জোখৰ সূত্ৰ

⚡ মেনচুৰেচন সূত্ৰবোৰ – ২ মিনিটৰ সংক্ষিপ্ত পুনৰীক্ষণ

🔢 ২-ডি আকৃতিসমূহ (পৰিসীমা P, কালি A)
আকৃতি P / A মূল সূত্ৰ মনত ৰাখিবলৈ কৌশল
বৰ্গ (প্ৰস্থ a) P = 4a, A = a² “৪টা দেওয়াল, ১টা মেজ”
আয়ত (দৈৰ্ঘ্য l, প্রস্থ b) P = 2(l+b), A = lb “২টা দীঘল, ২টা চুটি”
ত্ৰিভুজ (a,b,c) P = a+b+c, A = ½×b×h “ভিতিৰ অৰ্ধেক উচ্চতা – সদায় ঠিক”
সমবাহু ত্ৰিভুজ (প্ৰস্থ a) A = (√3/4)a² “ৰুট-৩ চৌথাংশ”
বৃত্ত (ব্যাসাৰ্ধ r) C = 2πr, A = πr² “টু পাই আৰ, পাই আৰ স্কোয়াৰ”
অৰ্ধবৃত্ত C = πr+2r, A = ½πr² “অৰ্ধেক পাই + ব্যাস”
🔩 ৩-ডি ঘনবস্তু (ঘনফল V, সম্পূৰ্ণ পৃষ্ঠকালি S, পাৰ্শ্বীয় L)
ঘনবস্তু V সম্পূৰ্ণ S পাৰ্শ্বীয় L কৌশল
আয়তীয় ঘনক (l,b,h) lbh 2(lb+bh+hl) 2h(l+b) “L-B-H, উপহাৰ কাগজেৰে মোৰা”
ঘনক (a) 6a² 4a² “৬টা মুখ, ৪টা দেওয়াল”
চিলিন্ডাৰ (r,h) πr²h 2πr(r+h) 2πrh “πr²h – কেকৰ টিন”
শঙ্কু (r,h) (1/3)πr²h πr(r+l) πrl “চিলিন্ডাৰৰ ১/৩, l=√(r²+h²)”
গোলক (r) (4/3)πr³ 4πr² “4/3 আৰু 4 – দুয়োটাই 4”
অৰ্ধগোলক (2/3)πr³ 3πr² 2πr² “অৰ্ধেক গোলক 3π ৰাখে”
🧠 সুপাৰ-মনোটেকনিক
  • শঙ্কুৰ CSA: “πrl = pi-rol” (ৰ’লৰ দৰে)
  • আয়তীয় ঘনকৰ কৰ্ণ: √(l²+b²+h²) → “LBH—Long Big Height”
  • ফ্ৰাষ্টাম: V = (πh/3)(R²+Rr+r²) → “h দিয়া 3, R-R-r”
📏 দ্ৰুত তুলনা টেবুল (ঘনক বনাম আয়তীয় ঘনক)
প্ৰাচল ঘনক (a) আয়তীয় ঘনক (l,b,h)
V lbh
S 6a² 2(lb+bh+hl)
কৰ্ণ a√3 √(l²+b²+h²)

🚀 ১০টা দ্ৰুত MCQ

  1. 14 cm ব্যাসৰ অৰ্ধবৃত্তটোৰ কালি হ’ল
    a) 154 cm² b) 77 cm² c) 308 cm² d) 49 cm²

  2. 3 cm ব্যাসাৰ্ধৰ গোলকটোৰ আয়তন (π=22/7) আটাইতকৈ ওচৰ হ’ল
    a) 113 cm³ b) 108 cm³ c) 123 cm³ d) 131 cm³

  3. 5 cm বাহুৰ ঘনকটোৰ পার্শ্ব পৃষ্ঠকালি হ’ল
    a) 125 cm² b) 150 cm² c) 100 cm² d) 75 cm²

  4. এটা বেলনৰ r=7 cm, h=10 cm। ইয়াৰ CSA হ’ল
    a) 220 cm² b) 440 cm² c) 1540 cm² d) 3080 cm²

  5. 3×4×12 cm আয়তকাৰী ঘনটোৰ কর্ণ হ’ল
    a) 12 cm b) 13 cm c) 14 cm d) 15 cm

  6. 8 cm বাহুৰ সমবাহু ত্ৰিভুজটোৰ কালি হ’ল
    a) 16√3 cm² b) 32√3 cm² c) 64√3 cm² d) 24 cm²

  7. এটা শঙ্কুৰ আয়তন 100π cm³ আৰু r=5 cm; ইয়াৰ উচ্চতা হ’ল
    a) 12 cm b) 10 cm c) 15 cm d) 20 cm

  8. 7 cm ব্যাসাৰ্ধৰ অৰ্ধগোলকটোৰ মুঠ পৃষ্ঠকালি হ’ল
    a) 308 cm² b) 462 cm² c) 616 cm² d) 154 cm²

  9. 7 cm ব্যাসাৰ্ধ আৰু 90° কোণৰ সেক্টৰটোৰ পৰিসীমা হ’ল
    a) 25 cm b) 11 cm c) 22 cm d) 14 cm

  10. যদি বৰ্গটোৰ কর্ণ 10√2 cm হয়, ইয়াৰ কালি হ’ল
    a) 100 cm² b) 50 cm² c) 200 cm² d) 150 cm²

উত্তৰ 1-b, 2-a, 3-c, 4-b, 5-b, 6-a, 7-a, 8-b, 9-a, 10-a