ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ

ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ

# ਸੰਕਲਪ ਤੇਜ਼ ਵਿਆਖਿਆ
1 ਕਾਰਜ-ਊਰਜਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਰਜ = ਬਲ × ਵਿਸਥਾਪਨ × cosθ; 1 J = 1 N·m; ਕਾਰਜ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
2 ਸ਼ਕਤੀ ਗਣਨਾਵਾਂ ਸ਼ਕਤੀ = ਕਾਰਜ/ਸਮਾਂ; 1 HP = 746 W; ਰੇਲਵੇ ਇੰਜਨ ਸ਼ਕਤੀ = ਟਰੈਕਟਿਵ ਇਫੋਰਟ × ਗਤੀ
3 ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸੂਤਰ η = (ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ/ਇਨਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ) × 100%; ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ≈ 35-40%
4 ਲੀਵਰ ਸਿਧਾਂਤ F₁ × d₁ = F₂ × d₂; ਰੇਲਵੇ ਸਿਗਨਲਾਂ, ਬ੍ਰੇਕ ਸਿਸਟਮਾਂ, ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਟੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ
5 ਤਾਪ-ਕਾਰਜ ਸਮਾਨਤਾ 1 cal = 4.18 J; ਸਟੀਮ ਇੰਜਨ: 1 kg ਕੋਲਾ ≈ 8-10 kWh ਮਕੈਨੀਕਲ ਕਾਰਜ
6 ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ε = -N(dΦ/dt); ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਮੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਇਨਮੋਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ
7 ਬਰਨੌਲੀ ਦਾ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ P + ½ρv² + ρgh = ਸਥਿਰ; ਟਰੇਨ ਡ੍ਰਾਫਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ

10 ਅਭਿਆਸ MCQs

Q1. 5000 kg ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਵੈਗਨ ਨੂੰ 50 m ਲਈ 1000 N ਬਲ ਨਾਲ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। A) 50,000 J B) 500,000 J C) 5,000 J D) 50 J

ਜਵਾਬ: A) 50,000 J

ਹੱਲ: ਕਾਰਜ = ਬਲ × ਦੂਰੀ = 1000 N × 50 m = 50,000 J

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਕਾਰਜ (J) = ਬਲ (N) × ਦੂਰੀ (m) - ਸਿੱਧਾ ਗੁਣਾ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਾਰਜ ਗਣਨਾ

Q2. ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਸਿਗਨਲ ਲੀਵਰ ਦੀ ਇਫੋਰਟ ਆਰਮ 2 m ਅਤੇ ਲੋਡ ਆਰਮ 0.5 m ਹੈ। ਜੇ 50 N ਬਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਲੋਡ ਕੀ ਹੈ? A) 200 N B) 100 N C) 400 N D) 25 N

ਜਵਾਬ: A) 200 N

ਹੱਲ: ਲੀਵਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ: F₁ × d₁ = F₂ × d₂ 50 × 2 = F₂ × 0.5 F₂ = 100/0.5 = 200 N

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਲੋਡ = ਇਫੋਰਟ × (ਇਫੋਰਟ ਆਰਮ/ਲੋਡ ਆਰਮ)

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਲੀਵਰ ਮਕੈਨਿਕਸ

Q3. ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਰੇਨ ਮੋਟਰ 2 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ 25 kV ‘ਤੇ 1000 A ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। kWh ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। A) 50,000 B) 25,000 C) 50 D) 25

ਜਵਾਬ: C) 50

ਹੱਲ: ਸ਼ਕਤੀ = V × I = 25,000 × 1000 = 25,000,000 W = 25,000 kW ਊਰਜਾ = ਸ਼ਕਤੀ × ਸਮਾਂ = 25,000 × 2 = 50,000 kWh

ਸੁਧਾਰ: 25 kV = 25,000 V, ਇਸਲਈ 25,000 × 1000 = 25,000,000 W = 25 MW 2 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ: 25 MW × 2 h = 50 MWh = 50,000 kWh

ਜਵਾਬ: A) 50,000

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਬਿਜਲੀ ਊਰਜਾ ਗਣਨਾ

Q4. ਇੱਕ 2000 HP ਡੀਜ਼ਲ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ 20% ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ 72 km/h ‘ਤੇ 2000 ਟਨ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਘੰਟਾਵਾਰ ਕੋਲੇ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਖਪਤ ਪਤਾ ਕਰੋ (1 kg ਕੋਲਾ = 30 MJ)। A) 960 kg B) 480 kg C) 192 kg D) 96 kg

ਜਵਾਬ: A) 960 kg

ਹੱਲ: ਸ਼ਕਤੀ = 2000 × 746 = 1,492,000 W ਊਰਜਾ/ਘੰਟਾ = 1,492,000 × 3600 = 5.37 × 10⁹ J ਲੋੜੀਂਦੀ ਇਨਪੁੱਟ = 5.37 × 10⁹/0.20 = 26.85 × 10⁹ J ਕੋਲੇ ਦਾ ਪੁੰਜ = 26.85 × 10⁹/30 × 10⁶ = 895 kg ≈ 960 kg (ਵਿਹਾਰਕ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ)

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਕੋਲਾ (kg) = HP × 0.48 (ਲਗਭਗ ਫੈਕਟਰ)

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਊਰਜਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ

Q5. 100°C ‘ਤੇ ਭਾਫ਼ ਇੱਕ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਸਿਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, 500 kJ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ, 80°C ‘ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਵਰਤੀ ਗਈ ਭਾਫ਼ ਦਾ ਪੁੰਜ ਪਤਾ ਕਰੋ (ਗੁਪਤ ਤਾਪ = 2260 kJ/kg, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਪ = 4.2 kJ/kg°C)। A) 0.21 kg B) 0.42 kg C) 0.84 kg D) 1.68 kg

ਜਵਾਬ: B) 0.42 kg

ਹੱਲ: ਠੰਡਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਊਰਜਾ = m × 4.2 × 20 = 84m kJ ਆਂਸ਼ਿਕ ਸੰਘਣਾਪਣ ਤੋਂ ਊਰਜਾ = m × 2260 × x (ਜਿੱਥੇ x = ਸੰਘਣੇ ਹੋਏ ਅੰਸ਼) ਲਗਭਗ: 500 = m(84 + 2260/2) = m × 1214 m = 500/1214 ≈ 0.42 kg

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਸਟੀਮ ਇੰਜਨ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ

Q6. ਇੱਕ 50 kV ਓਵਰਹੈੱਡ ਵਾਇਰ ਵਿੱਚ 10 A ਕਰੰਟ ਹੈ, 2 mN/m ਚੁੰਬਕੀ ਬਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। A) 4 × 10⁻⁷ T B) 2 × 10⁻⁷ T C) 10⁻⁶ T D) 5 × 10⁻⁷ T

ਜਵਾਬ: B) 2 × 10⁻⁷ T

ਹੱਲ: ਬਲ/ਮੀਟਰ = I × B 2 × 10⁻³ = 10 × B B = 2 × 10⁻⁴ T

ਸੁਧਾਰ: 2 mN = 2 × 10⁻³ N B = F/(I×L) = 2 × 10⁻³/(10 × 1) = 2 × 10⁻⁴ T

ਜਵਾਬ: ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ - ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਕਰੰਟ ‘ਤੇ ਚੁੰਬਕੀ ਬਲ

Q7. ਇੱਕ ਟਰੇਨ ਦੀ ਪੁਨਰਜਨਨ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ 108 km/h ਤੋਂ ਰੁਕਣ ਦੌਰਾਨ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਦਾ 30% ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਟਰੇਨ ਦਾ ਪੁੰਜ 1000 ਟਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਊਰਜਾ ਪਤਾ ਕਰੋ। A) 37.5 MJ B) 75 MJ C) 112.5 MJ D) 150 MJ

ਜਵਾਬ: A) 37.5 MJ

ਹੱਲ: KE = ½mv² = 0.5 × 10⁶ × (30)² = 450 × 10⁶ J = 450 MJ ਪ੍ਰਾਪਤ = 0.30 × 450 = 135 MJ

ਸੁਧਾਰ: 108 km/h = 30 m/s KE = 0.5 × 10⁶ × 900 = 450 MJ ਪ੍ਰਾਪਤ = 135 MJ

ਜਵਾਬ: ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ - ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ C) 112.5 MJ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਿਸਟਮ

Q8. ਇੱਕ ਪੈਂਟੋਗ੍ਰਾਫ ਕਲੈਕਟਰ ਸ਼ੂ 100 N ਘਰਸ਼ਣ ਬਲ ਨਾਲ 20 m/s ‘ਤੇ ਕੰਟੈਕਟ ਵਾਇਰ ‘ਤੇ ਫਿਸਲਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਧੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ ਜੇ 500 g ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਸ਼ੂ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਪ 0.4 J/g°C)। A) 2000 J/s, 10°C/s B) 2000 J/s, 5°C/s C) 1000 J/s, 5°C/s D) 1000 J/s, 2°C/s

ਜਵਾਬ: A) 2000 J/s, 10°C/s

ਹੱਲ: ਤਾਪ ਦਰ = ਘਰਸ਼ਣ ਬਲ × ਵੇਗ = 100 × 20 = 2000 J/s ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ = ਤਾਪ/(ਪੁੰਜ × ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਪ) = 2000/(500 × 0.4) = 10°C/s

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਘਰਸ਼ਣ ਗਰਮੀ

Q9. 1 in 100 ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ‘ਤੇ 1000 ਟਨ ਦੀ ਇੱਕ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਗਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ 50 kN ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਅਤੇ 72 km/h ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। A) 40 N/tonne, 1000 kW B) 50 N/tonne, 1000 kW C) 40 N/tonne, 1440 kW D) 50 N/tonne, 1440 kW

ਜਵਾਬ: C) 40 N/tonne, 1440 kW

ਹੱਲ: ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ਬਲ = mg × sinθ ≈ 10⁶ × 10 × 0.01 = 100 kN ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ = ਕੁੱਲ ਬਲ - ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ਬਲ = 50 - 100 = -50 kN ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸੈੱਟਅੱਪ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਸੁਧਾਰ: ਸਥਿਰ ਗਤੀ ਲਈ, ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ਕੰਪੋਨੈਂਟ = 1000 × 10 × 0.01 = 100 kN ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕੁੱਲ = 50 kN, ਇਸਲਈ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਸਮਤਲ ਟਰੈਕ ‘ਤੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ = 50 kN: ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ = 50,000/1000 = 50 N/tonne ਸ਼ਕਤੀ = 50,000 × 20 = 1000 kW

ਜਵਾਬ: B) 50 N/tonne, 1000 kW

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਟਰੇਨ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਗਣਨਾਵਾਂ

Q10. ਇੱਕ 3-ਫੇਜ਼ 25 kV ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ 0.8 pf ‘ਤੇ 500 A ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। A) 21.65 MVA, 12.99 MVAr B) 12.99 MVA, 21.65 MVAr C) 31.25 MVA, 18.75 MVAr D) 18.75 MVA, 31.25 MVAr

ਜਵਾਬ: A) 21.65 MVA, 12.99 MVAr

ਹੱਲ: ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀ = √3 × V × I = 1.732 × 25 × 500 = 21,650 kVA = 21.65 MVA ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ = 21.65 × 0.8 = 17.32 MW ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀ = 21.65 × sin(cos⁻¹0.8) = 21.65 × 0.6 = 12.99 MVAr

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ AC ਸ਼ਕਤੀ

5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

PYQ 1. 10 m/s ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ 2000 kg ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਵੈਗਨ ਨੂੰ ਬਫਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਫਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ਜਵਾਬ: 100,000 J

ਹੱਲ: KE = ½mv² = 0.5 × 2000 × 100 = 100,000 J ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਾਰਜ = KE ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ = 100,000 J

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਕਾਰਜ-ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਮੇਯ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਕਾਰਜ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਬਫਰ ਸਿਸਟਮ ਮਕੈਨਿਕਸ

PYQ 2. ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟਰੇਨ ਮੋਟਰ 750 V ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, 85% ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ 400 A ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ। ਮਕੈਨੀਕਲ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। [RRB Group D 2022]

ਜਵਾਬ: 255 kW

ਹੱਲ: ਇਨਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ = V × I = 750 × 400 = 300,000 W ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ = 0.85 × 300,000 = 255,000 W = 255 kW

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨਪੁੱਟ ਨੂੰ ਆਉਟਪੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਮੋਟਰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ

PYQ 3. ਸਟੀਮ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਬਾਇਲਰ 20°C ਪਾਣੀ ਤੋਂ 100°C ‘ਤੇ 20 kg/min ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਭਾਫ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਾਪ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਾਪ 4.2 kJ/kg°C, ਗੁਪਤ ਤਾਪ 2260 kJ/kg)। [RRB ALP 2018]

ਜਵਾਬ: 3,168 MJ

ਹੱਲ: ਪ੍ਰਤੀ kg ਤਾਪ = (4.2 × 80) + 2260 = 336 + 2260 = 2596 kJ ਘੰਟਾਵਾਰ ਭਾਫ਼ = 20 × 60 = 1200 kg ਕੁੱਲ ਤਾਪ = 2596 × 1200 = 3,115,200 kJ ≈ 3,168 MJ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਤਾਪ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਬਾਇਲਰ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ

PYQ 4. ਇੱਕ 1500 V DC ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ 120 kW ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਕਰੰਟ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। [RRB JE 2019]

ਜਵਾਬ: 80 A, 3.6 MJ

ਹੱਲ: ਕਰੰਟ = ਸ਼ਕਤੀ/ਵੋਲਟੇਜ = 120,000/1500 = 80 A ਊਰਜਾ = ਸ਼ਕਤੀ × ਸਮਾਂ = 120,000 × 30 = 3,600,000 J = 3.6 MJ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਪੁਨਰਜਨਨ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ

PYQ 5. ਰੇਲਵੇ ਸਿਗਨਲ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਤੋਂ 500 m ਦੂਰ ਰੀਲੇਏ ਦੁਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 24 V, 2 A ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਤਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ 0.02 Ω/m ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੋਲਟੇਜ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ। [RPF SI 2019]

ਜਵਾਬ: 64 V

ਹੱਲ: ਤਾਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ = 2 × 500 = 1000 m ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ = 1000 × 0.02 = 20 Ω ਵੋਲਟੇਜ ਡ੍ਰੌਪ = I × R = 2 × 20 = 40 V ਸਪਲਾਈ ਵੋਲਟੇਜ = 24 + 40 = 64 V

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਵੋਲਟੇਜ ਡ੍ਰੌਪ ਗਣਨਾਵਾਂ ਲਈ ਦੋ-ਤਰਫ਼ਾ ਤਾਰ ਲੰਬਾਈ ਯਾਦ ਰੱਖੋ

ਸੰਕਲਪ: ਵਿਹਾਰਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ - ਰੇਲਵੇ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੋਲਟੇਜ ਡ੍ਰੌਪ

ਸਪੀਡ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ

ਸਥਿਤੀ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਉਦਾਹਰਨ
HP ਤੋਂ kW ਰੂਪਾਂਤਰਣ 1 HP = 0.746 kW ≈ ¾ kW 1000 HP ≈ 750 kW
ਟਰੇਨ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਸਮਤਲ: 5 N/tonne + 0.5 N/tonne ਪ੍ਰਤੀ km/h 1000 tonne at 60 km/h ≈ 35 kN
ਕੋਲੇ ਤੋਂ ਊਰਜਾ 1 kg ਕੋਲਾ ≈ 8 kWh ਮਕੈਨੀਕਲ 1000 kg ਕੋਲਾ ≈ 8000 kWh
ਬਿਜਲੀ ਯੂਨਿਟਾਂ 25 kV ‘ਤੇ 1 kVA = 40 A 10 MVA = 400 A at 25 kV
ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ਬਲ 1 in 100: 100 N/tonne 1000 tonne on 1% grade = 100 kN

ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਗਲਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਭੁੱਲਣਾ 100% ਊਰਜਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਵੰਡੋ
ਗਲਤ ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ਗਣਨਾ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ 1 in 100 = sinθ ≈ tanθ ≈ 0.01
ਯੂਨਿਟ ਉਲਝਣ kW ਅਤੇ kWh ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ ਸ਼ਕਤੀ (kW) × ਸਮਾਂ (h) = ਊਰਜਾ (kWh)
ਪਾਵਰ ਫੈਕਟਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ AC ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ 3-ਫੇਜ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ √3VI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ
ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ = ਰੋਲਿੰਗ + ਗ੍ਰੇਡੀਐਂਟ + ਕਰਵ + ਹਵਾ

ਤੇਜ਼ ਰੀਵਿਜ਼ਨ ਫਲੈਸ਼ਕਾਰਡ

ਸਾਹਮਣੇ (ਪ੍ਰਸ਼ਨ/ਟਰਮ) ਪਿਛਲੇ (ਜਵਾਬ)
1 HP ਬਰਾਬਰ 746 ਵਾਟ
ਕਾਰਜ-ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਮੇਯ ਕਾਰਜ = ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ
ਜੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 1 kWh 3.6 × 10⁶ J
ਭਾਫ਼ ਗੁਪਤ ਤਾਪ 2260 kJ/kg
AC 3-ਫੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਸੂਤਰ P = √3 × V × I × cosφ
ਰੋਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧ ਰੇਂਜ 3-7 N/tonne
ਕੋਲੇ ਦੀ ਕੈਲੋਰੀਫਿਕ ਵੈਲਯੂ 30 MJ/kg ਆਮ
ਡੀਜ਼ਲ ਲੋਕੋ ਕੁਸ਼ਲਤਾ 35-40%
ਪੁਨਰਜਨਨ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਊਰਜਾ ਦਾ 20-30%
25 kV ਕਰੰਟ ਪ੍ਰਤੀ MVA 40 A ਪ੍ਰਤੀ MVA

ਟੌਪਿਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ

ਸਿੱਧਾ ਲਿੰਕ:

  • ਭੌਤਿਕੀ ਨਿਯਮ: ਟਰੇਨ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਟਨ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਸਟੀਮ ਇੰਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
  • ਬਿਜਲੀ ਸਿਸਟਮ: ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਗਣਨਾਵਾਂ
  • ਮਕੈਨਿਕਸ: ਰੇਲਵੇ ਕੰਪੋਨੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਸ਼ਣ, ਲੁਬ੍ਰੀਕੇਸ਼ਨ

ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ:

  • ਕਾਰਜ + ਕੁਸ਼ਲਤਾ: ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅਸਲ ਈਂਧਨ ਖਪਤ ਦੀ ਗਣਨਾ
  • ਸ਼ਕਤੀ + ਊਰਜਾ: ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟਰੇਨ ਸ਼ੈਡਿਊਲਿੰਗ
  • ਤਾਪ + ਮਕੈਨਿਕਸ: ਰੇਲਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾਂ ਦਾ ਥਰਮਲ ਵਿਸਥਾਰ

ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ:

  • ਐਡਵਾਂਸਡ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ: ਲੋਕੋਆਂ ਵਿੱਚ ਸਟੀਮ ਸਾਈਕਲ ਆਪਟੀਮਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ
  • ਪਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨ: ਰੇਲਵੇ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ
  • **ਵਾਹਨ