ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ‘ਵਿਦੇਸ਼ੀ’? ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਾਡੇ’ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ‘ਉਹਨਾਂ’ ਵਜੋਂ ਸੋਚਣ ਦੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ‘ਉਹ’ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਕਵੀ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਾਂ - ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ।

ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡਾ: ਧਰਤੀ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਸਾਡੇ ਭਰਾ ਚਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਧਰਤੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੇਟਾਂਗੇ।

ਉਹ ਵੀ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਦੀ ਸਰਦੀ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਇੱਕ ਮਿਹਨਤ ਜੋ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ।

ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜਾਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੌਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਆਓ ਯਾਦ ਰੱਖੀਏ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੀਏ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬੇਘਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਸੀਂ ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਾਂ

ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਗੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਗ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਸਾਡੇ ਨਰਕ ਹਵਾ ਦੀ ਬੇਗੁਨਾਹੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਹੈ, ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ

dispossess: ਬੇਘਰ ਕਰਨਾ; ਵਾਂਝਾ ਕਰਨਾ

defile: ਗੰਦਾ ਕਰਨਾ; ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ

outrage the innocence of: ਬੇਗੁਨਾਹੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨਾ

ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ

1. (i) “ਸਾਰੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ …” ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਵੀ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?

(ii) ਕਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?

2. ਪਦ 1 ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ।

3. ਪਦ 2 ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ।

4. “…ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੀਏ…” ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਇਹ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂ? ਕੌਣ ‘ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ’ ਸਾਨੂੰ? ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਵੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?

ਮੈਂ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਹਾਂ, ਅਥੀਨਜ਼ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ।