অধ্যায় ০৮ ৱাখ

ললদ্যদ

কাশ্মীৰী ভাষাৰ জনপ্ৰিয় সন্ত-কবয়িত্ৰী ললদ্যদৰ জন্ম ১৩২০ চনৰ প্ৰায় কাশ্মীৰৰ পাম্পোৰৰ সিমপুৰা গাঁৱত হৈছিল। তেওঁৰ জীৱনৰ বিষয়ে প্ৰামাণিক তথ্য পোৱা নাযায়। ললদ্যদক লল্লেশ্বৰী, ললা, ললযোগেশ্বৰী, ললাৰিফা আদি নামেৰেও জনা যায়। তেওঁৰ দেহাৱসান ১৩৯১ চনৰ পৰিসৰত হোৱা বুলি ধৰা হয়।

ললদ্যদৰ কাব্য-শৈলীক ৱাখ বোলা হয়। যিদৰে হিন্দীত কবীৰৰ দোহা, মীৰাৰ পদ, তুলসীৰ চৌপাই আৰু ৰসখানৰ সৱৈয়া প্ৰসিদ্ধ, সেইদৰে ললদ্যদৰ ৱাখ প্ৰসিদ্ধ। তেওঁৰ ৱাখৰ জৰিয়তে তেওঁ জাতি আৰু ধৰ্মৰ সংকীৰ্ণতাৰ ওপৰত উঠি ভক্তিৰ এনে পথত খোজ পেলাবলৈ গুৰুত্ব দিছিল যিটো জীৱনৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ধৰ্মীয় আড়ম্বৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু প্ৰেমকেই সকলোতকৈ ডাঙৰ মূল্য বুলি কৈছিল।

লোক-জীৱনৰ উপাদানৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত ললদ্যদৰ ৰচনাত তৎকালীন পণ্ডিতী ভাষা সংস্কৃত আৰু দৰবাৰৰ বোজাৰ তলত পৰি থকা ফাৰ্চীৰ ঠাইত জনতাৰ সৰল ভাষাৰ প্ৰয়োগ হৈছে। এইটোৱেই কাৰণ যে ললদ্যদৰ ৰচনা শতিকাৰ পৰা কাশ্মীৰী জনতাৰ স্মৃতি আৰু বাণীত আজিও জীয়াই আছে। তেওঁ আধুনিক কাশ্মীৰী ভাষাৰ এক প্ৰধান স্তম্ভ বুলি গণ্য কৰা হয়।

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ভক্তিকালৰ ব্যাপক জনচেতনা আৰু ইয়াৰ অখিল ভাৰতীয় ৰূপৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ উদ্দেশ্যে ইয়াত ললদ্যদৰ চাৰিটা ৱাখৰ হিন্দী অনুবাদ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। প্ৰথম ৱাখত ললদ্যদে ঈশ্বৰ-প্ৰাপ্তিৰ বাবে কৰা নিজৰ প্ৰচেষ্টাৰ ব্যৰ্থতাৰ কথা আলোচনা কৰিছে। দ্বিতীয়টোত বাহ্য আড়ম্বৰৰ বিৰোধিতা কৰি কোৱা হৈছে যে অন্তঃকৰণৰ পৰা সমভাৱী হ’লেহে মানুহৰ চেতনা ব্যাপক হ’ব পাৰে। অন্য কথাত এই মায়াজালত কমকৈ লিপ্ত হোৱা উচিত। তৃতীয় ৱাখত কবয়িত্ৰীৰ আত্মালোচনাৰ অভিব্যক্তি আছে। তেওঁ অনুভৱ কৰে যে ভৱসাগৰৰ পাৰ হ’বলৈ সৎকৰ্মেহে সহায়ক। ভেদাভেদৰ বিৰোধিতা আৰু ঈশ্বৰৰ সৰ্বব্যাপকতাৰ বোধ চতুৰ্থ ৱাখত আছে। ললদ্যদে আত্মজ্ঞানকেই সঁচা জ্ঞান বুলি মানিছে। প্ৰস্তুত ৱাখবোৰৰ অনুবাদ মীৰা কান্তে কৰিছে।

1

ৰছী কেঁচা ধাগৰেৰে, টানি আছোঁ মই নাও। জানে কেতিয়া শুনে মোৰ পুৰ, কৰে দেৱ ভৱসাগৰ পাৰ। পানী টোপোৰে কেঁচা সকোৰে, বৃথা প্ৰয়াস হৈছে মোৰে। জীৱনত উঠে ৰৈ ৰৈ হুঁক, ঘৰলৈ যোৱাৰ ইচ্ছাই বেৰি ধৰে।।

2

খাই-খাই একো নেপাব, নাখাই হ’ব অহংকাৰী। সমভাৱে খালেহে হ’ব সমভাৱী, খুলিব তালা বন্ধ দুৱাৰৰ।

3

আহিলোঁ সিধা বাটেদি, গ’লোঁ নহয় সিধা বাট। সুষুম-সেতুত থিয় দি আছিলোঁ, গ’ল দিনটো আহ! জেপত হাত ফুৰালোঁ, কড়ি নেপালোঁ। মাঝিক দিম কি, কি ভাড়া?

4

থল-থলত বাস কৰে শিৱই, ভেদ নকৰা কিয় হিন্দু-মুছলমান। জ্ঞানী হ’লে নিজকে চিনি লোৱা, সেয়াই চিনাকি চাহাবৰ সৈতে॥

প্ৰশ্ন-অভ্যাস

1. ‘ৰছী’ ইয়াত কাৰ বাবে ব্যৱহাৰ হৈছে আৰু সেয়া কেনেকুৱা?

2. কবয়িত্ৰীৰ দ্বাৰা মুক্তিৰ বাবে কৰা প্ৰচেষ্টা কিয় বৃথা হৈছে?

3. কবয়িত্ৰীৰ ‘ঘৰলৈ যোৱাৰ ইচ্ছা’ৰ দ্বাৰা কি অৰ্থ বুজোৱা হৈছে?

4. ভাব স্পষ্ট কৰা- (ক) জেপত হাত ফুৰালোঁ, কড়ি নেপালোঁ। (খ) খাই-খাই একো নেপাব, নাখাই হ’ব অহংকাৰী।

5. বন্ধ দুৱাৰৰ তালা খোলাৰ বাবে ললদ্যদে কি উপায় সুচনা কৰিছে?

6. ঈশ্বৰ প্ৰাপ্তিৰ বাবে বহুতো সাধকে হঠযোগৰ দৰে কঠোৰ সাধনা কৰে, কিন্তু তাৰ পৰাও লক্ষ্য প্ৰাপ্তি নহয়। এই ভাব কিবা শাৰীত প্ৰকাশ পাইছে?

7. ‘জ্ঞানী’ৰ দ্বাৰা কবয়িত্ৰীৰ কি অভিপ্ৰায়?

ৰচনা আৰু অভিব্যক্তি

8. আমাৰ সন্ত, ভক্ত আৰু মহাপুৰুষসকলে বাৰে বাৰে সতৰ্ক কৰিছে যে মানুহৰ মাজত পাৰস্পৰিক কোনো ধৰণৰ ভেদাভেদ নাথাকে, কিন্তু আজিও আমাৰ সমাজত ভেদাভেদ দেখা যায়- (ক) আপোনাৰ দৃষ্টিত ইয়াৰ ফলত দেশ আৰু সমাজৰ কি ক্ষতি হৈছে? (খ) পাৰস্পৰিক ভেদাভেদ আঁতৰাবলৈ আপোনাৰ পৰামৰ্শ দিয়ক।

পাঠেতৰ সক্ৰিয়তা

  • ভক্তিকালত ললদ্যদৰ বাহিৰেও তামিলনাডুৰ আন্দাল, কৰ্ণাটকৰ অক্ক মহাদেৱী আৰু ৰাজস্থানৰ মীৰাৰ দৰে ভক্ত কবয়িত্ৰীসকলৰ বিষয়ে তথ্য সংগ্ৰহ কৰক আৰু সেই সময়ৰ সামাজিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে শ্ৰেণীকোঠাত আলোচনা কৰক।

  • ললদ্যদ কাশ্মীৰী কবয়িত্ৰী। কাশ্মীৰৰ বিষয়ে এটা অনুচ্ছেদ লিখক। $ \qquad $ শব্দ-সম্পদ $ \qquad $ ৱাখ

বাণী, শব্দ বা কথন, এইটো চাৰি শাৰীত বদ্ধ কাশ্মীৰী শৈলীৰ গেয় ৰচনা।

কেঁচা সকোৰে - স্বাভাৱিকভাৱে দুৰ্বল

ৰছী কেঁচা ধাগৰেৰে দুৰ্বল আৰু নশ্বৱান ভৰসা

নাও জীৱন ৰূপী নাও

সম (শম) অন্তঃকৰণ আৰু বাহ্য-ইন্দ্ৰিয়ৰ নিগ্ৰহ

সমভাৱী সমতাৰ ভাৱ

খুলিব তালা বন্ধ দুৱাৰৰ চেতনা ব্যাপক হ’ব, মন মুক্ত হ’ব

গ’লোঁ নহয় সিধা বাট জীৱনত সাংসাৰিক ছল-কপটৰ বাটেদি গৈ থাকিল

সুষুম-সেতু সুষুম্না নাড়ী ৰূপী পুল, হঠযোগত শৰীৰৰ তিনিটা প্ৰধান নাড়ীৰ মাজৰ এটা নাড়ী (সুষুম্না), যি নাসিকাৰ মধ্যভাগ (ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰ)ত অৱস্থিত।

ৱাখ - বাণী, শব্দ বা কথন, এইটো চাৰি শাৰীত বদ্ধ কাশ্মীৰী শৈলীৰ গেয় ৰচনা।
কেঁচা সকোৰে - স্বাভাৱিকভাৱে দুৰ্বল
ৰছী কেঁচা
ধাগৰেৰে - দুৰ্বল আৰু নশ্বৱান ভৰসা
নাও - জীৱন ৰূপী নাও
সম (শম) - অন্তঃকৰণ আৰু বাহ্য-ইন্দ্ৰিয়ৰ নিগ্ৰহ
সমভাৱী - সমতাৰ ভাৱ
খুলিব তালা -
বন্ধ দুৱাৰৰ - চেতনা ব্যাপক হ’ব, মন মুক্ত হ’ব
গ’লোঁ নহয় সিধা বাট - জীৱনত সাংসাৰিক ছল-কপটৰ বাটেদি গৈ থাকিল
সুষুম-সেতু - সুষুম্না নাড়ী ৰূপী পুল, হঠযোগত শৰীৰৰ তিনিটা প্ৰধান নাড়ীৰ মাজৰ এটা নাড়ী (সুষুম্না), যি নাসিকাৰ মধ্যভাগ (ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰ)ত অৱস্থিত।
জেপত হাত ফুৰালোঁ - আত্মালোচনা কৰিলোঁ
:— :— :—
কড়ি নেপালোঁ - একো পোৱা নগ’ল
মাঝি - ঈশ্বৰ, গুৰু, নাওঁৰীয়া
ভাড়া - সৎকৰ্ম ৰূপী মজুৰি
থল-থলত - সৰ্বত্ৰ
শিৱ - ঈশ্বৰ
চাহাব - স্বামী, ঈশ্বৰ