સાઉથ સેન્ટ્રલ રેલવે – વિભાગીય અવલોકન (સી.આર. વિભાગો)

1. પરિચય

સાઉથ સેન્ટ્રલ રેલવે (એસસીઆર) ભારતીય રેલવેના 19 ઝોનમાંનો એક છે. સેકંદરાબાદમાં (આથી ટેલિગ્રાફ કોડ “એસસી”) મુખ્યાલય ધરાવતું, તે 2-10-1966 ના રોજ સધર્ન રેલવેથી અલગ કરવામાં આવ્યું હતું. એસસીઆરમાં હાલમાં 6 સક્રિય વિભાગો છે જેમનો સંયુક્ત રૂટ-કિમી, ટ્રાફિક ઘનતા અને મૂળભૂત સુવિધાઓ આ ઝોનને ઉત્તર-દક્ષિણ અને પૂર્વ-પશ્ચિમ કોરિડોરને જોડતો મહત્વપૂર્ણ ટ્રંક રૂટ બનાવે છે.

2. તકનીકી સ્નેપશોટ (2023-24)

3. એસસીઆર વિભાગો – મુખ્ય તથ્યો અને આંકડા

4. ઐતિહાસિક માઇલસ્ટોન

• 1966: એસસીઆરનો જન્મ 3 વિભાગો સાથે – સેકંદરાબાદ, વિજયવાડા, ગુન્ટકલ.
• 1979: કાઝીપેટ–બાલહારશાહ 3જી લાઇન કમિશન – એસસીઆરમાં પ્રથમ 3-લાઇન વિભાગ.
• 1993: “સાતવાહન એક્સપ્રેસ” (આઇઆરની પ્રથમ આઇએસઓ-સર્ટિફાઇડ ટ્રેન) ની શરૂઆત વિજયવાડા અને સેકંદરાબાદ વચ્ચે.
• 2003: ત્રિભાજનથી ગુન્ટુર, હૈદરાબાદ અને નાંદેડ વિભાગો ની રચના, એડમિન અને પંક્ચ્યુએલિટી સુધારવા માટે.
• 2012: એસસીઆર 100 % કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ પીઆરએસ ઝોન બને છે.
• 2019: સંપૂર્ણ એસસીઆર રૂટ આરએલડીએ હેઠળ સ્ટેશન પુનર્વિકાસ માટે લાવવામાં આવ્યો (સેકંદરાબાદ, વિજયવાડા, ગુન્ટકલ પસંદ).
• 2022: કાઝીપેટ–વિજયવાડા 4થી લાઇન કમિશન – દક્ષિણ ભારતમાં પ્રથમ 4-લાઇન કોરિડોર.
• 2023: એસસીઆર “શ્રેષ્ઠ ઝોનલ કાર્યક્ષમતા” શિલ્ડ જીતે છે, વધારાના માલ લોડિંગ (+11 %) માટે.

5. મૂળભૂત સુવિધાઓ અને એન્જિનિયરિંગ હાઇલાઇટ્સ

5.1 ટ્રેક અને પુલો

• સૌથી લાંબો પુલ: રાજમંડ્રી ખાતે ગોદાવરી પુલ – 2.8 કિમી (વિજયવાડા વિભાગ).
• સૌથી વધુ રૂલિંગ ઢાળ: 1 માં 60 (ઘાટ વિભાગ) – બ્રાગન્ઝા ઘાટ (ગુન્ટકલ–વાસ્કો).
• સૌથી લાંબી ટનલ: 2.8 કિમી – પાતાલગંગા ટનલ (કાઝીપેટ–બાલહારશાહ 3જી લાઇન).

5.2 ટ્રેક્શન

• 25 કેવી એસી 05-09-2022 ના રોજ પૂર્ણ; છેલ્લો વિભાગ નિઝામાબાદ–પુર્ણા ઉર્જિત.
• ટ્વિન-ટ્રાન્સફોર્મર 12-કાર ઇએમયુ રેક્સ હૈદરાબાદ એમએમટીએસમાં શરૂ (2021).

5.3 સિગ્નલિંગ

• 80 % રૂટ આરઆરઆઇ/ઇસીઆર સાથે સજ્જ; 350 સ્ટેશનો સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ ટ્રાફિક કંટ્રોલ (સીટીસી) પર.
• કવચ (ટ્રેન કોલિઝન અવોઇડન્સ સિસ્ટમ): વિજયવાડા–ગુદુર વચ્ચે પાઇલોટ (2023).

5.4 વર્કશોપ્સ

6. વર્તમાન સ્થિતિ અને તાજેતરના અપડેટ્સ (2024)

• અમૃત ભારત સ્ટેશન સ્કીમ: સેકંદરાબાદ (₹720 કરોડ), વિજયવાડા (₹550 કરોડ), ગુન્ટકલ (₹190 કરોડ) મંજૂર.
• નવા વિભાગનો પ્રસ્તાવ: તેલંગાણા સરકારે વરંગલ ને 7મા વિભાગ તરીકે માંગ કરી છે (વિચારણા હેઠળ).
• સેમી-હાઈ સ્પીડ: વંદે ભારત (2.0) ની ટ્રાયલ રન 160 કિમી/કલાક ની ઝડપે વિજયવાડા–ચેન્નઈ વચ્ચે (ફેબ્રુઆરી 2024).
• ગ્રીન એનર્જી: એસસીઆરે સેકંદરાબાદ સ્ટેશન પર 5 એમડબલ્યુ સોલર છત કમિશન કરી – ઝોનલ રેકોર્ડ.
• માલ કોરિડોર: કૃષ્ણાપટનમ–રાયચુર નવી લાઇન (180 કિમી) બજેટ 2024-25 માં મંજૂર – વિજયવાડાને બાયપાસ કરતો નવો માલ સર્કિટ બનાવશે.

7. એમસીક્યુ – એસસીઆર વિભાગો