നിയമനിർമ്മാണ ബന്ധങ്ങൾ

ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ

• ആർട്ടിക്കിൾ 246: കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നിയമനിർമ്മാണ അധികാരങ്ങളുടെ വിതരണം നിർവചിക്കുന്നു.
• ലിസ്റ്റ് I (യൂണിയൻ ലിസ്റ്റ്): പാർലമെന്റിന് നിയമം നിർമ്മിക്കാവുന്ന 100 വിഷയങ്ങൾ.
• ലിസ്റ്റ് II (സ്റ്റേറ്റ് ലിസ്റ്റ്): സംസ്ഥാന നിയമസഭകൾക്ക് നിയമം നിർമ്മിക്കാവുന്ന 61 വിഷയങ്ങൾ.
• ലിസ്റ്റ് III (കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റ്): പാർലമെന്റിനും സംസ്ഥാന നിയമസഭകൾക്കും നിയമം നിർമ്മിക്കാവുന്ന 47 വിഷയങ്ങൾ.
• ആർട്ടിക്കിൾ 254: യൂണിയൻ നിയമങ്ങളുമായി കൺഫ്ലിക്റ്റുള്ള സംസ്ഥാന നിയമങ്ങൾ പാർലമെന്റ് അസാധുവാക്കാം.

പ്രധാന നിയമങ്ങളും ഭേദഗതികളും

• 73-ആം, 74-ആം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികൾ (1992): പഞ്ചായത്ത് രാജും നഗരപാലികളും കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റിന്റെ ഭാഗമായി അവതരിപ്പിച്ചു.
• 11-ആം ഷെഡ്യൂൾ (1952): പഞ്ചായത്തുകൾക്കുള്ള 29 വിഷയങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു.
• 12-ആം ഷെഡ്യൂൾ (1952): നഗരപാലികൾക്കുള്ള 18 വിഷയങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നു.
• 10-ആം ഷെഡ്യൂൾ (1955): എംഎൽഎമാരുടെ പാർട്ടി മാറ്റം നിരോധിക്കുന്നു.

പ്രധാന കേസുകൾ

• എസ്.ആർ. ബോമ്മൈ വി. യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (1994): “ബേസിക് സ്ട്രക്ചർ” സിദ്ധാന്തം സ്ഥാപിച്ചു, കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കി.
• കേസവാനന്ദ ഭാരതി വി. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് കേരള (1973): ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്യാനുള്ള പാർലമെന്റിന്റെ അധികാര പരിധി വ്യക്തമാക്കി.

പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ

• ഡ്യൂയൽ പോളിറ്റി: കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിൽ അധികാര സന്തുലനമുള്ള ഇരട്ട ഭരണസംവിധാനമാണ് ഇന്ത്യ പിന്തുടരുന്നത്.
• റെസിഡ്വറി പവർസ്: ആർട്ടിക്കിൾ 248 പ്രകാരം കേന്ദ്രത്തിലാണ് അവശേഷിക്കുന്ന അധികാരങ്ങൾ.
• ഇന്റർ-സ്റ്റേറ്റ് തർക്കങ്ങൾ: ആർട്ടിക്കിൾ 268 പ്രകാരം രൂപീകരിച്ചഇന്റർ-സ്റ്റേറ്റ് കൗൺസിൽ പരിഹരിക്കുന്നു.

ഭരണപരമായ ബന്ധങ്ങൾ

ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ

• ആർട്ടിക്കിൾ 255: അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിലോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്മതത്തോടെയോ മാത്രം കേന്ദ്രം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നടപടികളിൽ നിർവ്വഹണ അധികാരം പ്രയോഗിക്കരുതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 256: സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നിർവ്വഹണ അധികാരം ഭരണഘടനയ്ക്ക് അനുസൃതമായി പ്രയോഗിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 257: ആന്തരിക ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ കേന്ദ്രം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്നത് നിരോധിക്കുന്നു.

പ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങൾ

• സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ: അവരവരുടെ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിർവ്വഹണ അധികാരം പ്രയോഗിക്കുന്നു.
• കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ: കേന്ദ്രം ഭരിക്കുന്നവ, ചിലതിന് നിയമസഭയുണ്ട് (ഉദാ: ഡെൽഹി, പുതുച്ചേരി).
• രാഷ്ട്രപതി ഭരണം: ആർട്ടിക്കിൾ 356 പ്രകാരം സംസ്ഥാനത്ത് ഭരണഘടനാ യന്ത്രം പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നു.

പ്രധാന തീയതികൾ

• 1950: ഭരണഘടന നിലവിൽ വന്നു, കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങൾക്കായുള്ള ചട്ടക്കൂട് സ്ഥാപിച്ചു.
• 1952: ഏഴാം ഭേദഗതി ഒരേസമയ പട്ടിക (Concurrent List) അവതരിപ്പിച്ചു.
• 1992: 73-ാം, 74-ാം ഭേദഗതികൾ പഞ്ചായതി രാജും നഗരപാലികകളും അവതരിപ്പിച്ചു.

പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ

• ഭരണപരമായ സ്വയംഭരണാവകാശം: ആന്തരിക ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് സ്വയംഭരണാവകാശമുണ്ട്.
• രാഷ്ട്രപതി ഭരണം: ആറുമാസം വരെ ഏർപ്പെടുത്താം, പുനഃസ്ഥാപിക്കാവുന്നതാണ്.
• അന്തർസംസ്ഥാന കൗൺസിൽ: കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം സുഗമമാക്കുന്നു.

ധനസമ്പർക്ക ബന്ധങ്ങൾ

ഭരണഘടനാ വ്യവസ്ഥകൾ

• ആർട്ടിക്കിൾ 268-286: കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക അധികാരങ്ങളുടെ വിതരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 280: നികുതികളുടെയും ഗ്രാന്റ്-ഇൻ-എയ്ഡുകളുടെയും വിതരണം ശുപാർശ ചെയ്യാൻഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
• ആർട്ടിക്കിൾ 282: പ്രത്യേക ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾക്കായി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഗ്രാന്റുകൾ നൽകാൻ കേന്ദ്രത്തെ അധികാരപ്പെടുത്തുന്നു.

സാമ്പത്തിക ഉപകരണങ്ങൾ

ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ

• ആദ്യ ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ (1951): ഭരണഘടനയാൽ സ്ഥാപിതമായത്.
• പന്ത്രണ്ടാമത് ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ (2010): കേന്ദ്ര നികുതികളുടെ 42% വിഹിതം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.
• പതിമൂന്നാമത് ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ (2015): കേന്ദ്ര നികുതികളുടെ 42.5% വിഹിതം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.
• പതിനാലാമത് ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ (2020): കേന്ദ്ര നികുതികളുടെ 42.5% വിഹിതം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ശുപാർശ ചെയ്തു.

പരീക്ഷകൾക്കുള്ള പ്രധാന വസ്തുതകൾ

• ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ: ധനസമ്പർക്കങ്ങൾ അവലോകനം ചെയ്യാൻ ഓരോ 5 വർഷവും നിയമിതരാകുന്നു.
• നികുതിയിൽ വിഹിതം: ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ ശുപാർശകൾക്കനുസൃതമായി കേന്ദ്രനികുതികളിൽ നിന്ന് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വിഹിതം ലഭിക്കുന്നു.
• അനുവദങ്ങൾ: പ്രത്യേക വികസന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു, തിരിച്ചടയ്‌ക്കേണ്ടതില്ല.
• വായ്പകൾ: പലിശയോടെ തിരിച്ചടയ്‌ക്കേണ്ടവയാണ്, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും വികസന പദ്ധതികൾക്കുമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

സംഗ്രഹ പട്ടിക: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങൾ