ಲಲ್ದ್ಯದ್

ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂತ-ಕವಯಿತ್ರಿ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ಜನನ ಸುಮಾರು 1320 ರಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪಾಂಪೋರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರನ್ನು ಲಲ್ಲೇಶ್ವರಿ, ಲಲಾ, ಲಲಯೋಗೇಶ್ವರಿ, ಲಲಾರಿಫಾ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ನಿಧನ ಸುಮಾರು 1391 ರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ಕಾವ್ಯ-ಶೈಲಿಯನ್ನು ವಾಖ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಬೀರರ ದೋಹೆಗಳು, ಮೀರಾಬಾಯಿಯ ಪದಗಳು, ತುಳಸಿದಾಸರ ಚೌಪಾಯಿ ಮತ್ತು ರಸಖಾನರ ಸವಯ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ವಾಖ್ ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ವಾಖ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂಕುಚಿತತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎದ್ದು ಭಕ್ತಿಯ ಅಂತಹ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಡಂಬರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೌಲ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಲೋಕ-ಜೀವನದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಪಂಡಿತಾಊ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರಿನ ಹೊರೆಯಿಂದ ಒತ್ತಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಫಾರಸಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಜನತೆಯ ಸರಳ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಆಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ರಚನೆಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಜನತೆಯ ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಕಾಲದ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಚೇತನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ನಾಲ್ಕು ವಾಖ್ ಗಳ ಹಿಂದಿ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲ ವಾಖ್ ನಲ್ಲಿ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರು ಈಶ್ವರ-ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವ್ಯರ್ಥತೆಯ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಡಂಬರಗಳ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅಂತಃಕರಣದಿಂದ ಸಮಭಾವಿಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನ ಚೇತನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಬಹುದು. ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಯಾಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಲಿಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಮೂರನೇ ವಾಖ್ ನಲ್ಲಿ ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಆತ್ಮಾಲೋಚನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅವರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭವಸಾಗರದಿಂದ ಆಚೆ ಹೋಗಲು ಸತ್ಕರ್ಮಗಳೇ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಭೇದಭಾವದ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಬೋಧ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾಖ್ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಾಖ್ ಗಳ ಅನುವಾದ ಮೀರಾ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ರಸ್ಸಿ ಕಚ್ಚೆ ಧಾಗೆ ಕಿ, ಖೀಂಚ್ ರಹೀ ಮೈಂ ನಾವ್।

ಜಾನೆ ಕಬ್ ಸುನ್ ಮೇರೀ ಪುಕಾರ್, ಕರೇಂ ದೇವ್ ಭವಸಾಗರ್ ಪಾರ್।

ಪಾನೀ ಟಪಕೇ ಕಚ್ಚೆ ಸಕೋರೇ, ವ್ಯರ್ಥ್ ಪ್ರಯಾಸ್ ಹೋ ರಹೇ ಮೇರೇ।

ಜೀ ಮೇಂ ಉಠ್ತೀ ರಹ್-ರಹ್ ಹೂಕ್, ಘರ್ ಜಾನೇ ಕೀ ಚಾಹ್ ಹೈ ಘೇರೇ।।

ಖಾ-ಖಾಕರ್ ಕುಛ್ ಪಾಯೇಗಾ ನಹೀಂ,

ನ ಖಾಕರ್ ಬನೇಗಾ ಅಹಂಕಾರೀ।

ಸಮ್ ಖಾ ತಭೀ ಹೋಗಾ ಸಮಭಾವೀ,

ಖುಲೇಗೀ ಸಾಂಕಲ್ ಬಂದ್ ದ್ವಾರ್ ಕೀ।

ಆಈ ಸೀಧೀ ರಾಹ್ ಸೇ, ಗಈ ನ ಸೀಧೀ ರಾಹ್।

ಸುಷುಮ್-ಸೇತು ಪರ್ ಖಡೀ ಥೀ, ಬೀತ್ ಗಯಾ ದಿನ್ ಆಹ್!

ಜೇಬ್ ಟಟೋಲೀ, ಕೌಡೀ ನ ಪಾಈ।

ಮಾಝೀ ಕೋ ದೂಂ, ಕ್ಯಾ ಉತರಾಈ?

ಥಲ್-ಥಲ್ ಮೇಂ ಬಸ್ತಾ ಹೈ ಶಿವ ಹೀ,

ಭೇದ್ ನ ಕರ್ ಕ್ಯಾ ಹಿಂದೂ-ಮುಸಲ್ಮಾನ್।

ಜ್ಞಾನೀ ಹೈ ತೋ ಸ್ವಯಂ ಕೋ ಜಾನ್,

ವಹೀ ಹೈ ಸಾಹಿಬ್ ಸೇ ಪಹಚಾನ್॥

ಪ್ರಶ್ನ-ಅಭ್ಯಾಸ

1. ‘ರಸ್ಸಿ’ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗಿದೆ?

2. ಕವಯಿತ್ರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವ್ಯರ್ಥ ಏಕೆ ಆಗುತ್ತಿವೆ?

3. ಕವಯಿತ್ರಿಯ ‘ಘರ್ ಜಾನೇ ಕೀ ಚಾಹ್’ ನಿಂದ ಏನು ಅರ್ಥ?

4. ಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ-

(ಕ) ಜೇಬ್ ಟಟೋಲೀ ಕೌಡೀ ನ ಪಾಈ।

(ಖ) ಖಾ-ಖಾಕರ್ ಕುಛ್ ಪಾಯೇಗಾ ನಹೀಂ, ನ ಖಾಕರ್ ಬನೇಗಾ ಅಹಂಕಾರೀ।

5. ಬಂದ ದ್ವಾರದ ಸಾಂಕಲ್ ತೆರೆಯಲು ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರು ಯಾವ ಉಪಾಯ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ?

6. ಈಶ್ವರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾಧಕರು ಹಠಯೋಗದಂತಹ ಕಠಿಣ ಸಾಧನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಭಾವ ಯಾವ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ?

7. ‘ಜ್ಞಾನೀ’ ನಿಂದ ಕವಯಿತ್ರಿಯ ಏನು ಅಭಿಪ್ರಾಯ?

ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ

8. ನಮ್ಮ ಸಂತರು, ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಮಹಾಪುರುಷರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವ ಕಾಣುತ್ತದೆ-

(ಕ) ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಏನು ಹಾನಿ ಆಗುತ್ತಿದೆ?

(ಖ) ಪರಸ್ಪರ ಭೇದಭಾವ ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ.

ಪಾಠೇತರ ಸಕ್ರಿಯತೆ

• ಭಕ್ತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಆಂಡಾಳ್, ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೀರಾಬಾಯಿಯಂತಹ ಭಕ್ತ ಕವಯಿತ್ರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಿ.

• ಲಲ್ದ್ಯದ್ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕವಯಿತ್ರಿ. ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ ಬರೆಯಿರಿ. $ \qquad $ ಶಬ್ದ-ಸಂಪದ $ \qquad $ ವಾಖ್

ವಾಣಿ, ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಕಥನ, ಇದು ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬದ್ಧವಾದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಶೈಲಿಯ ಗೇಯ ರಚನೆ.

ಕಚ್ಚೆ ಸಕೋರೇ - ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ

ರಸ್ಸಿ ಕಚ್ಚೆ

ಧಾಗೆ ಕಿ

ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ನಶ್ವಾನ ಆಧಾರ

ನಾವ್

ಜೀವನ ರೂಪದ ನಾವೆ

ಸಮ್ (ಶಮ್)

ಅಂತಃಕರಣ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ-ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ

ಸಮಭಾವೀ

ಸಮಾನತೆಯ ಭಾವನೆ

ಖುಲೇಗೀ ಸಾಂಕಲ್

ಬಂದ್ ದ್ವಾರ್ ಕಿ

ಚೇತನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಮನ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ

ಗಈ ನ ಸೀಧೀ ರಾಹ್

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಛಲ-ಛದ್ಮಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು

ಸುಷುಮ್-ಸೇತು

ಸುಷುಮ್ನಾ ನಾಡಿ ರೂಪದ ಸೇತುವೆ, ಹಠಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶರೀರದ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ನಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಡಿ (ಸುಷುಮ್ನಾ), ಅದು ನಾಸಿಕೆಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರ) ಇದೆ.