ಕಬೀರ್ ಅವರ ಜನನ 1398 ರಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುರು ರಾಮಾನಂದರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಕಬೀರ್ 120 ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯ ಪಡೆದರು. ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮಗಹರ್ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಶ್ವತ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.

ಕಬೀರ್ ಅವರ ಅವಿರ್ಭಾವ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಕಬೀರ್ ಕ್ರಾಂತಿದರ್ಶಿ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೇತನ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕವಿತೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಹೃದಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಧರ್ಮದ ಬಾಹ್ಯಾಡಂಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಆತ್ಮ-ಪರಮಾತ್ಮನ ವಿರಹ-ಮಿಲನದ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಬೀರ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಅನುಭವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ನಂಬಿಕೆ ಸತ್ಸಂಗದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನು ಒಬ್ಬನೇ, ಅವನು ನಿರ್ವಿಕಾರನು, ಅರೂಪನು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಬೀರ್ ಅವರ ಭಾಷೆ ಪೂರ್ವಿ ಜನಪದದ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಜನಚೇತನ ಮತ್ತು ಜನಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಬದ್ ಮತ್ತು ಸಾಖಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜನ-ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು.

ಪಾಠ ಪ್ರವೇಶ

‘ಸಾಖಿ’ ಪದವು ‘ಸಾಕ್ಷಿ’ ಪದದ ತದ್ಭವ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಸಾಕ್ಷಿ ಪದವು ಸಾಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರ ಅರ್ಥ-ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ. ಈ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಸಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಕಬೀರ್ ಅವರ ಅನುಭವ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿತ್ತು. ಕಬೀರ್ ಸ್ಥಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಸಾಖಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಧಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ, ಭೋಜಪುರಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗಳ ಪದಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ‘ಪಚ್ಮೇಲ್ ಖಿಚಡಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬೀರ್ ಅವರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಧುಕ್ಕಡಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

‘ಸಾಖಿ’ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ದೋಹಾ ಛಂದಸ್ಸೇ ಆಗಿದೆ, ಅದರ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ 13 ಮತ್ತು 11 ರ ವಿರಾಮದಿಂದ 24 ಮಾತ್ರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಠದ ಸಾಖಿಗಳು ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಗುರು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಜೀವನದ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣವು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಲು ಯೋಗ್ಯವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸಾಖಿ

ಐಸೀ ಬಾಣೀ ಬೋಲಿಯೇ, ಮನ ಕಾ ಆಪಾ ಖೋಯ್।
ಅಪನಾ ತನ ಸೀತಲ್ ಕರೈ, ಔರನ್ ಕೌಂ ಸುಖ್ ಹೋಯ್।।

ಕಸ್ತೂರೀ ಕುಂಡಲಿ ಬಸೈ, ಮೃಗ ಢೂಂಢೈ ಬನ್ ಮಾಂಹಿ।
ಐಸೈಂ ಘಟಿ ಘಟಿ ರಾಂಮ್ ಹೈ, ದುನಿಯಾಂ ದೇಖೈ ನಾಂಹಿಂ।।

ಜಬ್ ಮೈಂ ಥಾ ತಬ್ ಹರಿ ನಹೀಂ, ಅಬ್ ಹರಿ ಹೈಂ ಮೈಂ ನಾಂಹಿ।
ಸಬ್ ಅಂಧಿಯಾರಾ ಮಿಟಿ ಗಯಾ, ಜಬ್ ದೀಪಕ್ ದೇಖ್ಯಾ ಮಾಂಹಿ।।

ಸುಖಿಯಾ ಸಬ್ ಸಂಸಾರ್ ಹೈ, ಖಾಯೈ ಅರೂ ಸೋವೈ।
ದುಖಿಯಾ ದಾಸ್ ಕಬೀರ್ ಹೈ, ಜಾಗೈ ಅರೂ ರೋವೈ।।

ಬಿರಹ್ ಭುವಂಗಮ್ ತನ್ ಬಸೈ, ಮಂತ್ರ ನ ಲಾಗೈ ಕೋಯ್।
ರಾಮ್ ಬಿಯೋಗೀ ನಾ ಜಿವೈ, ಜಿವೈ ತೋ ಬೌರಾ ಹೋಯ್।।

ನಿಂದಕ್ ನೇಡಾ ರಾಖಿಯೇ, ಆಂಗಣಿ ಕುಟೀ ಬಂಧಾಇ।
ಬಿನ್ ಸಾಬಣ್ ಪಾಂಣೋಂ ಬಿನಾ, ನಿರ್ಮಲ್ ಕರೇ ಸುಭಾಇ।।

ಪೋಥೀ ಪಢಿ ಪಢಿ ಜಗ್ ಮುವಾ, ಪಂಡಿತ್ ಭಯಾ ನ ಕೋಯ್।
ಐಕೈ ಅಷಿರ್ ಪೀವ್ ಕಾ, ಪಢೈ ಸು ಪಂಡಿತ್ ಹೋಯ್।।

ಹಮ್ ಘರ್ ಜಾಲ್ಯಾ ಆಪಣಾಂ, ಲಿಯಾ ಮುರಾಡಾ ಹಾಥಿ।
ಅಬ್ ಘರ್ ಜಾಲೌಂ ತಾಸ್ ಕಾ, ಜೇ ಚಲೈ ಹಮಾರೇ ಸಾಥಿ॥

ಪ್ರಶ್ನೆ-ಅಭ್ಯಾಸ

(ಕ) ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ-

1. ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತು ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಇತರರಿಗೆ ಸುಖ ಮತ್ತು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಶೀತಲತೆ ಹೇಗೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ?

2. ದೀಪ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಕತ್ತಲೆ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ? ಸಾಖಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ.

3. ಈಶ್ವರನು ಕಣ-ಕಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಅವನನ್ನು ಏಕೆ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ?

4. ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರು ಮತ್ತು ದುಃಖಿ ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ‘ಮಲಗುವುದು’ ಮತ್ತು ‘ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವುದು’ ಯಾವುದರ ಪ್ರತೀಕಗಳು? ಇದರ ಉಪಯೋಗ ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ? ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ.

5. ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಬೀರ್ ಯಾವ ಉಪಾಯ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ?

6. ‘ಐಕೈ ಅಷಿರ್ ಪೀವ್ ಕಾ, ಪಢೈ ಸು ಪಂಡಿತ್ ಹೋಯ್’-ಈ ಸಾಲಿನ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಏನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ?

7. ಕಬೀರ್ ಅವರ ಉದ್ಧೃತ ಸಾಖಿಗಳ ಭಾಷೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ.

(ಖ) ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ-

1. ಬಿರಹ್ ಭುವಂಗಮ್ ತನ್ ಬಸೈ, ಮಂತ್ರ ನ ಲಾಗೈ ಕೋಯ್.

2. ಕಸ್ತೂರೀ ಕುಂಡಲಿ ಬಸೈ, ಮೃಗ ಢೂಂಢೈ ಬನ್ ಮಾಂಹಿ.

3. ಜಬ್ ಮೈಂ ಥಾ ತಬ್ ಹರಿ ನಹೀಂ, ಅಬ್ ಹರಿ ಹೈಂ ಮೈಂ ನಾಂಹಿ.

4. ಪೋಥೀ ಪಢಿ ಪಢಿ ಜಗ್ ಮುವಾ, ಪಂಡಿತ್ ಭಯಾ ನ ಕೋಯ್.

ಭಾಷಾ ಅಧ್ಯಯನ

1. ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆಳಗಿನ ಪದಗಳ ಪ್ರಚಲಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಂತೆ ಬರೆಯಿರಿ-ಉದಾಹರಣೆ- ಜಿವೈ - ಜೀವನ, ಔರನ್, ಮಾಂಹಿ, ದೇಖ್ಯಾ, ಭುವಂಗಮ್, ನೇಡಾ, ಆಂಗಣಿ, ಸಾಬಣ್, ಮುವಾ, ಪೀವ್, ಜಾಲೌಂ, ತಾಸ್.

ಯೋಗ್ಯತಾ ವಿಸ್ತರಣ

1. ‘ಸಾಧುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂದೆ ಸಹಿಸುವುದರಿಂದ ವಿನಯಶೀಲತೆ ಬರುತ್ತದೆ’ ಮತ್ತು ‘ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಿಹಿಯಾದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ ಮಾತು ಮಾತನಾಡಬೇಕು’-ಈ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ.

2. ಕಸ್ತೂರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ.

ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕಾರ್ಯ

1. ಸಿಹಿಯಾದ ಮಾತು / ಬಾಸೆ ಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧಿ ದೋಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಿ ಚಾರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಭಿತ್ತಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಿ.

2. ಕಬೀರ್ ಅವರ ಸಾಖಿಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಾಕ್ಷರಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿ.

ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು