ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കിംഗ്

1. ചരിത്രപരമായ വശങ്ങൾ

• ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല ബാങ്കിംഗ്:

  • ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കിംഗിന്റെ ആദ്യരൂപം 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കാം, ബാങ്ക് ഓഫ് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ (1770) സ്ഥാപിച്ചതോടെയാണ്.
  • ബാങ്ക് ഓഫ് ബംഗാൾ (1773) ഉംബാങ്ക് ഓഫ് ബോംബെ (1786) ഉം ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ കീഴിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
  • ഈ ബാങ്കുകൾ പ്രധാനമായും ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ വ്യാപാരം സുഗമമാക്കാനും ധനകാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.

• ഇംപീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ രൂപീകരണം:

  • 1921-ൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ബംഗാൾ,ബാങ്ക് ഓഫ് ബോംബെ,ബാങ്ക് ഓഫ് മദ്രാസ് എന്നിവയെ ലയിപ്പിച്ച്ഇംപീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ രൂപീകരിച്ചു.
  • ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ യഥാർത്ഥ ദേശീയ ബാങ്കായിരുന്നു, പിന്നീട് 1955-ൽ സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (SBI) ആയി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു.

• സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ബാങ്കിംഗ് വികസനം:

  • 1947-ൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു.
  • റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) 1935-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു, ഇന്ത്യയുടെ കേന്ദ്രബാങ്കായി മാറി.

2. നിലവിലെ ഘട്ടം

3. ബാങ്കുകളുടെ തരങ്ങൾ

A. പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകൾ

• നിർവചനം: ഇന്ത്യാ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലും നിയന്ത്രണത്തിലുമുള്ള ബാങ്കുകൾ.
• ഉദാഹരണങ്ങൾ: സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (SBI), ബാങ്ക് ഓഫ് ബറോഡ, പഞ്ചാബ് നാഷണൽ ബാങ്ക് (PNB), കാനറ ബാങ്ക്, യൂണിയൻ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ.
• പങ്ക്: സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിൽ പ്രധാന സംഭാവന, കൃഷി, എംഎസ്എംഇ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യം പോലുള്ള മുൻഗണന മേഖലകളിൽ വായ്പ നൽകൽ.
• പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
  • Banking Regulation Act, 1949-ന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു
  • ഭൂരിഭാഗവും പൊതുമേഖലാ സംരംഭങ്ങൾ (PSUs) ആണ്

B. സ്വകാര്യ മേഖലാ ബാങ്കുകൾ

• നിർവചനം: സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളോ വ്യക്തികളോ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ബാങ്കുകൾ.
• ഉദാഹരണങ്ങൾ: HDFC ബാങ്ക്, ICICI ബാങ്ക്, ആക്‌സിസ് ബാങ്ക്, കോടക് മഹീന്ദ്ര ബാങ്ക്.
• പങ്ക്: ഉപഭോക്തൃ സേവനം, സാങ്കേതികവിദ്യ, നവീകരണത്തിൽ ശ്രദ്ധ.
• പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
  • Banking Regulation Act, 1949-ന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു
  • ഭൂരിഭാഗവും പൊതുപരിപാടിയായി ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത കമ്പനികൾ ആണ്
  • പൊതുമേഖലയ്ക്കായി മാറ്റിവെച്ച മേഖലകൾ ഒഴികെ എല്ലാ മേഖലകളിലും പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുമതി

C. വിദേശ ബാങ്കുകൾ

• നിർവചനം: ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്ത് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട് ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബാങ്കുകൾ.
• ഉദാഹരണങ്ങൾ: HSBC, Standard Chartered, Citibank, DBS Bank.
• പങ്ക്: അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ, വിദേശ വിനിമയം, നിക്ഷേപ ബാങ്കിംഗ് എന്നിവ നൽകുന്നു.
• പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
  • Foreign Exchange Management Act (FEMA), 1999 പ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു
  • RBI നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കും പ്രുഡൻഷ്യൽ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും വിധേയമാണ്
  • Automatic Route വഴി ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവാദമുണ്ട് (100% FDI വരെ)

D. പ്രാദേശിക ഗ്രാമീണ ബാങ്കുകൾ (RRBs)

• നിർവചനം: ഗ്രാമീണ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് ക്രെഡിറ്റും മറ്റ് ധനകാര്യ സേവനങ്ങളും നൽകുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ച ബാങ്കുകൾ.
• ഉദാഹരണങ്ങൾ: Vijaya Bank, Corporation Bank (ഇപ്പോൾ SBI-യുമായി ലയിപ്പിച്ചു), മുതലായവ.
• പങ്ക്: ഗ്രാമീണവും അർദ്ധനഗരവുമായ പ്രദേശങ്ങൾ സേവിക്കുക, കാർഷികവും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കുക.
• പ്രധാന സവിശേഷതകൾ:
  • RRB Act, 1975 പ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു
  • National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD) ഫണ്ട് ചെയ്യുന്നു
  • കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ ഏറെ RRB-കൾ പൊതുമേഖല ബാങ്കുകളുമായി ലയിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്

4. Banking Regulation Act of 1949

• അംഗീകരിച്ച വർഷം: 1949
• ലക്ഷ്യം: ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കിംഗ് ബിസിനസ് നിയന്ത്രിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും.
• പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ:
  • “ബാങ്ക്” എന്ന പദവും ബാങ്കിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിർവചിക്കുന്നു.
  • ബാങ്കുകളുടെ സ്ഥാപനം, പ്രവർത്തനം, അടച്ചുപൂട്ടൽ എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
  • Reserve Bank of India (RBI)-ന് ബാങ്കിംഗ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ മേൽനോട്ടം വഹിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും അധികാരം നൽകുന്നു.
  • Banking Companies Act, 1949 ഉംBanking Regulation Act, 1949 ഉം പ്രത്യേക നിയമങ്ങളായി നൽകുന്നു.
• പ്രാധാന്യം:
  • ഇന്ത്യയിൽ ആധുനിക ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു.
  • 1969-ൽയും 1981-ലും ബാങ്കുകളുടെ ദേശീയമയമാക്കൽ സാധ്യമാക്കി.

5. ബാങ്കുകളുടെ ദേശീയമയമാക്കൽ

A. ആദ്യ ദേശീയമയമാക്കൽ (1969)

• തീയതി: 1969 ഏപ്രിൽ 19
• ദേശീയമയമാക്കിയ ബാങ്കുകൾ:
  • 14 പ്രധാന വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ ഉൾപ്പെടെ:
    • Bank of India
    • Indian Bank
    • Punjab National Bank
    • Canara Bank
    • Indian Overseas Bank
    • United Bank of India
    • Bank of Baroda
    • Allahabad Bank
    • Punjab & Sind Bank
    • Corporation Bank
    • United Commercial Bank
    • New Bank of India
    • Oriental Bank of Commerce
    • Indian Bank
• കാരണങ്ങൾ:
  • കൃഷിക്കും ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങൾക്കും പ്രത്യേകിച്ച് ക്രെഡിറ്റിന്റെ സമന്വിത വിതരണം ഉറപ്പാക്കാൻ.
  • പണപ്പെരുപ്പം നിയന്ത്രിക്കാനും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ സ്ഥിരപ്പെടുത്താനും.
  • planned economic development എന്ന ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി ബാങ്കിംഗ് മേഖലയെ യോജിപ്പിക്കാൻ.

ബി. രണ്ടാമത്തെ ദേശസാത്കരണം (1981)

• തീയതി: 1981 ഏപ്രിൽ 19
• ദേശസാത്കരണം ചെയ്ത ബാങ്കുകൾ:
  • 6 അധിക ബാങ്കുകൾ ഉൾപ്പെടെ:
    • സിൻഡിക്കേറ്റ് ബാങ്ക്
    • ആന്ധ്രാ ബാങ്ക്
    • വിജയാ ബാങ്ക്
    • യുടിഐ ബാങ്ക്
    • ലക്ഷ്മി വിലാസ് ബാങ്ക്
    • ന്യൂ ഇന്ത്യ അഷുറൻസ് കമ്പനി (പിന്നീട് മറ്റ് ബാങ്കുകളുമായി ലയിച്ചു)
• ഫലം:
  • പൊതുമേഖല ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെട്ടു.
  • സാമ്പത്തിക വികസനത്തിൽ പൊതുമേഖല ബാങ്കുകളുടെ പങ്ക് വർദ്ധിച്ചു.
  • 1982-ൽ നാഷണൽ ബാങ്ക് ഫോർ അഗ്രിക്കൾച്ചർ ആൻഡ് റൂറൽ ഡെവലപ്മെന്റ് (നബാർഡ്) രൂപീകരിക്കാൻ ഇടയായി.

6. മത്സരപരീക്ഷകൾക്കുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ (എസ്എസ്സി, ആർആർബി)

• ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ബാങ്ക്: ബാങ്ക് ഓഫ് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ (1770)
• ഇംപീരിയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ: 1921-ൽ ബംഗാൾ, ബോംബെ, മദ്രാസ് ബാങ്കുകൾ ലയിപ്പിച്ച് രൂപീകരിച്ചു.
• സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (എസ്ബിഐ): 1955-ൽ ഇംപീരിയൽ ബാങ്കിൽ നിന്ന് സ്ഥാപിതമായി.
• റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (ആർബിഐ): 1935-ൽ സ്ഥാപിതമായി, 1949-ൽ കേന്ദ്രബാങ്കായി.
• ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാത്കരണം (1969): 14 ബാങ്കുകൾ ദേശസാത്കരിച്ചു.
• ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാത്കരണം (1981): 6 ബാങ്കുകൾ കൂടി ദേശസാത്കരിച്ചു.
• ആർആർബി ആക്ട്, 1975: ഗ്രാമീണ മേഖലകൾക്കായി റീജണൽ റൂറൽ ബാങ്കുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.
• ബാങ്കിംഗിലെ എഫ്ഡിഐ: ഓട്ടോമാറ്റിക് റൂട്ടിലൂടെ 100% വരെ അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നു.
• പിഎംജെഡിവൈ: 2014-ൽ സാമ്പത്തിക ഉൾക്കൊള്ളൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.
• യുപിഐ (യൂണിഫൈഡ് പേയ്മെന്റ്സ് ഇന്റർഫേസ്): 2016-ൽ എൻപിസിഐ ആരംഭിച്ചു, ഇപ്പോൾ 3 ബില്യൺ ഉപയോക്താക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.