জোখৰ সূত্ৰ
⚡ মেনচুৰেচন সূত্ৰবোৰ – ২ মিনিটৰ সংক্ষিপ্ত পুনৰীক্ষণ
🔢 ২-ডি আকৃতিসমূহ (পৰিসীমা P, কালি A)
| আকৃতি | P / A | মূল সূত্ৰ | মনত ৰাখিবলৈ কৌশল |
|---|---|---|---|
| বৰ্গ (প্ৰস্থ a) | P = 4a, A = a² | “৪টা দেওয়াল, ১টা মেজ” | |
| আয়ত (দৈৰ্ঘ্য l, প্রস্থ b) | P = 2(l+b), A = lb | “২টা দীঘল, ২টা চুটি” | |
| ত্ৰিভুজ (a,b,c) | P = a+b+c, A = ½×b×h | “ভিতিৰ অৰ্ধেক উচ্চতা – সদায় ঠিক” | |
| সমবাহু ত্ৰিভুজ (প্ৰস্থ a) | A = (√3/4)a² | “ৰুট-৩ চৌথাংশ” | |
| বৃত্ত (ব্যাসাৰ্ধ r) | C = 2πr, A = πr² | “টু পাই আৰ, পাই আৰ স্কোয়াৰ” | |
| অৰ্ধবৃত্ত | C = πr+2r, A = ½πr² | “অৰ্ধেক পাই + ব্যাস” |
🔩 ৩-ডি ঘনবস্তু (ঘনফল V, সম্পূৰ্ণ পৃষ্ঠকালি S, পাৰ্শ্বীয় L)
| ঘনবস্তু | V | সম্পূৰ্ণ S | পাৰ্শ্বীয় L | কৌশল |
|---|---|---|---|---|
| আয়তীয় ঘনক (l,b,h) | lbh | 2(lb+bh+hl) | 2h(l+b) | “L-B-H, উপহাৰ কাগজেৰে মোৰা” |
| ঘনক (a) | a³ | 6a² | 4a² | “৬টা মুখ, ৪টা দেওয়াল” |
| চিলিন্ডাৰ (r,h) | πr²h | 2πr(r+h) | 2πrh | “πr²h – কেকৰ টিন” |
| শঙ্কু (r,h) | (1/3)πr²h | πr(r+l) | πrl | “চিলিন্ডাৰৰ ১/৩, l=√(r²+h²)” |
| গোলক (r) | (4/3)πr³ | 4πr² | — | “4/3 আৰু 4 – দুয়োটাই 4” |
| অৰ্ধগোলক | (2/3)πr³ | 3πr² | 2πr² | “অৰ্ধেক গোলক 3π ৰাখে” |
🧠 সুপাৰ-মনোটেকনিক
- শঙ্কুৰ CSA: “πrl = pi-rol” (ৰ’লৰ দৰে)
- আয়তীয় ঘনকৰ কৰ্ণ: √(l²+b²+h²) → “LBH—Long Big Height”
- ফ্ৰাষ্টাম: V = (πh/3)(R²+Rr+r²) → “h দিয়া 3, R-R-r”
📏 দ্ৰুত তুলনা টেবুল (ঘনক বনাম আয়তীয় ঘনক)
| প্ৰাচল | ঘনক (a) | আয়তীয় ঘনক (l,b,h) |
|---|---|---|
| V | a³ | lbh |
| S | 6a² | 2(lb+bh+hl) |
| কৰ্ণ | a√3 | √(l²+b²+h²) |
🚀 ১০টা দ্ৰুত MCQ
-
14 cm ব্যাসৰ অৰ্ধবৃত্তটোৰ কালি হ’ল
a) 154 cm² b) 77 cm² c) 308 cm² d) 49 cm² -
3 cm ব্যাসাৰ্ধৰ গোলকটোৰ আয়তন (π=22/7) আটাইতকৈ ওচৰ হ’ল
a) 113 cm³ b) 108 cm³ c) 123 cm³ d) 131 cm³ -
5 cm বাহুৰ ঘনকটোৰ পার্শ্ব পৃষ্ঠকালি হ’ল
a) 125 cm² b) 150 cm² c) 100 cm² d) 75 cm² -
এটা বেলনৰ r=7 cm, h=10 cm। ইয়াৰ CSA হ’ল
a) 220 cm² b) 440 cm² c) 1540 cm² d) 3080 cm² -
3×4×12 cm আয়তকাৰী ঘনটোৰ কর্ণ হ’ল
a) 12 cm b) 13 cm c) 14 cm d) 15 cm -
8 cm বাহুৰ সমবাহু ত্ৰিভুজটোৰ কালি হ’ল
a) 16√3 cm² b) 32√3 cm² c) 64√3 cm² d) 24 cm² -
এটা শঙ্কুৰ আয়তন 100π cm³ আৰু r=5 cm; ইয়াৰ উচ্চতা হ’ল
a) 12 cm b) 10 cm c) 15 cm d) 20 cm -
7 cm ব্যাসাৰ্ধৰ অৰ্ধগোলকটোৰ মুঠ পৃষ্ঠকালি হ’ল
a) 308 cm² b) 462 cm² c) 616 cm² d) 154 cm² -
7 cm ব্যাসাৰ্ধ আৰু 90° কোণৰ সেক্টৰটোৰ পৰিসীমা হ’ল
a) 25 cm b) 11 cm c) 22 cm d) 14 cm -
যদি বৰ্গটোৰ কর্ণ 10√2 cm হয়, ইয়াৰ কালি হ’ল
a) 100 cm² b) 50 cm² c) 200 cm² d) 150 cm²