ট্ৰেকৰ উপাদানসমূহ – ৰে’লৱে সাধাৰণ জ্ঞান (RRB আৰু RPF পৰীক্ষাৰ বাবে)

পৰিচয়

পাৰ্মানেন্ট ৱে (ট্ৰেক) হৈছে ৰেল, শ্লীপাৰ, বেলাষ্ট, ফাষ্টেনিং আৰু ছাব-গ্ৰেডৰে গঠিত এক অভিযান্ত্ৰিক গঠন, যিটো ৰেলগাড়ীসমূহক নিৰাপদভাৱে পৰিচালনা আৰু সমৰ্থন কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে। প্ৰতিটো উপাদানৰ এটা নিৰ্ধাৰিত ল’ড-ট্ৰান্সফাৰ পথ আৰু মেৰামতি ব্যৱস্থা আছে। এই সকলোবোৰ বিৱৰণৰ স্পষ্ট ধাৰণা সকলো কাৰিকৰী আৰু অ-কাৰিকৰী ৰে’লৱে পৰীক্ষাৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়।

১. ৰেল

১.১ কাৰ্য

• চকাৰ বাবে এক অবিৰত, সমতল আৰু মসৃণ ঘূৰ্ণন পৃষ্ঠ প্ৰদান কৰে
• এক্সেল-ল’ড শ্লীপাৰলৈ আৰু অন্তিমত গঠনলৈ সঞ্চাৰিত কৰে

১.২ প্ৰকাৰ (ভাৰতীয় ৰে’লৱে)

১.৩ দৈৰ্ঘ্য

• প্ৰমাণ দৈৰ্ঘ্য = ১৩ মি (বিজি), ১২ মি (এমজি), ১১ মি (এনজি)
• ২৬০ মি দীঘল-ৱেল্ডেড ৰেল (এলডব্লিউআৰ) আৰু ৭৮০ মি অবিৰত-ৱেল্ডেড ৰেল (চিডব্লিউআৰ) এতিয়া নতুন ৰেলপথত প্ৰমাণ হিচাপে গৃহীত

১.৪ ক্ষয় সীমা (ভাৰতীয় ৰে’লৱে পাৰ্মানেন্ট ৱে মেনুৱেল ২০২১ অনুসৰি)

• উলম্ব ক্ষয় ≤ ৬ মিমি (৬০ কেজি ৰেলৰ বাবে)
• পাৰ্শ্ব ক্ষয় ≤ ৮ মিমি
• ছেকচনেল ওজনৰ ৫ % হ্ৰাস পৰিলে পৰিবৰ্তনৰ প্ৰয়োজন

১.৫ ৰেল ষ্টীলৰ ৰসায়ন

• C ০.৫৫–০.৭৫ %, Mn ০.৮–১.১ %, Si ০.১–০.৫ %
• UTS ≥ ৮৮০ MPa (৭২ কেজি/মিমি²) (৬০ কেজি গ্ৰেডৰ বাবে)

২. শ্লীপাৰ (টাই)

২.১ কাৰ্য

• ৰেলক সঠিক গেজ আৰু ঢালত (১ ইন ২০) ধৰি ৰখা
• ৰেলগাড়ীৰ ভাৰ বেলাষ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰা আৰু স্থিতিস্থাপকতা প্ৰদান কৰা

২.২ শ্ৰেণীবিভাগ

১. কাঠৰ – শাল, চেগুন, দেৱদাৰু (আয়ুস ১৫–২০ বছৰ) ২. ষ্টীলৰ – চিএছটি-৯ (৯টা প্লেট), ৯০ কেজি; ১৯৫০-৭০ চনত ব্যৱহৃত ৩. কাষ্ট আইৰণৰ – পাত্ৰ/প্লেট প্ৰকাৰ (এতিয়া বিৰল) ৪. প্ৰি-ষ্ট্ৰেছড কংক্ৰিট (পিএছচি) – মোন’-ব্লক, টু-ব্লক, টুইন-ব্লক

২.৩ পিএছচি শ্লীপাৰৰ বিৱৰণ (সৰ্বাধিক সাধাৰণ)

• দৈৰ্ঘ্য: ২.৬০ মি (বিজি), ১.৮০ মি (এমজি)
• ওজন: ২৮৫ কেজি
• কংক্ৰিট গ্ৰেড: এম-৬০
• উচ্চ-টেনছাইল তাৰ: ৫ মিমি ϕ, ১৮–২০টা তাৰ, প্ৰাৰম্ভিক টেনছন ১০০০ MPa
• ব্যৱধান: গড় ৬৫ চেমি (বিজি), ৬০ চেমি (এমজি)

২.৪ শ্লীপাৰ ঘনত্ব

• (n + ৩) ৰ পৰা (n + ৭) শ্লীপাৰ প্ৰতি ৰেল দৈৰ্ঘ্যত (১৩ মি)
• → ১৫৪০–১৬৬০ শ্লীপাৰ/কিমি (বিজি মুখ্য ৰেলপথৰ বাবে)

৩. বেলাষ্ট

৩.১ কাৰ্য

• অনুদৈৰ্ঘ্য আৰু পাৰ্শ্বীয় বলৰ প্ৰতিৰোধ কৰা
• তাৎক্ষণিক জলনিষ্কাশন আৰু স্থিতিস্থাপকতা প্ৰদান কৰা
• ভাৰ ছাব-গ্ৰেডলৈ বিতৰণ কৰা

৩.২ নিৰ্দিষ্টকৰণ (আইআৰএছ-জিই-১ ২০১৬)

• শিল: আগ্নেয় (ট্ৰেপ, বেছল্ট, গ্ৰেনাইট) – ০ % ফ্লেকি ইণ্ডেক্স > ৩৫
• আকাৰ:
  • ৫০ মিমি ৰ পৰা ২০ মিমি (থ্ৰু-স্ক্ৰীনড) মুখ্য ৰেলপথৰ বাবে
  • ২০ মিমি ৰ পৰা ৪০ মিমি (৪০ মিমিত ৰখা < ৫ %)
• শ্লীপাৰৰ তলৰ গভীৰতা: ২৫০ মিমি (বিজি), ২০০ মিমি (এমজি)
• পৰিষ্কাৰ বেলাষ্ট কুচন: ৩০০ মিমি শ্লীপাৰৰ তলত (গুৰুত্বপূৰ্ণ মালবাহী ৰুটৰ বাবে)

৩.৩ বেলাষ্ট প্ৰ’ফাইল

• কান্ধৰ প্ৰস্থ: ৩০০ মিমি (সৰ্বনিম্ন)
• গঠনৰ ওপৰৰ (টিঅ’এফ) প্ৰস্থ: ৬.৮৫ মি (বিজি, একক ৰেলপথ)

৪. ৰেল ফাষ্টেনিং

৪.১ ইলাষ্টিক ৰেল ক্লিপ (ইআৰচি)

• মাৰ্ক-III মুক্ত উচ্চতা ২০০ মিমি, ট’ল’ড ৭১০ কেজি
• মাৰ্ক-IV মুক্ত উচ্চতা ২১০ মিমি, ট’ল’ড ৯০০ কেজি (এলডব্লিউআৰ/চিডব্লিউআৰ)
• পেণ্ড্ৰল “ই-ক্লিপ” (আমদানি কৰা) ১৩০০ কেজি ট’ল’ড; ডিএফচি আৰু এইচএছআৰত ব্যৱহৃত

৪.২ বেছ প্লেট আৰু ৰাবাৰ পেড

• ৬ মিমি ডাঠ মাইক্ৰ’-চেলুলাৰ ইভিএ পেডে আঘাত ৩০ % হ্ৰাস কৰে

৪.৩ কটাৰ আৰু কি

• কি ১ ইন ৩০ ঢালত মাৰি দিয়া হয়; স্প্লিট কটাৰ (ফিচ-প্লেটৰ বাবে) মাইল্ড ষ্টীলৰ ১২ মিমি ϕ

৪.৪ জিএম (গেজ-মেইনটেইনিং) লাইনাৰ ইআৰচিৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰি গেজ ± ১ মিমি সমন্বয় কৰা হয়

৫. ফিচ-প্লেট আৰু ব’ল্ট

• ছেকচন: ৪-হ’ল (৫২ কেজি/৬০ কেজি) বা ৬-হ’ল (৯০ আৰ)
• পদাৰ্থ: এম-৪৪ ষ্টীল (০.৪ % চি)
• ব’ল্ট টৰ্ক: ৬৪০ এন-মি
• সম্প্ৰসাৰণ ফাঁক: ৬ মিমি ৩৫ °চেত (১৩ মি ৰেলৰ বাবে, ফিচ-প্লেটেড)

৬. ছাব-গ্ৰেড আৰু গঠন

৬.১ কেলিফৰ্নিয়া বেয়াৰিং ৰেচিও (চিবিআৰ) মানৰ প্ৰয়োজন

• ≥ ৮ % (বিজি মুখ্য ৰেলপথৰ বাবে)
• ≥ ৪ % (এমজি/এনজিৰ বাবে)

৬.২ ব্লেংকেটিং স্তৰ (বিএল)

• ৩০০ মিমি ডাঠ ক’ৰ্ছ-গ্ৰেইনড মাটিৰ (জিপি, জিডব্লিউ) ব্লেংকেট বেলাষ্টৰ তলত কেপিলাৰি উত্থান কাটিবলৈ

৭. ঐতিহাসিক মাইলৰ খুঁটি

• ১৮৫৩: প্ৰথম ৫৩ কিমি বিবি&চিআই ৰেলপথ – ৪২ lb/yd ফ্লেট-ফুটেড ৰেল কাঠৰ শ্লীপাৰত
• ১৯২২: ভাৰতীয় ৰে’লৱে ষ্টেণ্ডাৰ্ড (আইআৰএছ) ৰেল ছেকচন সংহিতাভুক্ত কৰা হ’ল
• ১৯৫৭: সকলো বিজি ৰুটত ৫২ কেজি ৰেল গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত
• ১৯৯০-ৰ দশক: ডেডিকেটেড ফ্ৰেইট কৰিডৰ পৰিকল্পনাৰ বাবে ৬০ কেজি ৯০ ইউটিএছ ৰেললৈ সলনি
• ২০০৬: ফৰিদাবাদ–নতুন দিল্লী খণ্ডত বেলাষ্ট-লেছ ট্ৰেক (ৰেডা ২০০০)ৰ প্ৰথম ১ কিমি পৰীক্ষা
• ২০২১: ভাৰতীয় ৰে’লৱে ডিএফচিৰ বাবে হেড-হাৰ্ডেন্ড (এইচএইচ) ৬০ কেজি ৰেল (৩৫০ বিএইচএন) অনুমোদন দিলে

৮. বৰ্তমান স্থিতি আৰু সাম্প্ৰতিক আপডেট

১. ভাৰতীয় ৰে’লৱে কেৱল ৬০ কেজি/৫২ কেজি এইচএইচ ৰেল চেইলৰ পৰা (বিএছপি, ডিএছপি) ক্ৰয় কৰে ২. ১০০ % যান্ত্ৰিক গভীৰ-স্ক্ৰীনিং আৰু টেম্পিং চিএছএম, ইউনিমেট আৰু ইউনোমেট যন্ত্ৰৰ সহায়ত ৩. সম্পূৰ্ণৰূপে পিএছচি শ্লীপাৰলৈ সলনি: কাঠৰ শ্লীপাৰ এতিয়া ইনভেণ্টৰীৰ < ০.৫ % ৪. সেউজ উদ্যোগ:

• শেষ জীৱনৰ টায়াৰৰ পৰা ৰিচাইকেল্ড ৰাবাৰ পেড
• ইক’আৰৰ ৪১ কিমি ৰেলপথত ব্লাষ্ট-ফাৰ্নেচ স্লেগ বেলাষ্টৰ পৰীক্ষা ৫. বেলাষ্ট-লেছ ট্ৰেক (বিএলটি):
• মুম্বাই–আহমেদাবাদ এইচএছআৰৰ ৫০৮ কিমি জাপানী স্লেব-ট্ৰেক (ৰাফ-এন) ব্যৱহাৰ কৰিব
• ১৬০ কিমি/ঘণ্টা আধা-চহৰী ৰুটৰ বাবে আৰডিএছঅ’ৰ দ্বাৰা বিএলটি প্ৰমাণ চূড়ান্ত কৰি থকা হৈছে (খচৰা ২০২৩) ৬. ক্ষয়-প্ৰতিৰোধী কু–ক্ৰ–ভি সংমিশ্ৰণ ৰেল (চেইল জিংক্ৰেক্স) পৰীক্ষাধীন; লক্ষ্য আয়ুস ৫০ বছৰ

৯. দ্ৰুত পুনৰীক্ষণৰ বাবে সাৰাংশ তালিকা

ক. ৰেল তুলনা

খ. শ্লীপাৰ ব্যৱধান বনাম গতি

১০. অনুশীলন বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন

১. ভাৰতীয় ৰে’লৱেত বিজি ৰেলৰ প্ৰমাণ দৈৰ্ঘ্য কিমান? ক) ১২ মি খ) ১৩ মি গ) ১৫ মি ঘ) ২৬ মি

২. সকলো নতুন ডেডিকেটেড ফ্ৰেইট কৰিডৰ ট্ৰেকৰ বাবে বৰ্তমান কোনটো ৰেল ছেকচন গ্ৰহণ কৰা হৈছে? ক) ৫২ কেজি খ) ৯০ আৰ গ) ৬০ কেজি ঘ) ৬৫ কেজি

৩. বিজিৰ বাবে শ্লীপাৰৰ তলৰ বেলাষ্ট কুচনৰ সৰ্বনিম্ন গভীৰতা কিমান? ক) ২৫০ মিমি খ) ১৫০ মিমি গ) ২০০ মিমি ঘ) ৩০০ মিমি

৪. মাৰ্ক-IV ইলাষ্টিক ৰেল ক্লিপে প্ৰায় কিমান ট’ল’ড প্ৰদান কৰে? ক) ৬০০ কেজি খ) ৯০০ কেজি গ) ১০৫০ কেজি ঘ) ১২০০ কেজি

৫. প্ৰি-ষ্ট্ৰেছড কংক্ৰিট শ্লীপাৰ কোনটো কংক্ৰিট গ্ৰেডৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়? ক) এম-৩৫ খ) এম-৪৫ গ) এম-৫০ ঘ) এম-৬০

৬. ভাৰতীয় ৰে’লৱেত কোনটো শ্লীপাৰ প্ৰকাৰ অচল আৰু পিএছচিৰ দ্বাৰা প্ৰতিস্থাপিত হৈছে? ক) ষ্টীল চিএছটি-৯ খ) কম্পোজিট শ্লীপাৰ গ) কাঠৰ শ্লীপাৰ ঘ) ব্ৰিজ শ্লীপাৰ

৭. ট্ৰেকৰ প্ৰতিটো ফালে বেলাষ্টৰ কান্ধৰ প্ৰস্থ কিমানতকৈ কম নহ’ব লাগে? ক) ১৫০ মিমি খ) ২০০ মিমি গ) ৩০০ মিমি ঘ) ৪৫০ মিমি

৮. ৬০ কেজি ৰেলৰ বাবে অনুমোদনীয় সৰ্বোচ্চ উলম্ব ক্ষয় (মিমিত) হৈছে? ক) ৪ খ) ৬ গ) ৮ ঘ) ১৩

৯. তলৰ কোনটো বেলাষ্টৰ কাৰ্য নহয়? ক) ট্ৰেকক স্থিতিস্থাপকতা প্ৰদান কৰা খ) শ্লীপাৰক স্থানত ধৰি ৰখা গ) জলনিষ্কাশন সহজ কৰা ঘ) দুখন ৰেলৰ মাজত বৈদ্যুতিক অন্তৰকতা প্ৰদান কৰা

১০. ৩৫ °চেত ১৩ মি ফিচ-প্লেটেড ৰেলৰ বাবে প্ৰদান কৰা সম্প্ৰসাৰণ ফাঁক হৈছে? ক) ৬ মিমি খ) ২ মিমি গ) ৪ মিমি ঘ) ১০ মিমি

১১. ভাৰতত প্ৰথম বাৰৰ বাবে টু-ব্লক ৰিইনফৰ্চড কংক্ৰিট শ্লীপাৰ কেতিয়া পৰীক্ষা কৰা হৈছিল? ক) ১৯৪০-ৰ দশক খ) ১৯৫০-ৰ দশক গ) ১৯৬০-ৰ দশক ঘ) ১৯৮০-ৰ দশক

১২. হেড-হাৰ্ডেন্ড ৰেলৰ ব্ৰিনেল হাৰ্ডনেছ নম্বৰ (বিএইচএন) প্ৰায় কিমান? ক) ২৫০ খ) ৩৫০ গ) ৪৫০ ঘ) ৬০০

১৩. ট্ৰেকৰ যান্ত্ৰিক টেম্পিং আৰু লাইনিংৰ বাবে কোনটো যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়? ক) বিচিএম খ) বিআৰএম গ) ডিটিএছ ঘ) ইউনিমেট

১৪. বিজি মুখ্য ৰেলপথৰ ছাব-গ্ৰেডৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সৰ্বনিম্ন চিবিআৰ মান হৈছে? ক) ৫ % খ) ৮ % গ) ১২ % ঘ) ১৫ %

১৫. প্ৰমাণ বিজি পিএছচি শ্লীপাৰৰ ওজন প্ৰায় কিমান? ক) ১৫০ কেজি খ) ২৩৫ কেজি গ) ২৮৫ কেজি ঘ) ৩৫০ কেজি

১৬. মুম্বাই–আহমেদাবাদ এইচএছআৰ প্ৰকল্পৰ বেলাষ্ট-লেছ ট্ৰেকত কোন প্ৰকাৰৰ ৰেল ক্লিপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়? ক) পেণ্ড্ৰল ই-ক্লিপ খ) ইআৰচি মাৰ্ক-III গ) ভছল’হ চিষ্টেম ঘ) মাৰ্ক-V

শেষ আপডেট: জানুৱাৰী ২০২৬