ਲਾਭ ਘਾਟਾ ਮਾਸਟਰ - ਤੇਜ਼ ਸੋਧ
ਲਾਭ-ਨੁਕਸਾਨ ਮਾਸਟਰ – ਤੇਜ਼ ਰਿਵੀਜ਼ਨ
ਇਕ-ਲਾਈਨਰ
- CP = ਉਹ ਲਾਗਤ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਵਸਤੂ ਖਰੀਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- SP = ਉਹ ਕੀਮਤ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਵਸਤੂ ਵੇਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਲਾਭ = SP – CP (ਸਿਰਫ਼ ਜਦੋਂ SP > CP)।
- ਨੁਕਸਾਨ = CP – SP (ਸਿਰਫ਼ ਜਦੋਂ CP > SP)।
- ਲਾਭ % = (ਲਾਭ / CP) × 100।
- ਨੁਕਸਾਨ % = (ਨੁਕਸਾਨ / CP) × 100।
- ਛੂਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਕਿਤ ਕੀਮਤ (MP) ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਜੇ ਦੋ ਵਸਤੂਆਂ ਇੱਕੋ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਣ, ਇੱਕ p% ਲਾਭ ‘ਤੇ ਤੇ ਦੂਜੀ p% ਨੁਕਸਾਨ ‘ਤੇ, ਨੈੱਟ ਨੁਕਸਾਨ = (p² / 100) %।
- ਜਦੋਂ x ਦੀ CP = y ਦੀ SP, ਲਾਭ % = [(x – y)/y] × 100।
- ਜੇ ਲਾਭ p% ਹੋਵੇ, SP = CP × (100 + p)/100।
- ਜੇ ਨੁਕਸਾਨ l% ਹੋਵੇ, SP = CP × (100 – l)/100।
- SP ‘ਤੇ x% ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ, CP = SP × 100 / (100 + x)।
- ਲਗਾਤਾਰ ਛੂਟਾਂ a% ਅਤੇ b% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਛੂਟ = [a + b – (ab/100)] %।
- ਝੂਠਾ ਭਾਰ: ਲਾਭ % = (ਅਧਿਕਤਾ / ਅਸਲ ਭਾਰ) × 100।
- ਜੇ ਵਸਤੂ CP ਦਾ 1/n ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਕੇ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇ ⇒ ਨੁਕਸਾਨ % = [1 – 1/n] × 100।
- ਜੇ ਵਸਤੂ CP ਦੇ 2 ਗੁਣੇ ‘ਤੇ ਵੇਚੀ ਜਾਵੇ ⇒ ਲਾਭ % = 100 %।
- CP ਤੋਂ x% ਉੱਪਰ ਮਾਰਕ-ਅੱਪ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਮਹੱਤਮ ਛੂਟ d%: d ≤ [100x/(100 + x)] %।
- ਦੋ ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ’ ਤੇ ਕੁੱਲ ਲਾਭ/ਨੁਕਸਾਨ = ਅਸਲ ਲਾਭਾਂ/ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ, ਕਦੇ ਵੀ ਔਸਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾ ਲਓ।
- ਹਮੇਸ਼ਾ CP ਨੂੰ 100 % ਆਧਾਰ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਜੋ ਭਿੰਨ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
- ਬਰੇਕ-ਈਵਨ ⇒ SP = CP ⇒ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਫਾਰਮੂਲੇ / ਨਿਯਮ
| ਫਾਰਮੂਲਾ | ਵਰਤੋਂ |
|---|---|
| ਲਾਭ % = (ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ – ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ)/ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ × 100 | ਲਾਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ |
| ਨੁਕਸਾਨ % = (ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ – ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ)/ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ × 100 | ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ |
| ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ = ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ × (100 ± g)/100 | g% ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਲੱਭੋ |
| ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ = ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ × 100 / (100 ± g) | ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਅਤੇ g% ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ ਲੱਭੋ |
| ਸਮਕੱਚੀ ਛੂਟ = d₁ + d₂ – d₁d₂/100 | ਦੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛੂਟਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ |
| ਅੰਕਿਤ ਕੀਮਤ = ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ × (100 + m)/100 | ਜਦੋਂ CP ਉੱਤੇ m% ਮਾਰਕ-ਅੱਪ ਹੋਵੇ |
| ਝੂਠੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਲਾਭ = (ਅਧਿਕ / ਅਸਲ) × 100 | ਵਪਾਰੀ ਘੱਟ ਭਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |
| ਇੱਕੋ CP ਉੱਤੇ ਬਰਾਬਰ % ਲਾਭ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ = (p²/100)% ਨੁਕਸਾਨ | ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਕਰੀਆਂ, ਇੱਕੋ CP |
| ਕੁੱਲ ਲਾਭ/ਨੁਕਸਾਨ % = (ਕੁੱਲ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ / ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ) × 100 | ਕਈ ਆਈਟਮਾਂ, ਇੱਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ |
| ਜੇ x ਵਸਤੂਆਂ 1 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ y ਵਸਤੂਆਂ 1 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਣ, ਲਾਭ % = [(x – y)/y] × 100 | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਲਾਭ |
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਟੋਟਕੇ
- SPicy ਫਾਰਮੂਲਾ: ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ = ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ × (100 ± P%) → “ਲਾਭ ਲਈ ਚਾਰ ਚੁੰਨੀ ਲਾਓ, ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਘਟਾਓ।”
- ਛੂਟ ਦਾ ਨਾਚ: ਸਮਕੱਚੀ ਛੂਟ ਹਮੇਸ਼ਾਂ “ਪਹਿਲਾਂ ਜੋੜੋ ਫਿਰ ਸੌ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾ ਘਟਾਓ।”
- ਇੱਕੋ-ਕੀਮਤ-ਇੱਕੋ-ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ: ਇੱਕੋ CP, ਇੱਕੋ % ਲਾਭ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ → ਯਾਦ ਰੱਖੋ “ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਰਗ = ਨੁਕਸਾਨ।”
- ਝੂਠੇ ਭਾਰ ਦਾ ਡਰ: ਲਾਭ% = (ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ / ਅਸਲ) × 100 → “ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਠੱਗਿਆ, ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਠੱਗਿਆ।”
- CP-ਹੀ-ਬਾਦਸ਼ਾਹ: ਹਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ CP ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਕਹੋ “C-for-Centre, C-for-CP।”
ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ
| ਗਲਤੀ | ਸਹੀ |
|---|---|
| ਲਾਭ % ਲਈ SP ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣਾ | ਹਮੇਸ਼ਾ CP ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਓ |
| ਛੋਟਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਜੋੜ ਦੇਣਾ (20% + 10% = 30%) | ਫਾਰਮੂਲਾ d₁+d₂–d₁d₂/100 = 28% ਵਰਤੋ |
| ਲਾਭ ਅਤੇ ਹਾਨੀ % ਦਾ ਔਸਤ ਕੱਢ ਕੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੱਭਣਾ | ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਲੀ ਲਾਭ/ਹਾਨੀ ਕੱਢੋ, ਫਿਰ ਕੁੱਲ CP ਉੱਤੇ % ਲੱਭੋ |
| ਲਾਭ % ਲਈ MP ਦੀ ਥਾਂ CP ਵਰਤਣਾ | ਲਾਭ CP ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਛੋਟ MP ਉੱਤੇ |
| SP/CP ਦੇ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਵਿੱਚ % ਨੂੰ ਦਸ਼ਮਲਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ | ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ 100 ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ substitute ਕਰੋ |
5 ਤੇਜ਼ MCQs
ਸਵਾਲ 1
ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ CP ਤੋਂ 40 % ਉੱਚਾ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20 % ਦੀ ਛੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ % ਕਿੰਨਾ ਹੈ?A) 12 % B) 15 % C) 20 % D) 8 %
ਜਵਾਬ
A) 12 %ਸਵਾਲ 2
8 ਪੈਨ ਵੇਚ ਕੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ 2 ਪੈਨ ਦੇ ਕਾਸਟ ਪ੍ਰਾਈਸ ਦਾ ਲਾਭ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਲਾਭ % ਹੈA) 20 % B) 25 % C) 30 % D) 15 %
ਜਵਾਬ
B) 25 %ਸਵਾਲ 3
ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ 10 % ਦੀ ਹਾਨੀ 'ਤੇ ਵਿਕੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ₹ 90 ਹੋਰ ਮਹਿੰਗੀ ਵਿਕਦੀ, ਤਾਂ 5 % ਦਾ ਲਾਭ ਹੋਣਾ ਸੀ। CP ਹੈA) ₹ 500 B) ₹ 600 C) ₹ 800 D) ₹ 900
ਜਵਾਬ
B) ₹ 600ਸਵਾਲ 4
ਦੋ ਆਰਟਿਕਲ ₹ 1,000 ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕੇ, ਇੱਕ 25 % ਲਾਭ 'ਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 25 % ਹਾਨੀ 'ਤੇ। ਨੈੱਟ ਨਤੀਜਾ ਹੈA) ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ B) 6.25 % ਹਾਨੀ C) 6.25 % ਲਾਭ D) 5 % ਹਾਨੀ
ਜਵਾਬ
B) 6.25 % ਹਾਨੀਸਵਾਲ 5
ਇੱਕ ਡੀਲਰ 1 ਕਿਲੋ ਦੀ ਥਾਂ 900 ਗ੍ਰਾਮ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਲਾਭ % ਹੈA) 10 % B) 11.11 % C) 12.5 % D) 9.09 %
BETA
