ਕਵਿਤਾ - ਐਨ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਲਈ
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਦ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?
“ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਦ-ਰੰਗੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਆਪ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।”
“ਪਰ ਮੈਂ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਰੰਗਾਈ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਰੰਗ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਭੂਰਾ, ਜਾਂ ਕਾਲਾ, ਜਾਂ ਗਾਜਰ ਵਰਗਾ, ਕਿ ਨਿਰਾਸ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਆਪ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।”
“ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਠ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਬ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਆਪ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।”
ਵਿਲੀਅਮ ਬਟਲਰ ਯੇਟਸ (1865-1939) ਇੱਕ ਆਇਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਡਬਲਿਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1923 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀਆਂ (ramparts): ਕਿਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਜਾਂ ਕੋਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ, ਚੌੜੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀਆਂ
ਕਵਿਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ
1. ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਦ ਦਾ “ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਹਿਦ-ਰੰਗੀ / ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀਆਂ” ਕਹਿ ਕੇ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ “ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ” ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
2. ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ?
3. ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਵਸਤੂਆਂ (ਕਾਰ, ਫੋਨ, ਡ੍ਰੈਸ…) ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ: ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਵੋਗੇ?
4. ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ? ਜਾਂ ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ “ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੇ ਆਪ ਲਈ” ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ? ਕੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ‘ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰੇ’ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਜੋੜਿਆਂ ਜਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਵਾਲ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੋ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
(i) ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਪਿਆਰ
(ii) ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ, ਖਿਡਾਰੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ, ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦਾ ਪਿਆਰ
(iii) ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਭੈਣ ਲਈ ਪਿਆਰ
(iv) ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਸੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰ।
5. ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਲੋਕ ਵਸਤੂਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਹੋਣ। ਪਰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਯੇਟਸ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਅਸੀਂ ਨ੍ਰਿਤਕੀ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਕੀ ‘ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ’ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ? ਸੋਚੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ? ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ?