উত্তৰীয় ৰেলৱে – এক নজৰত বিভাগসমূহ

উত্তৰীয় ৰেলৱে (NR) হৈছে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ সৰ্বপুৰণি আৰু বৃহত্তম অঞ্চল ৰুট কিলোমিটাৰ আৰু কৰ্মী শক্তিৰ ফালৰ পৰা।
মুখ্য কাৰ্যালয়: বৰোদা হাউচ, নতুন দিল্লী
গঠনৰ তাৰিখ: ১৪ এপ্ৰিল ১৯৫২ (পূৰ্ব ভাৰতীয় ৰেলৱে আৰু অযোধ্যা আৰু ৰোহিলখণ্ড ৰেলৱেৰ পুনৰ্গঠন)
বৰ্তমানৰ বিভাগসমূহ: দিল্লী, আম্বালা, ফিৰোজপুৰ, লখনৌ, মোৰাদাবাদ

১. প্ৰযুক্তিগত আৰু কাৰ্যকৰী পৰিচয়

২. মুখ্য প্ৰতিষ্ঠানিক আৰু নিৰ্দিষ্টকৰণ

দিল্লী বিভাগ

• ইয়াৰ্ড পুনৰ্মডেলিং: নতুন দিল্লী–শিৱাজী ব্ৰিজ ৪ৰ্থ লাইন ২০২২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছে।
• ষ্টেচন শ্ৰেণীবিভাজন:
  – NSG-1: নতুন দিল্লী, হজৰত নিজামুদ্দিন, আনন্দ বিহাৰ টাৰ্মিনেল
  – SG-2: দিল্লী জং, দিল্লী ছৰাই ৰোহিল্লা
• স্বয়ংক্ৰিয় সংকেত ব্যৱস্থা: ১৬৫ RKM (ৰুট কিমি) ৬০ কেজি ৯০ UTS ৰেল আৰু SSD চুইচৰ সৈতে।
• OHE: ২৫ kV, ৫০ Hz, কেটেনাৰী ১.৪৫ মি বতাহ নিয়ন্ত্ৰণ, DFCC সংৰেখণৰ বাবে ৭.৫৭ মি নূন্যতম উচ্চতা।

আম্বালা বিভাগ

• বিশ্বৰ দীৰ্ঘতম বিদ্যুতীকৃত টানেল (ৰূপাল–কালকা, ৩.২৪ কিমি) কালকা–শিমলা ঐতিহ্যবাহী খণ্ডত (অবিদ্যুতীকৃত)।
• ট্ৰেক গঠন: মুখ্য লাইনত ৫২ কেজি/৬০ কেজি, ৯০ UTS ৰেল, LWR ১ৰ পৰা ১২ আৰু ১ৰ পৰা ৮½ চুইচ।
• লেভেল ক্ৰছিং: ৩৩০ (২০২৩), ৯২ % লিফ্টিং বাৰিয়াৰ আৰু আন্তঃলকনৰ সৈতে সজ্জিত।

ফিৰোজপুৰ বিভাগ

• সীমান্ত বিভাগ: ১৮৩ কিমি পাকিস্তান স্পৰ্শ কৰিছে (ৱাঘা-আটাৰী)।
• মালবাহী লোড: ২০২২–২৩ চনত ৫২ MT (প্ৰধানত খাদ্যশস্য, সাৰ, POL)।
• গতি-শক্তি মালবাহী টাৰ্মিনেল: ৫ (অবোহৰ, ফাজিলকা, জলন্ধৰ, লুধিয়ানা, খান্না)।

লখনৌ বিভাগ

• দ্বিগুণীকৰণ আৰু নতুন লাইন:
  – লখনৌ–অযোধ্যা–দৰ্শন নগৰ ৩য় লাইন (২০২১)
  – গোমতী নগৰ–মালহৌৰ ৪ৰ্থ লাইন (২০২৩)
• MEMU কাৰ-শেড: গোমতী নগৰ (ভাৰতৰ প্ৰথম ১২-কাৰ MEMU মেৰামতি সুবিধা)।

মোৰাদাবাদ বিভাগ

• বিদ্যুতীকৃত মালবাহী কৰিডৰ: EDFC (খুৰজা–ভাউপুৰ) ৩৪৫ কিমি বিভাগৰ ভিতৰত।
• ৱেগন মেৰামতি ডিপো: মুঘলচৰাই, বৰেলী, মোৰাদাবাদ।
• ৰাজভাষা কাৰ্যকৰীকৰণ: ১০০ % হিন্দী চিঠি-পত্ৰ সম্পূৰ্ণ কৰা প্ৰথম বিভাগ (২০২০)।

৩. ঐতিহাসিক মাইলৰ খুটি

৪. বৰ্তমান স্থিতি আৰু সাম্প্ৰতিক আপডেট (২০২৩-২৪)

• কৱচ (স্বদেশী ATP): NR ত ১ ২০০ RKM অনুমোদিত; দিল্লী–আগ্ৰা আৰু আম্বালা–লুধিয়ানাত পাইলট।
• অমৃত ভাৰত (পুশ-পুল): নতুন দিল্লী–অযোধ্যা আৰু আনন্দ বিহাৰ–মালদা ৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৩ত উদ্বোধন।
• ৱন্দে ভাৰত (২.০): দিল্লী–আম্বালা–চণ্ডীগড় আৰু দিল্লী–দেহৰাদুন VB সেৱা (১৬ ট্ৰিপ/সপ্তাহ)।
• ষ্টেচন পুনৰ্বিকাশ (অমৃত ষ্টেচন): NR ত ৫৪ ষ্টেচন – দিল্লী বিভাগত অকলে ১৪টা (ইজ্জতনগৰ, সাহাৰানপুৰ, আলিগড়, আদি)।
• মালবাহী কৰিডৰ:
  – EDFC (পূব DFC) কাৰ্যকৰী মুঘলচৰাই–খুৰজা–দাদৰী (মোৰাদাবাদ বিভাগ)।
  – WDFC (পশ্চিম DFC) দাদৰী আৰু তুঘলকাবাদত দিল্লী বিভাগত প্ৰৱেশ কৰে।
• সেউজ উদ্যোগ: ১ ০২৮ MW ছোলাৰ ছাদ অনুমোদিত; শকুৰবস্তি, লখনৌ জং, মোৰাদাবাদত ইতিমধ্যে ৪০ % স্থাপন কৰা হৈছে।
• অগ্ৰগতিৰত নতুন লাইনসমূহ:
  – চণ্ডীগড়–সাহনেওৱাল–লুধিয়ানা ৩য় লাইন (খৰচ ₹২ ০১৮ কোটি, ৯৭ কিমি)।
  – ঋষিকেশ–কৰ্ণপ্ৰয়াগ (১২৫ কিমি, চাৰ-ধাম প্ৰকল্প) – ৬৫ % সম্পূৰ্ণ।
• বাজেট ২০২৪-২৫ বৰণ: উত্তৰীয় ৰেলৱেৰ বাবে ₹১৮ ৯০০ কোটি (সকলো অঞ্চলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক)।

৫. পৰীক্ষাৰ বাবে দ্ৰুত-অগ্নি তথ্য

• NR ত দীৰ্ঘতম প্লেটফৰ্ম: গোৰখপুৰ (বৰ্তমান NER ত আছে কিন্তু ১৯৫২ লৈকে NR ৰ অংশ আছিল)।
• সৰ্বোচ্চ ৰেল সেতু: চেনাব (NR ত নাই) – NR ৰ সৰ্বোচ্চ হৈছে চক্কি (৬৬ মি) পঠানকোট–জোগিন্দৰ নগৰত।
• উত্তৰীয় ৰেলৱে নেটৱৰ্ক: ৭ ১১৪ ৰুট কিমি (২০২৩) – IR ৰ ১২ %।
• কৰ্মী শক্তি: ১.০৩ লাখ (অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক)।
• যাত্ৰী উপাৰ্জনৰ অংশ: IR ৰ ২৮ % (দিল্লী হাবৰ বাবে)।
• ইউনেস্কো ঐতিহ্য: কালকা–শিমলা আৰু ছত্ৰপতি শিৱাজী টাৰ্মিনাছ (মুম্বাই) – কেৱল কালকা–শিমলা NR ত অৱস্থিত।