ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ
ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ
ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ ਲਈ 5-7 ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੰਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ:
| # | ਸੰਕਲਪ | ਤੇਜ਼ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|---|
| 1 | ਨਿਗਮਨ ਨਿਯਮ | ਵੈਨ ਚਿੱਤਰ ਵਰਤੋ: ਸਾਰੇ A, B ਹਨ → A, B ਦੇ ਅੰਦਰ; ਕੁਝ A, B ਹਨ → A ਅਤੇ B ਓਵਰਲੈਪ; ਕੋਈ A, B ਨਹੀਂ ਹਨ → ਵੱਖਰੇ ਚੱਕਰ |
| 2 | ਕਥਨ-ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ | ਜੇਕਰ ਕਥਨ “ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਜੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ” ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਧ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: “ਕੁਝ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਜੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ” (ਸੱਚ), “ਕੋਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ” (ਝੂਠ) |
| 3 | ਮੱਧ ਪਦ ਵੰਡ | ਨਿਗਮਨ ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਪਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ: “ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ” → “ਸਾਰੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ” |
| 4 | ਤਤਕਾਲ ਨਿਗਮਨ | ਇੱਕ ਕਥਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: “ਕੁਝ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਲੇਟ ਹਨ” → “ਕੁਝ ਲੇਟ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਨ” |
| 5 | ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨਿਯਮ | ਜੇਕਰ ਕਥਨ “ਸਾਰੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਕਨਫਰਮ ਹਨ” ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ “ਕੁਝ ਟਿਕਟਾਂ ਕਨਫਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ” ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੱਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ |
| 6 | ਚੇਨ ਨਿਯਮ | ਜੇਕਰ A→B ਅਤੇ B→C, ਤਾਂ A→C। “ਜੇਕਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ→ਇਹ ਵੱਡੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਵੱਡੇ ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀ ਹੈ→ਦੇਰੀ ਸੰਭਵ ਹੈ” → “ਜੇਕਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ→ਦੇਰੀ ਸੰਭਵ ਹੈ” |
| 7 | ਵੰਡ ਪੈਟਰਨ | ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ (ਸਾਰੇ/ਕੋਈ ਨਹੀਂ) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ (ਕੋਈ ਨਹੀਂ/ਕੁਝ ਨਹੀਂ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਡੀਕੇਟ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
10 ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
Q1. ਕਥਨ: ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਹਨ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਨ।
A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਸੰਭਵਤ: ਸੱਚ
ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ
ਹੱਲ:
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ → ਏ.ਸੀ.
ਤਤਕਾਲ ਨਿਗਮਨ ਦੁਆਰਾ, ਅਸੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ: ਕੁਝ ਏ.ਸੀ. → ਰਾਜਧਾਨੀ
ਇਹ ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਧ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: “ਸਾਰੇ A, B ਹਨ” ਹਮੇਸ਼ਾ “ਕੁਝ B, A ਹਨ” ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਤਤਕਾਲ ਨਿਗਮਨ
Q2. ਕਥਨ: ਕੋਈ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ।
ਕਥਨ: ਕੁਝ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ‘ਤੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਅਸੰਬੰਧਿਤ
ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ
ਹੱਲ:
ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ∩ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 = ∅
ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ∩ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ≠ ∅
ਇਸ ਲਈ, ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1 ‘ਤੇ ਉਹ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ।
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਜੇਕਰ A ਕਦੇ X ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ B X ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ B, A ਨਹੀਂ ਹਨ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਵੈਨ ਚਿੱਤਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
Q3. ਜੇਕਰ “ਸਾਰੇ ਟਿਕਟ ਕਲੈਕਟਰ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ” ਅਤੇ “ਰਮੇਸ਼ ਇੱਕ ਟਿਕਟ ਕਲੈਕਟਰ ਹੈ”, ਤਾਂ: A) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨ ਸਕਦਾ ਹੈ B) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਦਾ C) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ D) ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ
ਜਵਾਬ: C) ਰਮੇਸ਼ ਵਰਦੀ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ
ਹੱਲ:
ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਥਨ + ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਨ = ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਸਾਰੇ ਟੀ.ਸੀ. → ਵਰਦੀ + ਰਮੇਸ਼ ਟੀ.ਸੀ. ਹੈ → ਰਮੇਸ਼ → ਵਰਦੀ
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ + ਉਦਾਹਰਨ = ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਸਿੱਧੀ ਲਾਗੂਕਰਨ
Q4. ਕਥਨ:
- ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਪੁਣੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ
- ਪੁਣੇ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਬੰਗਲੌਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
- ਬੰਗਲੌਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੁਬਲੀ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਮੁੰਬਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਹੁਬਲੀ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀਆਂ A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਸੰਭਵਤ: ਝੂਠ
ਜਵਾਬ: C) ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ
ਹੱਲ:
ਮੁੰਬਈ → ਪੁਣੇ (ਸਾਰੀਆਂ)
ਪੁਣੇ → ਬੰਗਲੌਰ (ਕੁਝ)
ਬੰਗਲੌਰ → ਹੁਬਲੀ ‘ਤੇ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ
ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ “ਕੁਝ” ਪੁਣੇ-ਬੰਗਲੌਰ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਚੇਨ “ਕੁਝ” ‘ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ - ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਚੇਨ ਨਿਯਮ ਸੀਮਾ
Q5. ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ, ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਚੇਨਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ “ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਿੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ”, ਤਾਂ: A) ਇਹ ਚੇਨਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ B) ਇਹ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ C) ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ D) ਇਹ ਇੱਕ ਪੈਸਜਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ
ਜਵਾਬ: A) ਇਹ ਚੇਨਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਹੱਲ:
ਦੋਹਰੀ ਚੋਣ: ਦਿੱਲੀ ∨ ਚੇਨਈ
¬ਦਿੱਲੀ → ਚੇਨਈ (ਵਿਛੋੜਨ ਨਿਗਮਨ ਦੁਆਰਾ)
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਜਾਂ-ਜਾਂ ਕਥਨ → ਇੱਕ ਝੂਠਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਵਿਛੋੜਨ ਨਿਗਮਨ
Q6. ਕਥਨ:
- 80% ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹਨ
- 70% ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰੇ ਸਿਗਨਲ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
- 90% ਲੇਟ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਗਨਲ ਦੇਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
ਪਤਾ ਕਰੋ: ਸਿਗਨਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ % A) 20% B) 24% C) 27% D) 30%
ਜਵਾਬ: B) 24%
ਹੱਲ:
ਲੇਟ ਸ਼ਤਾਬਦੀ = 20%
ਸਿਗਨਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ = 90% of 20% = 0.9 × 20% = 18%
ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਨਾਲ = 70% of 80% = 56%
ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ = 24% (ਸਿਗਨਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ)
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਿਗਨਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ = 18% + 0% (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੇਸ ਮੰਨ ਕੇ) = 18%
ਪਰ 24% ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਮੇਤ)
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਗਾਰੰਟੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਕੇਸ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
Q7. ਜੇਕਰ “ਬਹੁਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਲਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ” ਅਤੇ “ਸਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ”, ਤਾਂ: A) ਬਹੁਤੇ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ B) ਕੁਝ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ C) ਸਾਰੇ ਐਲਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ D) ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ
ਜਵਾਬ: A) ਬਹੁਤੇ ਐਲਾਨ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਹੱਲ:
ਬਹੁਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ → ਸਪੱਸ਼ਟ → ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ
ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਟੀਵਿਟੀ ਦੁਆਰਾ: ਬਹੁਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ → ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: “ਬਹੁਤੇ” + “ਸਾਰੇ” → ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਵਿੱਚ “ਬਹੁਤੇ”
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਕੁਆਂਟੀਫਾਇਅਰ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਟੀਵਿਟੀ
Q8. ਜਟਿਲ ਸਥਿਤੀ:
ਇੱਕ ਜੰਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ, ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ A, B, C ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਜੇਕਰ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ, ਤਾਂ B ਪੈਸਜਰ ਹੈ
- ਜੇਕਰ B ਪੈਸਜਰ ਹੈ, ਤਾਂ C ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹੈ
- ਜੇਕਰ C ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹੈ, ਤਾਂ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ, ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਲੱਭੋ: A) B ਪੈਸਜਰ ਹੈ B) C ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹੈ C) A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ D) ਸਾਰੇ ਕਥਨ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹਨ
ਜਵਾਬ: D) ਸਾਰੇ ਕਥਨ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹਨ
ਹੱਲ:
A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ → B ਪੈਸਜਰ → C ਸੁਪਰਫਾਸਟ → A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ
ਪਰ ਅਸੀਂ A ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹੈ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ → ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ
ਇਹ ਇੱਕ ਪੈਰਾਡਾਕਸ ਲੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਚੇਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਾਕਾਰ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਲੱਭੋ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਪੈਰਾਡਾਕਸ ਖੋਜ
Q9. ਇੱਕ ਟਿਕਟ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ:
- ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਹਨ
- ਕੁਝ ਟਿਕਟਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ
- ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਟਿਕਟ ਯਾਤਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਟਿਕਟਾਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਹਨ A) ਸੱਚ B) ਝੂਠ C) ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ D) ਸਿਰਫ਼ ਜੇਕਰ ਕਤਾਰ ਲੰਬੀ ਹੈ
ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ
ਹੱਲ:
ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ → ਕਤਾਰ A
ਕੁਝ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ → ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ
ਇਸ ਲਈ: ਕੁਝ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ → ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ → ਕਤਾਰ A
ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ ਕਤਾਰ A ਵਿੱਚ ਹਨ
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਦੋ “ਕੁਝ” ਕਥਨ ਜੇਕਰ ਮੱਧ ਪਦ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੇਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਜਟਿਲ ਨਿਗਮਨ
Q10. ਰੇਲਵੇ ਨਿਯਮ: “ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਲੇਟ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 15+ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ”।
ਕਥਨ:
- ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ‘ਤੇ 20 ਮਿੰਟ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚੀ
- ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੁੰਬਈ ‘ਤੇ 10 ਮਿੰਟ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚੀ
- ਦੁਰੰਤੋ ਕੋਲਕਾਤਾ ‘ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ
ਪਤਾ ਕਰੋ: ਕਿੰਨੇ ਕਥਨ ਨਿਯਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ? A) 0 B) 1 C) 2 D) 3
ਜਵਾਬ: B) 1
ਹੱਲ:
ਨਿਯਮ: ਲੇਟ ↔ ≥15 ਮਿੰਟ
- ਰਾਜਧਾਨੀ: 20 ਮਿੰਟ → ਲੇਟ (ਸੰਗਤ)
- ਸ਼ਤਾਬਦੀ: 10 ਮਿੰਟ → ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਟ ਨਹੀਂ, ਪਰ “ਲੇਟ” ਕਿਹਾ ਗਿਆ (ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ)
- ਦੁਰੰਤੋ: ਸਮੇਂ ‘ਤੇ → ਲੇਟ ਨਹੀਂ (ਸੰਗਤ)
ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਕਥਨ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਦੋਹਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਂਚੋ
ਸੰਕਲਪ: ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ - ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
PYQ 1. ਕਥਨ: ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੈਂਚ ਨੀਲੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਨੀਲੀ ਬੈਂਚ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼:
I. ਕੁਝ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਗੈਰ-ਨੀਲੀਆਂ ਬੈਂਚ ਹਨ
II. ਕੋਈ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਬੈਂਚ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ
[RRB NTPC 2021 CBT-1]
ਜਵਾਬ: A) ਸਿਰਫ਼ I ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਹੱਲ:
ਪਲੇਟਫਾਰਮ → ਬੈਂਚ (ਸਾਰੇ)
ਬੈਂਚ ∩ ਨੀਲਾ (ਕੁਝ)
ਨੀਲੀ ਬੈਂਚ → ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ
I: ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਬੈਂਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਨੀਲੀਆਂ ਹਨ → ਕੁਝ ਗੈਰ-ਨੀਲੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ → ਸੱਚ
II: ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਨੀਲੀ ਬੈਂਚ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਗੈਰ-ਨੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ → ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ → ਝੂਠ
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਹਰੇਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ; ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨੋ
PYQ 2. ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ, ਯਾਤਰੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਏ.ਸੀ. ਕੋਚ ਜਾਂ ਸਲੀਪਰ ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜੇਕਰ “ਮੋਹਨ ਏ.ਸੀ. ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ”, ਤਾਂ:
[RRB Group D 2022]
ਜਵਾਬ: C) ਮੋਹਨ ਸਲੀਪਰ ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਹੈ
ਹੱਲ:
ਦੋਹਰਾ ਵਰਗੀਕਰਨ: ਏ.ਸੀ. ∨ ਸਲੀਪਰ
¬ਏ.ਸੀ. → ਸਲੀਪਰ (ਵਿਛੋੜਨ ਨਿਗਮਨ)
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਰੇਲਵੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ-ਜਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲੱਭੋ
PYQ 3. ਕਥਨ: “ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ”
ਕਥਨ: “ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਸਵੇਰੇ 5:45 ਵਜੇ ਆਈ”
ਅਸੀਂ ਕੀ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
[RRB ALP 2018]
ਜਵਾਬ: C) ਇਹ ਸੰਭਵਤ: ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਹੈ
ਹੱਲ:
“ਬਹੁਤੇ” = >50% ਸੰਭਾਵਨਾ
ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਨ → ਸੰਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: “ਬਹੁਤੇ” ਸਿਰਫ਼ ਸੰਭਾਵਨਾਤਮਕ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ
PYQ 4. ਰੇਲਵੇ ਨਿਯਮ: “ਸਾਰੀਆਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਕੋਲ ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ”
ਅਵਲੋਕਨ: “ਇਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਕੋਲ ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ”
ਨਿਗਮਨ:
[RRB JE 2019]
ਜਵਾਬ: B) ਇਹ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਹੱਲ:
ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ → ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ (ਉਲਟਧਰਮੀ: ਕੋਈ ਪੈਂਟਰੀ ਨਹੀਂ → ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ)
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: ਉਲਟਧਰਮੀ ਨਿਯਮ ਸਿੱਖੋ: A→B, ¬B→¬A ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ
PYQ 5. ਕਥਨ:
- ਕੋਈ ਲੋਕਲ ਰੇਲਗੱਡੀ 100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ
- 100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਹਨ
- ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਪਰਫਾਸਟ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ 100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
[RPF SI 2019]
ਜਵਾਬ: A) ਸੱਚ
ਹੱਲ:
100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ → ਸੁਪਰਫਾਸਟ (2 ਤੋਂ)
ਸੁਪਰਫਾਸਟ → ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ (3 ਤੋਂ)
ਇਸ ਲਈ: ਕੁਝ >100 ਕਿਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ → ਵਾਧੂ ਕਿਰਾਇਆ (ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼)
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੁਝਾਅ: “ਕੁਝ” ਨੂੰ “ਸਾਰੇ” ਨਾਲ ਚੇਨ ਕਰਕੇ “ਕੁਝ” ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ
ਗਤੀ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ
ਤਾਰਕਿਕ ਨਿਗਮਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ:
| ਸਥਿਤੀ | ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਸਾਰੇ A, B ਹਨ | “ਕੁਝ B, A ਹਨ” ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ | ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਹਨ → ਕੁਝ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਨ |
| ਕੋਈ A, B ਨਹੀਂ ਹਨ | “ਕੋਈ B, A ਨਹੀਂ ਹਨ” ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ | ਕੋਈ ਪੈਸਜਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ → ਕੋਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਪੈਸਜਰ ਨਹੀਂ ਹੈ |
| ਕੁਝ A, B ਹਨ | “ਸਾਰੇ B, A ਹਨ” ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ | ਕੁਝ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਈਫਾਈ ਹੈ ↛ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਈਫਾਈ ਜਗ੍ਹਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਨ |
| ਜਾਂ-ਜਾਂ ਕਥਨ | ਇੱਕ ਝੂਠਾ → ਦੂਜਾ ਸੱਚਾ | ਰੇਲਗੱਡੀ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦਿੱਲੀ ਨਹੀਂ → ਮੁੰਬਈ |
| “ਕ |