ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜಿಯಿದ್ದರು. ಸಹಜವಾಗಿ. ಆದರೆ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಎಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮದುವೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅಜ್ಜಿಯಿಂದ ಕಥೆ ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ನಂತರ, ನಾವು ಮೂವರು ಸಹೋದರಿಯರು ಸ್ವತಃ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅಜ್ಜಿಯಿಂದ ಕಥೆ ಕೇಳದೆ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಜ್ಜಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಬಹಳ ನಂತರ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಮೊದಲು ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ, ‘ಪರದಾನಶೀನ್’ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಪತಿ ಮದುವೆಯ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರಿ ಓದಲು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಹೋದರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದು ಅವರು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಜ್ಜಿಯ ತಮ್ಮ ವಾಸನೆ-ವಿಲಾಸದ ಮೇಲೆ, ಅದರ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಯಾವುದೇ ಇಚ್ಛೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಇಷ್ಟ-ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಪತಿಯ ಮೇಲೆ ಎಂದೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.

1. ಪರದೆ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆ

ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಜ್ಜಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಮರಣದ ಹತ್ತಿರ ಕಂಡಾಗ, ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದ ಏಕೈಕ ಮಗಳು ‘ನನ್ನ ತಾಯಿ’ಯ ಮದುವೆಯ ಚಿಂತೆ ಅವರನ್ನು ಇಷ್ಟು ಹೆದರಿಸಿತು, ಅವರು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಮುಂಹಜೋರ್ ${ }^{1}$ ಆಗಿ ಎದ್ದರು. ಅಜ್ಜನಿಗೆ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಅವರು ಪರದೆಯ ಲಿಹಾಜ್ ಬಿಟ್ಟು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಸೇನಾನಿ ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ದಂಗು-ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಯಾವ ಪರದಾನಶೀನ್ ಮಹಿಳೆ ಪರಕೀಯ ಪುರುಷರಿಂದ ಏನು, ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಪುರುಷರಿಂದ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಮಾತನಾಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರಿಂದ ಏನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಬಹುದು? ಆದರೆ ಅಜ್ಜನು ಸಮಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭದ ನಜಾಕತ್ನ ಲಾಜ್ ಕಾಪಾಡಿದರು! ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವ ಬದಲು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಬೀಬಿಯ ಹುಜೂರಿನಲ್ಲಿ ಪೇಶ್ ಮಾಡಿದರು.

ಈಗ ಅಜ್ಜಿ ಏನು ಹೇಳಿದರು, ಅದು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು, “ವಚನ ಕೊಡಿ, ನನ್ನ ಹುಡುಗಿಗಾಗಿ ವರ ನೀವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿರಿ. ನನ್ನ ಪತಿ ಸಾಹೇಬರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮಗಳ ಮದುವೆ, ಸಾಹೇಬರ ಫರ್ಮಾಬರದಾರ್ ${ }^{2}$ ಜೊತೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ನಿಮ್ಮಂತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಿಪಾಯಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅವಳ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡುವಿರಿ.” ಯಾರು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಖಬರ್ ಆಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಿಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇಷ್ಟು ಜುನೂನ್ ಇರುತ್ತದೆಂದು. ನಂತರ ನನ್ನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ಬಂದಿತು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಜಾದ್-ಖಯಾಲ್ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಸರಿ, ಅವರು ಅಜ್ಜನ ಜಿಂದಗಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಖಲ್ ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಝೇದಾರಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಜಿಂದಗಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಢಂಗಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಖಂಡಿತ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಘರೇಲೂ, ಉಬಾಊ ಮತ್ತು ಖಾಮೋಶ್ ಜಿಂದಗಿ ಜೀವಿಸುವಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ಹಿಸಾಬಿನಿಂದ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಏನಾದರೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಂತೆ ಜೀವಿಸಲು ಬಲವಂತವಾಗದಿರುವಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಇತ್ತು.

1.ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವವಳು 2. ಆಜ್ಞಾಕಾರಿ

ಖೈರ್, ಈ ರೀತಿ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮದುವೆ ಓದಿದ-ಬರೆದ ಹೊನಹಾರ ಯುವಕನೊಂದಿಗೆ ಆಯಿತು, ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಐ.ಸಿ.ಎಸ್. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ತಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನ ಪಾಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಪುಶ್ತೈನಿ ಹಣ-ದೇಲಾ ಒಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತಾಯಿ, ಬೇಚಾರಿ, ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ತತ್ತ್ವಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾದಾ ಜೀವನ ಜೀವಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಂಚೆ ಖಯಾಲ್ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಲವಂತವಾದರು. ಅವರ ಹಾಲ್ ಹೀಗಿತ್ತು, ಖಾದಿಯ ಸೀರೆ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಭಾರಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು, ಬೆನ್ನು ಚನಕಾ ಖಾ ಜಾತಿ. ರಾತ್ರಿ-ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರ್ತೆ ಮಾಡಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ಧರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದ ಹಗಲು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶರ್ಮಿಂದಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗದಿರಲಿ. ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ನಜೂಕ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರ ಶಾಶೂ ಅಂದರೆ ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳಿದ್ದರು, “ನಮ್ಮ ಬಹೂ ತೋ ಐಸಿ ಹೈ ಕಿ, ಧೋಯಿ, ಪೋಂಛಿ ಔರ್ ಛೀಂಕೆ ಪರ್ ಟಾಂಗ್ ದಿ.” ಗನೀಮತ್ ಇದೇ ಇತ್ತು, ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ಛೀಂಕೆ ಪರ್ ಸೆ ಉತಾರ್ನೇ ಕಿ ಪೇಶಕಶ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ಯಾಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ವಜಹೆಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲನೆಯದು ಇದೇ, ಹಿಂದುಸ್ತಾನದ ತಮಾಮ್ ವಾಶಿಂದೆಗಳಂತೆ, ಅವರ ಸಸುರಾಲವಾಲೆಗಳೂ, ಸಾಹೇಬರಿಂದ ಖಾಸಾ ಅಭಿಭೂತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಜ್ಜ ಪಕ್ಕಾ ಸಾಹೇಬ ಮಾನೆ ಜಾತೆ ಥೆ. ಬಸ್ ಜಾತ್ ಸೆ ವೆ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಥೆ, ಬಾಕಿ ಚೇಹರೆ-ಮೋಹರೆ, ರಂಗ-ಢಂಗ, ಪಢಾಯಿ-ಲಿಖಾಯಿ, ಸಬ್ಮೇಂ ಅಂಗ್ರೇಜ್ ಥೆ. ಮಜೇ ಕಿ ಬಾತ್ ಯೆಹ್ ಥಿ ಕಿ ಹಮಾರೆ ದೇಶ ಮೇಂ ಆಜಾದಿ ಕಿ ಜಂಗ್ ಲಡ್ನೇ ವಾಲೇ ಹೀ ಅಂಗ್ರೇಜೋಂ ಕೆ ಸಬ್ಸೇ ಬಡೇ ಪ್ರಶಂಸಕ್ ಥೆ, ಗಾಂಧಿ-ನೆಹರು ಹೋಂ ಯಾ ಮೇರೆ ಪಿತಾ ಜೀ ಕೆ ಘರ್ವಾಲೆ. ಭಲೇ ಲಡ್ಕಾ, ಆಜಾದಿ ಕಿ ಲಡಾಯಿ ಲಡ್ತೇ, ಜೇಬ್ ಖಾಲಿ ಔರ್ ಶೋಹರತ್ ಸಿರ್ ಕರ್ತಾ ರಹೇ, ದಬದಬಾ ಉಸ್ಕೇ ಸಾಹಬೀ ಸಸುರ್ ಕಾ ಹೀ ಥಾ. ಏಕ್ ಆನ್-ಬಾನ್-ಶಾನ್ ವಾಲೇ ಸಾಹಬ್ ನೇ ಉನ್ಕೇ ಸಿರ್ಫಿರೇ ಲಡ್ಕೇ ಕೋ ಅಪ್ನೀ ನಜೂಕ್ ಜಾನ್ ಲಡ್ಕೀ ಸೌಂಪೀ, ಉಸ್ಸೇ ರೋಮಾಂಚಕ್ ಕ್ಯಾ ಕೋಯಿ ಪರಿಕಥಾ ಹೋತಿ! ನಾನೀ ಕೀ ಸನಕಭರೀ ಆಖಿರೀ ಖ್ವಾಹಿಶ್ ಔರ್ ನಾನಾ ಕೀ ರಜಾಮಂದೀ, ವೆ ರೋಮಾಂಚಕ್ ಉಪಕಥಾಏಂ ಥೀ, ಜೋ ಕಹಾನೀ ಕೇ ತಿಲಿಸ್ಮ್ ಕೋ ಔರ್ ಗಾಢಾ ಬನಾ ಚುಕೀ ಥೀ. ದೂಸರೀ ವಜಹ್ ಮಾ ಕೀ ಅಪ್ನೀ ಶಖ್ಸಿಯತ್ ಥೀ. ಉನ್ಮೇಂ ಖೂಬಸೂರತ್, ನಜಾಕತ್, ಗೈರ್-ದುನಿಯಾದಾರೀ ಕೆ ಸಾಥ್ ಈಮಾನ್ದಾರೀ ಔರ್ ನಿಷ್ಪಕ್ಷತಾ ಕುಛ್ ಈಸ್ ತರಹ್ ಘುಲೀ-ಮಿಲೀ ಥೀ ಕಿ ವೆ ಪರೀಜಾತ್ ಸೇ ಕಮ್ ಜಾದೂಯೀ ನಹೀಂ ಮಾಲೂಮ್ ಪಡ್ತೀ ಥೀ. ಉನ್ಸೇ ಠೋಸ್ ಕಾಮ್ ಕರ್ವಾನೇ ಕೀ ಕೋಯಿ ಸೋಚ್ ಭೀ ನಹೀಂ ಸಕ್ತಾ ಥಾ. ಹಾಂ, ಹರ್ ಠೋಸ್ ಔರ್ ಹವಾಯೀ ಕಾಮ್ ಕೇ ಲಿಯೇ ಉನ್ಕೀ ಜಬಾನೀ ರಾಯ್ ಜರೂರ್ ಮಾಂಗೀ ಜಾತೀ ಥೀ ಔರ್ ಪತ್ಥರ್ ಕೀ ಲಕೀರ್ ಕೀ ತರಹ್ ನಿಭಾಯೀ ಭೀ ಜಾತೀ ಥೀ.

ನಾನು ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ, “ಹಮ್ ಹಾಥೀ ಪೇ ಹಲ್ ನಾ ಜುತವಾಯಾ ಕರ್ತೇ, ಹಮ್ ಪೇ ಬೈಲ್ ಹೈ.” ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನನಗೆ ಈ ಜುಮ್ಲೇ ಕಾ ಭಾವಾರ್ಥ್ ಸಮಝ್ ಮೇಂ ಆ ಗಯಾ ಥಾ, ಜಬ್ ದೇಖಾ ಥಾ ಕಿ, ಹಮ್ ಬಚ್ಚೋಂ ಕೀ ಮಮತಾಲೂ ಪರವರಿಶ್ ಕೇ ಮಾಮಲೇ ಮೇಂ ಮಾ ಕೇ ಸಿವಾ ಘರ್ ಕೇ ಸಭೀ ಪ್ರಾಣೀ ಮುಸ್ತೈದ್ ${ }^{1}$ ರಹತೇ ಥೇ. ದಾದೀ ಔರ್ ಉನ್ಕೀ ಜಿಠಾನಿಯಾಂ ಹೀ ನಹೀಂ, ಖುದ್-ಮರ್ದಜಾತ್, ಪಿತಾ ಜೀ ಭೀ.

ಪರ್ ಠೋಸ್ ಕಾಮ್ ನ ಕರ್ನೇ ಕಾ ಯೆಹ್ ಮತಲಬ್ ನಹೀಂ ಥಾ ಕಿ ಮಾ ಕೋ ಆಜಾದೀ ಕಾ ಜುನೂನ್ ಕಮ್ ಥಾ. ವಹ್ ಭರ್ಪೂರ್ ಥಾ ಔರ್ ಅಪ್ನೇ ತರೀಕೇ ಸೇ ವೆ ಉಸ್ಸೇ ಭರ್ಪೂರ್ ನಿಭಾತೀ ರಹೀ ಥೀಂ. ಜಾಹಿರ್ ಹೈ ಕಿ ಜಬ್ ಜುನೂನ್ ಆಜಾದೀ ಕಾ ಹೋ ತೋ, ಉಸ್ಸೇ ನಿಭಾನಾ ಭೀ ಆಜಾದೀ ಸೇ ಚಾಹಿಯೇ. ಜಿಸ್-ತಿಸ್ ಸೇ ಪೂಚ್ಕರ್, ಉಸ್ಕೇ ತರೀಕೇ ಸೇ ನಹೀಂ, ಖುದ್ ಅಪ್ನೇ ತರೀಕೇ ಸೇ.

ಹಮ್ನೇ ಅಪ್ನೀ ಮಾ ಕೋ ಕಭೀ ಭಾರತೀಯ್ ಮಾ ಜೈಸಾ ನಹೀಂ ಪಾಯಾ. ನ ಉನ್ಹೋಂನೇ ಕಭೀ ಹಮೇಂ ಲಾಡ್ ಕಿಯಾ, ನ ಹಮಾರೇ ಲಿಯೇ ಖಾನಾ ಪಕಾಯಾ ಔರ್ ನ ಅಚ್ಛೀ ಪತ್ನೀ-ಬಹೂ ಹೋನೇ ಕೀ ಸೀಖ್ ದೀ. ಕುಛ್ ಅಪ್ನೀ ಬೀಮಾರೀ ಕೇ ಚಲ್ತೇ ಭೀ, ವೆ ಘರ್ಬಾರ್ ನಹೀಂ ಸಂಭಾಲ್ ಪಾತೀ ಥೀಂ ಪರ್ ಉಸ್ಮೇಂ ಜ್ಯಾದಾ ಹಾಥ್ ಉನ್ಕೀ ಅರುಚಿ ಕಾ ಥಾ. ಉನ್ಕಾ ಜ್ಯಾದಾ ವಕ್ತ್ ಕಿತಾಬೇಂ ಪಢ್ನೇ ಮೇಂ ಬೀತಾ ಥಾ, ಬಾಕೀ ವಕ್ತ್ ಸಾಹಿತ್ಯ-ಚರ್ಚಾ ಮೇಂ ಯಾ ಸಂಗೀತ್ ಸುನ್ನೇ ಮೇಂ ಔರ್ ವೆ ಯೆ ಸಬ್ ಬಿಸ್ತರ್ ಪರ್ ಲೇಟೇ-ಲೇಟೇ ಕಿಯಾ ಕರ್ತೀ ಥೀಂ. ಫಿರ್ ಭೀ, ಜೈಸಾ ಮೈನೇ ಪಹಲೇ ಕಹಾ ಥಾ, ಹಮಾರೇ ಪರಂಪರಾಗತ್ ದಾದಾ-ದಾದೀ ಯಾ ಉನ್ಕೀ ಸಸುರಾಲ್ ಕೇ ಅನ್ಯ ಸದಸ್ಯ್ ಉನ್ಹೇಂ ನ ನಾಮ್ ಧರತೇ ಥೇ, ನ ಉನ್ಸೇ ಆಮ್ ಔರತ್ ಕೀ ತರಹ್ ಹೋನೇ ಕೀ ಅಪೇಕ್ಷಾ ರಖತೇ ಥೇ. ಉನ್ಮೇಂ ಸಬ್ಕೀ ಇತ್ನೀ ಶ್ರದ್ಧಾ ಕ್ಯೋಂ ಥೀ, ಜಬ್ಕಿ ವಹ್ ಪತ್ನೀ, ಮಾ ಔರ್ ಬಹೂ ಕೇ ಕಿಸೀ ಪ್ರಚಾರಿತ್ ಕರ್ತವ್ಯ್ ಕಾ ಪಾಲನ್ ನಹೀಂ ಕರ್ತೀ ಥೀಂ? ಸಾಹಬೀ ಖಾನ್ದಾನ್ ಕೇ ರೋಬ್ ಕೇ ಅಲಾವಾ ಮೇರೀ ಸಮಝ್ ಮೇಂ ದೋ ಕಾರಣ್ ಆಯೇ ಹೈಂ-(1) ವೆ ಕಭೀ ಝೂಟ್ ನಹೀಂ ಬೋಲ್ತೀ ಥೀಂ ಔರ್ (2) ವೆ ಏಕ್ ಕೀ ಗೋಪನೀಯ್ ಬಾತ್ ಕೋ ದೂಸರೇ ಪರ್ ಜಾಹಿರ್ ನಹೀಂ ಹೋನೇ ದೇತೀ ಥೀಂ.

ಪಹಲೇ ಕೇ ಕಾರಣ್ ಉನ್ಹೇಂ ಘರ್ವಾಲೋಂ ಕಾ ಆದರ್ ಮಿಲಾ ಹುವಾ ಥಾ; ದೂಸರೇ ಕೇ ಕಾರಣ್ ಬಾಹರ್ವಾಲೋಂ ಕೀ ದೋಸ್ತೀ. ದೋಸ್ತ್ ವೆ ಹಮಾರೀ ಭೀ ಥೀಂ, ಮಾ ಕೀ ಭೂಮಿಕಾ ಹಮಾರೇ ಪಿತಾ ಬಖೂಬೀ ನಿಭಾ ದೇತೇ ಥೇ. ಮುಝೇ ಯಾದ್ ಹೈ, ಬಚ್ಪನ್ ಮೇಂ ಭೀ ಹಮಾರೇ ಘರ್ ಮೇಂ ಕಿಸೀ ಕೀ ಚಿಟ್ಠೀ ಆನೇ ಪರ್ ಕೋಯಿ ಉಸ್ಸೇ ಯೆಹ್ ನಹೀಂ ಪೂಚ್ಹತಾ ಥಾ ಕಿ ಉಸ್ಮೇಂ ಕ್ಯಾ ಲಿಖಾ ಹೈ. ಭಲೇ ವಹ್ ಏಕ್ ಬಹನ್ ಕೀ

1. ಸಿದ್ಧ, ಚುರುಕು, ತತ್ಪರ

ದೂಸರೀ ಕೇ ನಾಮ್ ಕ್ಯೋಂ ನ ಹೋ. ಔರ್ ಮಾ ಯೆಹ್ ಜಾನ್ನೇ ಕೋ ಬೇಹಾಲ್ ಹೋಂ ಕಿ ಬೀಮಾರೀ ಸೇ ವಹ್ ಉಬರೀ ಯಾ ನಹೀಂ. ಛೋಟೇ ಸೇ ಘರ್ ಮೇಂ ಛಹ್ ಬಚ್ಚೋಂ ಕೇ ಸಾಥ್, ಸಾಸ್-ಸಸುರ್ ಆದಿ ಕೇ ರಹತೇ ಹುಏ ಭೀ, ಹರ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೋ ಅಪ್ನಾ ನಿಜತ್ವ್ ಬನಾಯೇ ರಖ್ನೇ ಕೀ ಛೂಟ್ ಥೀ. ಈಸೀ ನಿಜತ್ವ್ ಬನಾಯೇ ರಖ್ನೇ ಕೀ ಛೂಟ್ ಕಾ ಫಾಯದಾ ಉಠಾಕರ್, ಹಮ್ ತೀನ್ ಬಹನೇಂ ಔರ್ ಛೋಟಾ ಭಾಯೀ ಲೇಖನ್ ಕೇ ಹವಾಲೇ ಹೋ ಗಯೇ.

ಲೀಕ್ ಸೇ ಖಿಸಕೇ, ಅಪ್ನೇ ಪೂರ್ವಜೋಂ ಮೇಂ, ಮಾ ಔರ್ ನಾನೀ ಹೀ ರಹೀ ಹೋತೋಂ ತೋ ಗನೀಮತ್ ರಹತೀ, ಪರ್ ಅಪ್ನೀ ಏಕ್ ಪರದಾದೀ ಭೀ ಥೀಂ, ಜಿನ್ಹೇಂ ಕತಾರ್ ಸೇ ಬಾಹರ್ ಚಲ್ನೇ ಕಾ ಶೌಕ್ ಥಾ. ಉನ್ಹೋಂನೇ ವ್ರತ್ ಲೇ ರಖಾ ಥಾ ಕಿ ಅಗರ್ ಖುದಾ ಕೇ ಫಜಲ್ ${ }^{1}$ ಸೇ, ಉನ್ಕೇ ಪಾಸ್ ಕಭೀ ದೋ ಸೇ ಜ್ಯಾದಾ ಧೋತಿಯಾಂ ಹೋ ಜಾಯೇಂಗೀ ತೋ ವೆ ತೀಸರೀ ದಾನ್ ಕರ್ ದೇಂಗೀ. ಜೈನ್ ಸಮಾಜ್ ಮೇಂ ಅಪರಿಗ್ರಹ ${ }^{2}$ ಕೀ ಸನಕ್ ಬಿರಾದರೀ ಬಾಹರ್ ಹರಕತ್ ನಹೀಂ ಮಾನೀ ಜಾತೀ, ಈಸ್ ಲಿಯೇ ವಹಾಂ ತಕ್ ತೋ ಠೀಕ್ ಥಾ. ಪರ್ ಉನ್ಕಾ ಅಸಲೀ ಜಲ್ವಾ ತಬ್ ದೇಖ್ನೇ ಕೋ ಮಿಲಾ, ಜಬ್ ಮೇರೀ ಮಾ ಪಹಲೀ ಬಾರ್ ಗರ್ಭವತೀ ಹುಈಂ. ಮೇರೀ ಪರದಾದೀ ನೇ ಮಂದಿರ್ ಮೇಂ ಜಾಕರ್ ಮನ್ನತ್ ಮಾಂಗೀ ಕಿ ಉನ್ಕೀ ಪತೋಹೂ ಕಾ ಪಹಲಾ ಬಚ್ಚಾ ಲಡ್ಕೀ ಹೋ. ಯೆಹ್ ಗೈರ್-ರವಾಯತೀ ಮನ್ನತ್ ಮಾಂಗಕರ್ ಹೀ ಉನ್ಹೇಂ ಚೈನ್ ನಹೀಂ ಪಡಾ. ಉಸ್ಸೇ ಭಗವಾನ್ ಔರ್ ಅಪ್ನೇ ಬೀಚ್ ಪೋಶೀದಾ ರಖ್ನೇ ಕೇ ಬಜಾಯೇ ಸರೇಆಮ್ ಉಸ್ಕಾ ಐಲಾನ್ ಕರ್ ದಿಯಾ. ಲೋಗೋಂ ಕೇ ಮುಂಹ್ ಖುಲೇ-ಕೇ-ಖುಲೇ ರಹ್ ಗಯೇ. ಉನ್ಕೇ ಫಿತೂರ್ ಕೀ ಕೋಯಿ ವಾಜಿಬ್ ವಜಹ್ ಢೂಂಢೇ ನ ಮಿಲೀ. ಯೆಹ್ ಭೀ ನಹೀಂ ಕಹ್ ಸಕ್ತೇ ಥೇ ಕಿ ಖಾನ್ದಾನ್ ಮೇಂ ಪುಶ್ತೋಂ ಸೇ ಕನ್ಯಾ ಪೈದಾ ನಹೀಂ ಹುಈ ಥೀ, ಈಸ್ ಲಿಯೇ ಮಾ ಜೀ ಬೇಚಾರೀ ಕನ್ಯಾದಾನ್ ಕೇ ಪುಣ್ಯ್ ಕೇ ಅಭಾವ್ ಕೋ ಪೂರಾ ಕರ್ನೇ ಕೇ ಚಕ್ಕೇ ಮೇಂ ಥೀಂ. ಕ್ಯೂಂಕಿ ಪಿತಾ ಜೀ ಕೀ ಹೀ ನಹೀಂ, ದಾದಾ ಜೀ ಕೀ ಭೀ ಬಹನೇಂ ಮೌಜೂದ್ ಥೀಂ. ಹಾಂ, ಪಹಲಾ ಬಚ್ಚಾ ಹರ್ ಬಹೂ ಕಾ ಬೇಟಾ ಹೋತಾ ರಹಾ ಥಾ. ಖೈರ್, ಮಾ ಜೀ ನೇ ಅಪ್ನೀ ತರಫ್ ಸೇ ಕೋಯಿ ಸಫಾಯೀ ನಹೀಂ ದೀ, ಬಲ್ಕಿ ಬದಸ್ತೂರ್ ${ }^{3}$ ಮಂದಿರ್ ಜಾಕರ್ ಮನ್ನತ್ ದುಹರಾತೀ ರಹೀಂ. ಪೂರಾ ನಕುಡ್ ಗಾಂವ್ ಜಾನತಾ ಥಾ ಕಿ ಮಾ ಜೀ ಕಾ ಭಗವಾನ್ ಕೇ ಸಾಥ್ ಸೀಧಾ-ಸೀಧಾ ತಾರ್ ಜುಡಾ ಹುವಾ ಹೈ. ಬೇತಾರ್ ಕಾ ತಾರ್. ಇಧರ್ ವಹ್ ತಾರ್ ಖೀಂಚತೀ, ಉಧರ್ ಟನ್ ಸೇ ತಥಾಸ್ತು ಬಜತಾ. ಮೇರೀ ದಾದೀ ತೋ ಪಹಲೀ ಮರ್ತಬಾ ಮೇಂ ಹೀ ತೈಯಾರ್ ಹೋ ಗಯೀ ಥೀಂ ಕಿ ಗೋದ್ ಮೇಂ ಖೇಲೇಗೀ, ತೋ ಪೋತೀ. ಪರ್ ಮಾ ಜೀ ಕೀ ಆರಜೂ ಕಿಸ್ ಕದರ್ ರಂಗ್ ಲಾಯೇಗೀ, ಉಸ್ಕಾ ಉನ್ಹೇಂ ಭೀ ಗುಮಾನ್ ನ ರಹಾ ಹೋಗಾ.

1.ಅನುಗ್ರಹ, ದಯೆ 2. ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಯಾರಿಂದಲೂ ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರುವುದು 3. ನಿಯಮದಂತೆ

ಲಡ್ಕೀ ಕೀ ಗೈರ್-ವಾಜಿಬ್ ಜುಸ್ತಜೂ ಸುನ್, ಭಗವಾನ್ ಕುಛ್ ಐಸೀ ಅಫರಾ-ತಫರೀ ಮೇಂ ಆ ಗಯೇ ಕಿ ಏಕ್ ನ ದೋ, ಪೂರೀ ಪಾಂಚ್ ಕನ್ಯಾಏಂ, ಏಕ್-ಕೇ-ಬಾದ್-ಏಕ್ ಧರತೀ ಪರ್ ಉತಾರ್ ದೀಂ. ಭಗವಾನ್ ಕೋ ಕ್ಯಾ ಕಹೇಂ, ಮಾ ಜೀ ಕೇ ಸಾಮ್ನೇ ತೋ ನಾಮೀ ಚೋರ್ ಭೀ ಅಫರಾ-ತಫರೀ ಮೇಂ ಆ ಜಾತೇ ಥೇ. ಮಾ ಜೀ ಔರ್ ನಾಮೀ ಚೋರ್ ಕಾ ಕಿಸ್ಸಾ ಹೋಶ್ ಸಂಭಾಲ್ನೇ ಕೇ ಬಾದ್ ಮೈನೇ ಕಯೀ ಬಾರ್ ಸುನಾ ಥಾ, ಚೋರ್ ಕೇ ದೀದಾರ್ ಕೀ ಖುಶನಸೀಬೀ ಭೀ ಹಾಥ್ ಆಯೀ ಥೀ.

ಹುವಾ ಯೂಂ ಥಾ ಕಿ ಕಿಸೀ ಶಾದೀ ಕೇ ಸಿಲಸಿಲೇ ಮೇಂ ನಕುಡ್ ಕೀ ಹವೇಲೀ ಕೇ ತಮಾಮ್ ಮರ್ದ್ ಬಾರಾತ್ ಮೇಂ ದೂಸರೇ ಗಾಂವ್ ಗಯೇ ಹುಏ ಥೇ. ಔರತೇಂ ಸಜ್-ಧಜ್ ಕರ್ ರತಜಗಾ ಮನಾ ರಹೀ ಥೀಂ. ನಾಚ್-ಗಾನೇ ಔರ್ ಢೋಲಕ್ ಕೀ ಥಾಪ್ ಕೇ ಶೋರ್ ಮೇಂ ನಾಮೀ ಚೋರ್ ಕಬ್ ಸೇಂಧ್ ಲಗಾಕರ್ ಹವೇಲೀ ಮೇಂ ಘುಸಾ, ಕಿಸೀ ಕೋ ಖಬರ್ ನ ಹುಈ. ಪರ್ ಚೋರ್ ಥಾ ಬದಕಿಸ್ಮತ್, ಜಿಸ್ ಕಮರೇ ಮೇಂ ಘುಸಾ, ಉಸ್ಮೇಂ ಮಾ ಜೀ ಸೋಯೀ ಹುಈ ಥೀಂ. ಔರತೋಂ ಕೇ ಶೋರ್ ಸೇ ಬಚ್ನೇ ಕೋ, ವೆ ಅಪ್ನಾ ಕಮರಾ ಛೋಡ್ ದೂಸರೇ ಮೇಂ ಜಾ ಸೋಯೀ ಥೀಂ. ಚೋರ್ ಬೇಚಾರಾ, ತಮಾಮ್ ಜುಗರಾಫಿಯಾ ದಿಮಾಗ್ ಮೇಂ ಬಿಠಲಾಕರ್ ಉತರಾ ಥಾ, ಉಸ್ಸೇ ಕ್ಯಾ ಪತಾ ಥಾ ಕಿ ಇತ್ನೀ ಬಡೀ-ಬೂಢೀ ಪುರಖಿನ್ ಜಗಹ್ ಬದಲ್ ಲೇಗೀ. ಖೈರ್, ಬುಢಾಪೇ ಕೀ ನೀಂದ್ ಠಹರೀ, ಚೋರ್ ಕೇ ದಬೇ ಪಾಂವೋಂ ಕೀ ಆಹಟ್ ಸೇ ಹೀ ಖುಲ್ ಗಯೀ.

“ಕೌನ್?” ಮಾ ಜೀ ನೇ ಇತ್ಮೀನಾನ್ ಸೇ ಪೂಚ್ಹಾ.

“ಜೀ, ಮೈಂ”, ಚೋರ್ ನೇ ಯುಗೋಂ ಸೇ ಚಲಾ ಆ ರಹಾ, ಪಾರಂಪರಿಕ್, ಅಸಂಗತ್ ಜವಾಬ್ ದಿಯಾ.

“ಪಾನೀ ಪಿಲಾ”, ಮಾ ಜೀ ನೇ ಕಹಾ.

“ಜೀ ಮೈಂ…?” ಚೋರ್ ಝಿಝಕಕರ್ ರಹ್ ಗಯಾ.

ತಬ್ ತಕ್ ಮಾ ಜೀ ಬಿಸ್ತರ್ ಕೇ ಬರಾಬರ್ ಮೇಂ ಟಟೋಲಕರ್ ದೇಖ್ ಚುಕೀ ಥೀಂ, ಲೋಟಾ ಖಾಲೀ ಥಾ. “ಐಸಾ ಕರ್”, ಉನ್ಹೋಂನೇ ಕಹಾ, “ಯೆಹ್ ಲೋಟಾ ಲೇ ಔರ್ ಕುಏಂ ಸೇ ಪಾನೀ ಭರ್ ಲಾ. ಪರ್ ದೇಖ್, ಕಪಡಾ ಕಸಕರ್ ಬಾಂಧೇ ರಖಿಯೋ ಔರ್ ತರೀಕೇ ಸೇ ಛಾನಿಯೋ.”

ಚೋರ್ ಘಬರಾ ಗಯಾ, ಅಂಧೇರೇ ಮೇಂ ಇನ್ಹೋಂನೇ ಕೈಸೇ ಜಾನಾ ಕಿ ಉಸ್ಕೇ ಮುಂಹ್ ಪರ್ ಕಪಡಾ ಬಾಂಧಾ ಹೈ ಔರ್ ಕಮರ್ ಮೇಂ ಭಾಂಗ್. ಭಗವಾನ್ ಸೇ ಉನ್ಕಾ ತಾರ್ ಜುಡೇ ಹೋನೇ ಕೀ ಖಬರ್ ಉಸ್ಸೇ ಥೀ. ಪರ್ ಬುಢಿಯಾ ಭಾಂಗ್ ಭೀ ಛಾನ್ತೀ ಹೋಗೀ, ಏಕ್ದಮ್ ಯಕೀನ್ ನ ಹುವಾ. ಈಸೀ ಸೇ ಕುಛ್ ಹೈರಾನ್-ಪರೇಶಾನ್ ಹೋ ಉಠಾ.

“ಜಲ್ದೀ ಕರ್ ಭಾಯೀ”, ತಭೀ ಮಾ ಜೀ ನೇ ಕಹಾ, “ಬಡೀ ಪ್ಯಾಸ್ ಲಗೀ ಹೈ.”

“ಪರ್ ಮೈಂ ತೋ ಚೋರ್ ಹೂಂ”, ಮಾರೇ ಘಬರಾಹಟ್ ಔರ್ ಧರ್ಮಸಂಕಟ್ ಕೇ ಚೋರ್ ಸಚ್ ಕಹ್ ಗಯಾ.

“ಹುವಾ ಕರೇ”, ಮಾ ಜೀ ನೇ ಕಹಾ, “ಪ್ಯಾಸೇ ಕೋ ಪಾನೀ ತೋ ಪಿಲಾ. ಪರ್ ದೇಖ್, ಮೇರಾ ಧರಮ್ ನ ಬಿಗಾಡಿಯೋ, ಲೋಟೇ ಕೇ ಮುಂಹ್ ಸೇ ಕಪಡಾ ನ ಹಟಾಯಿಯೋ, ಹಾಥ್ ರಗಡಕರ್ ಧೋ ಲೀಜಿಯೋ ಔರ್ ಪಾನೀ ಕಪಡೇ ಸೇ ಛಾನಕರ್ ಭರಿಯೋ.”

“ಆಪ್ ಚೋರ್ ಕೇ ಹಾಥ್ ಕಾ ಪೀ ಲೋಗೀ?”

“ಕಹಾ ನ, ರಗಡಕರ್ ಧೋ ಲೀಜಿಯೋ, ಸಬ್ ನಾಚ್-ಗಾನೇ ಮೇಂ ಲಗೇ ಹೈಂ, ತೇರೇ ಔರ್ ಭಗವಾನ್ ಕೇ ಸಿವಾ ಕೌನ್ ಧರಾ ಹೈ, ಜೋ ಪಿಲಾಯೇಗಾ.”

ಭಗವಾನ್ ವಹೀಂ-ಕಹೀಂ ಉಸ್ಕೇ ಬರಾಬರ್ ಮೇಂ ಧರೇ ಹೈಂ, ಸುನಕರ್ ಚೋರ್ ಕುಛ್ ಐಸಾ ಅಕಬಕಾಯಾ ${ }^{1}$ ಕಿ ಲೋಟಾ ಉಠಾಕರ್ ಚಲ್ ದಿಯಾ. ಪೂರೀ ಎಹತಿಯಾತ್ ಕೇ ಸಾಥ್ ಪಾನೀ ಭರಕರ್ ಲೌಟಾ ತೋ, ಪಹರೇದಾರ್ ನೇ ಧರ್-ದಬೋಚಾ. ಕುಂಏ ಪರ್ ದೇಖ್ ಲಿಯಾ ಗಯಾ ಥಾ.

ತಬ್ ಮಾ ಜೀ ನೇ ಲೋಟೇ ಕಾ ಆಧಾ ಪಾನೀ ಖುದ್ ಪೀಕರ್, ಬಾಕೀ ಚೋರ್ ಕೋ ಪಿಲಾ ದಿಯಾ ಔರ್ ಕಹಾ, “ಏಕ್ ಲೋಟೇ ಸೇ ಪಾನೀ ಪೀಕರ್ ಹಮ್ ಮಾ-ಬೇಟೇ ಹುಏ. ಅಬ್ ಬೇಟಾ, ಚಾಹೇ ತೋ ತೂ ಚೋರೀ ಕರ್, ಚಾಹೇ ಖೇತೀ.”

ಬೇಟಾ ಬೇಚಾರಾ ಕಿಸ್