সোণালী চৰাইৰ ধুনীয়া ডেউকাৰ ওপৰত উঠি সাঁৱলী সপোনৰ এটা দল মৃত্যুৰ নীৰৱ উপত্যকাৰ ফালে আগবাঢ়ি আছে। কোনোবাই ৰখাব পাৰে, ক’ত সম্ভৱ।

এই দলটোৰ আগে-আগে খোজ কাঢ়ি আছে, চালিম আলী। নিজৰ কান্ধত, ভ্ৰমণকাৰীৰ দৰে নিজৰ অন্তহীন যাত্ৰাৰ বোজা লৈ। কিন্তু এই যাত্ৰা আগৰ সকলো যাত্ৰাতকৈ বেলেগ। ভিৰ-ভাটোৱালী জীৱন আৰু টনা-আঁজোৰৰ পৰিৱেশৰ পৰা চালিম আলীৰ এই শেষ পলায়ন। এতিয়া তেওঁ সেই বন-চৰাইটোৰ দৰে প্ৰকৃতিৰ মাজত লীন হৈ আছে, যিয়ে জীৱনৰ শেষ গীত গোৱাৰ পিছত মৃত্যুৰ কোলাত শুই পৰিছে। কোনোবাই নিজৰ শৰীৰৰ উষ্ণতা আৰু হৃদয়ৰ স্পন্দন দি তাক ঘূৰাই আনিব খুজিলেও সেই চৰাইটোৱে নিজৰ সপোনৰ গীত পুনৰ কেনেকৈ গাব পাৰিব!

মোৰ নালাগে, কোনোবাই এই শুই থকা চৰাইটো জগাব খুজিব। বহু বছৰ আগতে, চালিম আলীয়ে নিজেই কৈছিল যে মানুহে চৰাইবোৰক মানুহৰ দৃষ্টিৰে চাব বিচাৰে। এইটোৱেই তেওঁলোকৰ ভুল, ঠিক তেনেকৈয়ে, যেনেকৈ জংঘল আৰু পৰ্বত, জলপ্ৰপাত আৰু নিঝৰণীবোৰক তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ দৃষ্টিৰে নচাই, মানুহৰ দৃষ্টিৰে চাবলৈ উৎসুক থাকে। কোনোবাই মানুহে নিজৰ কাণেৰে চৰাইৰ মাতৰ মধুৰ সংগীত শুনি নিজৰ ভিতৰত ৰোমাঞ্চৰ উৎস ওলোৱা অনুভৱ কৰিব পাৰেনে?

এনে এবিধ উবুৰি-খাবুৰি অনুভূতিৰ মাটিত জন্ম হোৱা মিথৰ নাম হ’ল, চালিম আলী।

ক’ব নোৱাৰি, ইতিহাসত কেতিয়া কৃষ্ণই বৃন্দাবনত ৰাসলীলা ৰচনা কৰিছিল আৰু চঞ্চল গোপিনীবোৰক নিজৰ চেলেংঙাৰ লক্ষ্য বনাইছিল। কেতিয়া মাখন ভৰা পাত্ৰ ভাঙিছিল আৰু

দূধ-ছালিৰে নিজৰ মুখ ভৰাইছিল। কেতিয়া বাটিকাত, সৰু-সৰু কিন্তু ঘন গছৰ ছাঁত বিশ্ৰাম কৰিছিল। কেতিয়া হৃদয়ৰ স্পন্দনবোৰ একেবাৰে বেগী কৰি দিয়া ধৰণেৰে বাঁহী বজাইছিল। আৰু, ক’ব নোৱাৰি, কেতিয়া বৃন্দাবনৰ গোটেই পৃথিৱী সংগীতময় হৈ পৰিছিল। ক’ব নোৱাৰি, এইবোৰ কেতিয়া হৈছিল। কিন্তু কোনোবাই আজিও বৃন্দাবনলৈ গ’লে নদীৰ সাঁৱলী পানীয়ে তাক গোটেই ঘটনা-ক্ৰমৰ সোঁৱৰণ দি দিব। প্ৰতিপুৱা, সূৰ্য্য ওলোৱাৰ আগতে, যেতিয়া পাতল আলিবোৰৰ পৰা উৎসাহেৰে ভৰা ভিৰ নদীৰ ফালে আগবাঢ়ে, তেতিয়া লাগে যেন সেই ভিৰটো চিৰি হঠাতে কোনোবাই সন্মুখত ওলাই আহিব আৰু বাঁহীৰ মাতত সকলোৰে খোজ ৰৈ যাব। প্ৰতিসন্ধিয়া সূৰ্য্য মাৰ যোৱাৰ আগতে, যেতিয়া বাটিকাৰ মালীয়ে ভ্ৰমণকাৰীসকলক নিৰ্দেশ দিব তেতিয়া লাগে যেন কেইটামান মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে তেওঁ ক’ৰবাৰ পৰা আহি পৰিব আৰু সংগীতৰ যাদু বাটিকাৰ ভৰপূৰ পৰিৱেশত ছাই পৰিব। বৃন্দাবন কেতিয়াবা কৃষ্ণৰ বাঁহীৰ যাদুৰ পৰা খালী হৈছেনে!

মিথৰ পৃথিৱীত এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰ কৰাৰ আগতে এবাৰ দুৰ্বল কায়াৰ সেই ব্যক্তিজনৰ ফালে চকু ফুৰাই চোৱা হওক যাক আমি চালিম আলী নামেৰে জানো। বয়স শতিকালৈকে পোৱাত অলপ দিনহে বাকী আছিল। সম্ভৱতঃ, দীঘলীয়া যাত্ৰাৰ ভাগৰে তেওঁৰ শৰীৰক দুৰ্বল কৰি দিছিল, আৰু কেঞ্চাৰৰ দৰে জীৱনসংশয়ী ৰোগে তেওঁৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হৈছিল। কিন্তু অন্তিম সময়লৈকে মৃত্যুৱে তেওঁৰ চকুৰ পৰা সেই পোহৰ কাঢ়ি নিবলৈ সফল হোৱা নাছিল যিটো চৰাইৰ সন্ধান আৰু তেওঁলোকৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ প্ৰতি নিবেদিত আছিল। চালিম আলীৰ চকুত উঠি থকা দূৰবীণটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতহে নামি আহিছিল।

তেওঁৰ দৰে ‘বাৰ্ড ৱাচাৰ’ হয়তো কাৰোবা হোৱা নাই। কিন্তু নিৰ্জন মুহূৰ্তত চালিম আলীক দূৰবীণ নোহোৱাকৈও দেখা গৈছে। দূৰৰ দিগন্তলৈকে বিয়পি থকা মাটি আৰু ওলমি থকা আকাশ চুব পৰা তেওঁৰ দৃষ্টিত কিছু কিছু তেনেকুৱাই যাদু আছিল, যিয়ে প্ৰকৃতিক নিজৰ বান্ধোনত বান্ধি ৰাখে। চালিম আলী সেইসকল লোকৰ ভিতৰত আছিল যিসকলে প্ৰকৃতিৰ প্ৰভাৱত পৰাৰ সলনি প্ৰকৃতিক নিজৰ প্ৰভাৱত আনিবলৈ বিশ্বাস কৰে। তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰকৃতিৰ সকলো ফালে এটা হাঁহি-খেলি থকা ৰহস্যপূৰ্ণ পৃথিৱী বিয়পি আছিল। এই পৃথিৱীটো তেওঁ বৰ কষ্টেৰে নিজৰ বাবে গঢ়িছিল। ইয়াক গঢ়োঁতে

তেওঁৰ জীৱন-সংগিনী তেহমিনাই যথেষ্ট সহায় আগবঢ়াইছিল। তেহমিনা স্কুলৰ দিনবোৰত তেওঁৰ সহপাঠী আছিল।

দীঘলীয়া ৰোমাঞ্চকৰ জীৱনত বহুতো অভিজ্ঞতাৰ গৰাকী চালিম আলী এদিন কেৰালাৰ ‘চাইলেণ্ট ভেলী’ক মৰুভূমিৰ বতাহৰ ধুমুহাৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ অনুৰোধ লৈ চৌধুৰী চৰণ সিঙৰ সৈতে লগ হৈছিল। তেওঁ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। চৌধুৰী চাহাব গাঁৱৰ মাটিত পৰা পানীৰ প্ৰথম টোপালৰ প্ৰভাৱ জনা নেতা আছিল। পৰিৱেশৰ সম্ভাব্য বিপদৰ যি চিত্ৰ চালিম আলীয়ে তেওঁৰ সন্মুখত দাঙি ধৰিছিল, সেইটোৱে তেওঁৰ চকু চকুৱান কৰি দিছিল।

আজি চালিম আলী নাই। চৌধুৰী চাহাবো নাই। কোন বাকী আছে, যিয়ে এতিয়া সোঁদ মাটিত গজা শস্যৰ মাজত এখন নতুন ভাৰতৰ ভেটি দিয়াৰ সংকল্প ল’ব? কোন বাকী আছে, যিয়ে এতিয়া হিমালয় আৰু লাডাখৰ বৰফাবৃত মাটিত জীয়াই থকা চৰাইবোৰৰ হকে কথা ক’ব?

চালিম আলীয়ে নিজৰ আত্মজীৱনীৰ নাম দিছিল ‘ফল অফ এ স্পেৰো’ (Fall of a Sparrow)। মোৰ মনত পৰিল, ডি এইচ লৰেন্সৰ মৃত্যুৰ পিছত মানুহে তেওঁৰ পত্নী ফ্ৰিডা লৰেন্সৰ ওচৰত অনুৰোধ কৰিছিল যে তেওঁ নিজৰ স্বামীৰ বিষয়ে কিছু লিখক। ফ্ৰিডাই ইচ্ছা কৰিলে বহুত কথা লৰেন্সৰ বিষয়ে লিখিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু তাই ক’লে-মোৰ বাবে লৰেন্সৰ বিষয়ে কিছু লিখাটো অসম্ভৱ-যেন। মোৰ অনুভৱ হয়, মোৰ ছাতত বহি থকা ঘৰচিৰিকাইটোৱে লৰেন্সৰ বিষয়ে বহুত কথা জানে। মোৰ পৰা

বেছি জানে। তেওঁ সঁচাকৈয়ে ইমান মুকলি-মুকলি আৰু সৰল-হৃদয়ৰ মানুহ আছিল। সম্ভৱতঃ, লৰেন্স মোৰ শিৰা-উপশিৰাত, মোৰ হাড়ত সোমাই আছে। কিন্তু মোৰ বাবে কেনেকৈ টান, তেওঁৰ বিষয়ে নিজৰ অভিজ্ঞতাবোৰ শব্দৰ জামা পিন্ধোৱা। মোৰ বিশ্বাস, মোৰ ছাতত বহি থকা ঘৰচিৰিকাইটোৱে তেওঁৰ বিষয়ে, আৰু আমি দুয়োৰে বিষয়ে, মোতকৈ বেছি তথ্য ৰাখিছে।

জটিল প্ৰাণীসকলৰ বাবে চালিম আলী সদায় এক প্ৰহেলিকা হৈ থাকিব। ল’ৰালি কালত, তেওঁৰ এয়াৰগানৰ পৰা আহত হৈ পৰা, নীলা ডিঙিৰ সেই ঘৰচিৰিকাটোৱে গোটেই জীৱন তেওঁক সন্ধানৰ নতুন-নতুন বাটলৈ লৈ গৈছিল। জীৱনৰ উচ্চতাত তেওঁৰ বিশ্বাস এক মুহূৰ্তৰ বাবেও লৰচৰ হোৱা নাছিল। তেওঁ লৰেন্সৰ দৰে, নৈসৰ্গিক জীৱনৰ প্ৰতিমূৰ্তি হৈ পৰিছিল।

চালিম আলী প্ৰকৃতিৰ পৃথিৱীত এটা দ্বীপ হোৱাৰ সলনি অপাৰ সাগৰ হৈ উঠিছিল। যিসকলে তেওঁৰ ভ্ৰমণপ্ৰিয় স্বভাৱ আৰু তেওঁৰ ঘূৰণীয়া জীৱনশৈলীৰ সৈতে পৰিচিত, তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে তেওঁ আজিও চৰাইৰ সন্ধানতে ওলাই গৈছে, আৰু এতিয়াই ডিঙিত দীঘল দূৰবীণ ওলোমাই নিজৰ সন্ধানপূৰ্ণ ফলাফলৰ সৈতে উভতি আহিব। যেতিয়ালৈকে তেওঁ উভতি নাহে, তেতিয়ালৈকে তেওঁক গুচি যোৱা বুলি ভাবি ল’বনে! মোৰ চকু চকুৱান হৈছে, চালিম আলী, তুমি উভতি আহিবানে!

1. কোনটো ঘটনাই চালিম আলীৰ জীৱনৰ দিশ সলনি কৰি দিলে আৰু তেওঁক চৰাইপ্ৰেমী বনালে?

2. চালিম আলীয়ে পূৰ্বৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সন্মুখত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় কি কি সম্ভাব্য বিপদৰ চিত্ৰ আঁকিছিল যে যাৰ ফলত তেওঁৰ চকু চকুৱান হৈ গৈছিল?

3. লৰেন্সৰ পত্নী ফ্ৰিডাই কিয় এনেকৈ কৈছিল যে “মোৰ ছাতত বহি থকা ঘৰচিৰিকাটোৱে লৰেন্সৰ বিষয়ে বহুত কথা জানে?”

4. আশয় স্পষ্ট কৰা-

(ক) তেওঁ লৰেন্সৰ দৰে, নৈসৰ্গিক জীৱনৰ প্ৰতিমূৰ্তি হৈ পৰিছিল।

(খ) কোনোবাই নিজৰ শৰীৰৰ উষ্ণতা আৰু হৃদয়ৰ স্পন্দন দি তাক ঘূৰাই আনিব খুজিলেও সেই চৰাইটোৱে নিজৰ সপোনৰ গীত পুনৰ কেনেকৈ গাব পাৰিব!

(গ) চালিম আলী প্ৰকৃতিৰ পৃথিৱীত এটা দ্বীপ হোৱাৰ সলনি অপাৰ সাগৰ হৈ উঠিছিল।

5. এই পাঠৰ আধাৰত লেখকৰ ভাষা-শৈলীৰ চাৰিটা বিশেষতা কওঁ।

6. এই পাঠত লেখকে চালিম আলীৰ ব্যক্তিত্বৰ যি চিত্ৰ আঁকিছে তাক নিজৰ শব্দত লিখা।

7. ‘সাঁৱলী সপোনৰ সোঁৱৰণ’ শীৰ্ষকৰ সাৰ্থকতাৰ ওপৰত টোকা লিখা।

ৰচনা আৰু অভিব্যক্তি

8. প্ৰস্তুত পাঠটোৱে চালিম আলীৰ পৰিৱেশৰ প্ৰতি চিন্তাকো প্ৰকাশ কৰে। পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰিবলৈ আপুনি কেনেকৈ অৱদান দিব পাৰে?

পাঠোত্তৰ সক্ৰিয়তা

• আপোনাৰ ঘৰ বা বিদ্যালয়ৰ ওচৰত আপুনি সঘনাই কোনো চৰাই চাবলৈ সুযোগ পোৱা হ’ব। সেই চৰাইটোৰ নাম, খাদ্য, খোৱাৰ ধৰণ, থাকাৰ ঠাই আৰু অন্যান্য চৰাইৰ সৈতে সম্পৰ্ক আদিৰ আধাৰত এখন চিত্ৰাত্মক বিৱৰণ প্ৰস্তুত কৰক।

• আপোনাৰ আৰু আপোনাৰ সহপাঠীসকলৰ মাতৃভাষাত চৰাই সম্পৰ্কীয় বহুতো লোকগীত হ’ব। সেই ভাষাসমূহৰ লোকগীতসমূহৰ এক সংকলন প্ৰস্তুত কৰক। আপোনাৰ সহায়ৰ বাবে এটা লোকগীত দিয়া হৈছে-

অ’ৰে অ’ৰে শ্যামা চিৰাইজনী খিৰিকীৰ মুখত বহি কথা কোৱা। মোৰ চিৰাইজনী! অ’ মোৰ চিৰাইজনী! খিৰিকীৰ ভিতৰত বণিজৰৱা। জগাই লৈ আহ, মানাই লৈ আহ।।।। কেনে বৰণ তেওঁৰ খিৰিকী কেনে ৰং বৰদী। বাইদেউ! কেনে বৰণ বণিজৰৱা জগাই লৈ আহিছ মানাই লৈ আহিছ।। $2 ।$ হালধীয়া বৰণ তেওঁৰ খিৰিকী বগা ৰং বৰদী। সোণোৱালী বৰণ বণিজৰৱা জগাই লৈ আহ মানাই লৈ আহ।। 3 !!

• বিভিন্ন ভাষাত প্ৰাপ্ত চৰাই সম্পৰ্কীয় লোকগীতসমূহৰ নিৰ্বাচন কৰি এখন সংগীতাত্মক প্ৰস্তুতি দিয়ক।

• টিভিৰ বিভিন্ন চেনেল যেনে - এনিমেল কিংডম, ডিসকভাৰী চেনেল, এনিমেল প্লেনেট আদিত দেখুওৱা কাৰ্যসূচীবোৰ চাই যিকোনো এটা কাৰ্যসূচীৰ বিষয়ে আপোনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া লিখিত ৰূপত প্ৰকাশ কৰক।

• এন.চি.ই.আৰ.টি.ৰ শ্ৰব্য কাৰ্যসূচী শুনক - ‘ড॰ চালিম আলী’

শব্দ-সম্পদ

ইয়াকো জানক

প্ৰসিদ্ধ চৰাই বিজ্ঞানী চালিম আলীৰ জন্ম ১২ নৱেম্বৰ ১৮৯৬ত হৈছিল আৰু মৃত্যু ২০ জুন ১৯৮৭ত। তেওঁ ফল অফ এ স্পেৰো নামেৰে নিজৰ আত্মজীৱনী লিখিছে য’ত চৰাই সম্পৰ্কীয়

ৰোমাঞ্চকৰ কাহিনী আছে। এটা ঘৰচিৰিকাৰ পৰা শীৰ্ষকৰে ইয়াৰ হিন্দী অনুবাদ নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টে প্ৰকাশ কৰিছে।

ডি.এইচ. লৰেন্স (১৮৮৫-১৯৩০) বিংশ শতিকাৰ ইংৰাজীৰ প্ৰসিদ্ধ ঔপন্যাসিক। তেওঁ কবিতাও লিখিছে, বিশেষকৈ প্ৰকৃতি সম্পৰ্কীয় কবিতাবোৰ উল্লেখযোগ্য। প্ৰকৃতিৰ সৈতে ডি.এইচ. লৰেন্সৰ গভীৰ লগত আছিল আৰু ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কো আছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে মানৱ জাতি এটা উঘাৰ খোৱা মহান বৃক্ষৰ দৰে, যাৰ শিপা বতাহত বিয়পি আছে। তেওঁ ইয়াকো বিশ্বাস কৰিছিল যে আমাৰ প্ৰকৃতিৰ ফালে উভতি যোৱাটো প্ৰয়োজনীয়।