕੁਝ” ‘ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ - ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਚੇਨ ਨਿਯਮ ਸੀਮਾ

Q5. ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ, ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਚੇਨਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ “ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਿੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ”, ਤਾਂ: A) ਇਹ ਚੇਨਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ B) ਇਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ C) ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ D) ਇਹ ਇੱਕ ਪੈਸਜਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ

ਜਵਾਬ: A) ਇਹ ਚੇਨਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਹੱਲ:
ਦੋਹਰੀ ਚੋਣ: ਦਿੱਲੀ ∨ ਚੇਨਈ
¬ਦਿੱਲੀ → ਚੇਨਈ (ਵਿਛੋੜਨ ਨਿਗਮਨ ਦੁਆਰਾ)

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਜਾਂ-ਜਾਂ ਕਥਨ → ਇੱਕ ਝੂਠਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਵਿਛੋੜਨ ਨਿਗਮਨ

Q6. ਕਥਨ:

  • 80% ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹਨ
  • 70% ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
  • 90% ਲੇਟ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਗਨਲ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
    ਪਤਾ ਕਰੋ: ਸਿਗਨਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ % A) 20% B) 24% C) 27% D) 30%

ਜਵਾਬ: B) 24%

ਹੱਲ:
ਲੇਟ ਸ਼ਤਾਬਦੀ = 20%
ਸਿਗਨਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ = 90% of 20% = 0.9 × 20% = 18%
ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਨਾਲ = 70% of 80% = 56%
ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ = 24% (ਸਿਗਨਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ)
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਿਗਨਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ = 18% + 0% (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੇਸ ਮੰਨ ਕੇ) = 18%
ਪਰ 24% ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮੇਤ)

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਗਾਰੰਟੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਕੇਸ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

Q7. ਜੇਕਰ “ਬਹੁਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਲਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ” ਅਤੇ “ਸਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ”, ਤਾਂ: A) ਬਹੁਤੇ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ B) ਕੁਝ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ C) ਸਾਰੇ ਐਲਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ D) ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ

ਜਵਾਬ: A) ਬਹੁਤੇ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ

ਹੱਲ:
ਬਹੁਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ → ਸਪੱਸ਼ਟ → ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ
ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਟੀਵਿਟੀ ਦੁਆਰਾ: ਬਹੁਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ → ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: “ਬਹੁਤੇ” + “ਸਾਰੇ” → ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਵਿੱਚ “ਬਹੁਤੇ”

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਕੁਆਂਟੀਫਾਇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਟੀਵਿਟੀ

Q8. ਜਟਿਲ ਸਥਿਤੀ:
ਇੱਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ, ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ A, B, C ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

  • ਜੇਕਰ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ, ਤਾਂ B ਪੈਸਜਰ ਹੈ
  • ਜੇਕਰ B ਪੈਸਜਰ ਹੈ, ਤਾਂ C ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹੈ
  • ਜੇਕਰ C ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹੈ, ਤਾਂ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ
    ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ, ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਲੱਭੋ: A) B ਪੈਸਜਰ ਹੈ B) C ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹੈ C) A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ D) ਸਾਰੇ ਕਥਨ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹਨ

ਜਵਾਬ: D) ਸਾਰੇ ਕਥਨ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹਨ

ਹੱਲ:
A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ → B ਪੈਸਜਰ → C ਸੁਪਰਫਾਸਟ → A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ
ਪਰ ਅਸੀਂ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ → ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ
ਇਹ ਇੱਕ ਪੈਰਾਡਾਕਸ ਲੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਚੇਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਕਾਰ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਲੱਭੋ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਪੈਰਾਡਾਕਸ ਖੋਜ

Q9. ਇੱਕ ਟਿਕਟ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ:

  • ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਹਨ
  • ਕੁਝ ਟਿਕਟਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ
  • ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਟਿਕਟ ਯਾਤਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ
    ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਟਿਕਟਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਹਨ A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਸਿਰਫ਼ ਜੇਕਰ ਕਤਾਰ ਲੰਬੀ ਹੈ

ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ

ਹੱਲ:
ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ → ਕਤਾਰ A
ਕੁਝ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ → ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ
ਇਸ ਲਈ: ਕੁਝ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ → ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ → ਕਤਾਰ A
ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਹਨ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਦੋ “ਕੁਝ” ਕਥਨ ਜੇਕਰ ਮੱਧ ਪਦ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੇਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਜਟਿਲ ਨਿਗਮਨ

Q10. ਰੇਲਵੇ ਨਿਯਮ: “ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਲੇਟ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 15+ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ”।
ਕਥਨ:

  • ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ‘ਤੇ 20 ਮਿੰਟ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚੀ
  • ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੁੰਬਈ ‘ਤੇ 10 ਮਿੰਟ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚੀ
  • ਦੁਰੰਤੋ ਕੋਲਕਾਤਾ ‘ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ
    ਪਤਾ ਕਰੋ: ਕਿੰਨੇ ਕਥਨ ਨਿਯਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ? A) 0 B) 1 C) 2 D) 3

ਜਵਾਬ: B) 1

ਹੱਲ:
ਨਿਯਮ: ਲੇਟ ↔ ≥15 ਮਿੰਟ

  • ਰਾਜਧਾਨੀ: 20 ਮਿੰਟ → ਲੇਟ (ਸੰਗਤ)
  • ਸ਼ਤਾਬਦੀ: 10 ਮਿੰਟ → ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਟ ਨਹੀਂ, ਪਰ “ਲੇਟ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ (ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ)
  • ਦੁਰੰਤੋ: ਸਮੇਂ ‘ਤੇ → ਲੇਟ ਨਹੀਂ (ਸੰਗਤ)
    ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕਥਨ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹੈ।

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਦੋਹਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਂਚੋ

ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

PYQ 1. ਕਥਨ: ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੈਂਚ ਨੀਲੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨੀਲੀ ਬੈਂਚ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼:
I. ਕੁਝ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਗੈਰ-ਨੀਲੀਆਂ ਬੈਂਚ ਹਨ
II. ਕੋਈ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਬੈਂਚ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ
[RRB NTPC 2021 CBT-1]

ਜਵਾਬ: A) ਸਿਰਫ਼ I ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਹੱਲ:
ਪਲੇਟਫਾਰਮ → ਬੈਂਚ (ਸਾਰੇ)
ਬੈਂਚ ∩ ਨੀਲਾ (ਕੁਝ)
ਨੀਲੀ ਬੈਂਚ → ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ
I: ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਨੀਲੀਆਂ ਹਨ → ਕੁਝ ਗੈਰ-ਨੀਲੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ → ਸੱਚ
II: ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਨੀਲੀ ਬੈਂਚ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਰ-ਨੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ → ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ → ਝੂਠ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਹਰੇਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ; ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੋ

PYQ 2. ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਤਰੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਏ.ਸੀ. ਕੋਚ ਜਾਂ ਸਲੀਪਰ ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜੇਕਰ “ਮੋਹਨ ਏ.ਸੀ. ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ”, ਤਾਂ:
[RRB Group D 2022]

ਜਵਾਬ: C) ਮੋਹਨ ਸਲੀਪਰ ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਹੈ

ਹੱਲ:
ਦੋਹਰਾ ਵਰਗੀਕਰਨ: ਏ.ਸੀ. ∨ ਸਲੀਪਰ
¬ਏ.ਸੀ. → ਸਲੀਪਰ (ਵਿਛੋੜਨ ਨਿਗਮਨ)

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਰੇਲਵੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ-ਜਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲੱਭੋ

PYQ 3. ਕਥਨ: “ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ”
ਕਥਨ: “ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਸਵੇਰੇ 5:45 ਵਜੇ ਆਈ”
ਅਸੀਂ ਕੀ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
[RRB ALP 2018]

ਜਵਾਬ: C) ਇਹ ਸੰਭਵਤ: ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹੈ

ਹੱਲ:
“ਬਹੁਤੇ” = >50% ਸੰਭਾਵਨਾ
ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਨ → ਸੰਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: “ਬਹੁਤੇ” ਸਿਰਫ਼ ਸੰਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ

PYQ 4. ਰੇਲਵੇ ਨਿਯਮ: “ਸਾਰੀਆਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਕੋਲ ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ”
ਅਵਲੋਕਨ: “ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਕੋਲ ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ”
ਨਿਗਮਨ:
[RRB JE 2019]

ਜਵਾਬ: B) ਇਹ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਹੱਲ:
ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ → ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ (ਉਲਟਧਰਮੀ: ਕੋਈ ਪੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ → ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ)

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਉਲਟਧਰਮੀ ਨਿਯਮ ਸਿੱਖੋ: A→B, ¬B→¬A ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ

PYQ 5. ਕਥਨ:

  1. ਕੋਈ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀ 100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ
  2. 100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹਨ
  3. ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ
    ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ 100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
    [RPF SI 2019]

ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ

ਹੱਲ:

100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ → ਸੁਪਰਫਾਸਟ (2 ਤੋਂ)
ਸੁਪਰਫਾਸਟ → ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ (3 ਤੋਂ)
ਇਸ ਲਈ: ਕੁਝ >100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ → ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ (ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼)

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: “ਕੁਝ” ਨੂੰ “ਸਾਰੇ” ਨਾਲ ਚੇਨ ਕਰਕੇ “ਕੁਝ” ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ

ਗਤੀ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ

ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ:

ਸਥਿਤੀ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਉਦਾਹਰਨ
ਸਾਰੇ A, B ਹਨ “ਕੁਝ B, A ਹਨ” ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਨ → ਕੁਝ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਨ
ਕੋਈ A, B ਨਹੀਂ ਹਨ “ਕੋਈ B, A ਨਹੀਂ ਹਨ” ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ ਕੋਈ ਪੈਸਜਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ → ਕੋਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਪੈਸਜਰ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਕੁਝ A, B ਹਨ “ਸਾਰੇ B, A ਹਨ” ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਕੁਝ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਈਫਾਈ ਹੈ ↛ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਈਫਾਈ ਜਗ੍ਹਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ
ਜਾਂ-ਜਾਂ ਕਥਨ ਇੱਕ ਝੂਠਾ → ਦੂਜਾ ਸੱਚਾ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਿੱਲੀ ਨਹੀਂ → ਮੁੰਬਈ
“ਕ