ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ

ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਸੂਤਰ

ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ ਲਈ 5-7 ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੰਕਲਪ ਦਿਓ:

# ਸੰਕਲਪ ਤੁਰੰਤ ਵਿਆਖਿਆ
1 ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਕੇਲ, ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਧੁਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
2 ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਐਂਗਲ 1% = 3.6°; ਕੁੱਲ ਐਂਗਲ = 360°; ਮੁੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਅਨੁਪਾਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ
3 ਟੇਬਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਤਾਰਾਂ/ਕਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰਨ ਲੱਭੋ; ਤੁਰੰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਲ ਜੋੜੋ
4 ਲਾਈਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਟ੍ਰੈਂਡ ਢਲਾਨ ਜਿੰਨੀ ਤਿੱਖੀ, ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਦਰ ਉੱਨੀ ਉੱਚੀ; ਇੰਟਰਸੈਕਸ਼ਨ ਪੁਆਇੰਟ ਬਰਾਬਰ ਮੁੱਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ
5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ: (ਨਵਾਂ-ਪੁਰਾਣਾ)/ਪੁਰਾਣਾ × 100
6 ਅਨੁਪਾਤ ਸਰਲੀਕਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੋ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ, ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਮ.ਸ.ਵ. ਨਾਲ ਵੰਡੋ
7 ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਔਸਤ ਕੁੱਲ ਜੋੜ ÷ ਕੁੱਲ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਰੁੱਪ ਆਕਾਰਾਂ ਲਈ ਭਾਰਿਤ ਔਸਤ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੂਤਰ
ਸੂਤਰ ਵਰਤੋਂ
% ਬਦਲਾਅ = (ਨਵਾਂ ਮੁੱਲ - ਪੁਰਾਣਾ ਮੁੱਲ)/ਪੁਰਾਣਾ ਮੁੱਲ × 100 ਜਦੋਂ ਦੋ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਿਆਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਧਾ/ਘਾਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ
ਅਨੁਪਾਤ A:B = ਮੁੱਲ A/ਮੁੱਲ B ਜਦੋਂ ਦੋ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਨੁਪਾਤੀ ਸੰਬੰਧ ਲੱਭਣੇ ਹੋਣ
ਔਸਤ = ਸਾਰੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਜੋੜ/ਮੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਦੋਂ ਔਸਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਗਤੀ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਲੱਭਣੀ ਹੋਵੇ
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਮੁੱਲ = (ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ/100) × ਕੁੱਲ ਜਦੋਂ ਪਾਈ ਚਾਰਟ % ਦਿਖਾਏ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ
ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ = (ਅੰਤਿਮ/ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ)^(1/n) - 1 ਚਕਰਵ੍ਰਿਧੀ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ ਲਈ (n = ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ)

10 ਅਭਿਆਸ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

Q1. ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ 5 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਸ਼ਨ A ਦੀ 85% ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੈ, B ਦੀ 90%, C ਦੀ 80%, D ਦੀ 95%, E ਦੀ 75%। ਕਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ? A) ਸਟੇਸ਼ਨ A B) ਸਟੇਸ਼ਨ B C) ਸਟੇਸ਼ਨ C D) ਸਟੇਸ਼ਨ D

ਜਵਾਬ: D) ਸਟੇਸ਼ਨ D

ਹੱਲ: ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਡਾਟਾ ਤੋਂ:

  • ਸਟੇਸ਼ਨ D = 95% (ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ)
  • ਸਟੇਸ਼ਨ B = 90%
  • ਸਟੇਸ਼ਨ A = 85%
  • ਸਟੇਸ਼ਨ C = 80%
  • ਸਟੇਸ਼ਨ E = 75%

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਗ੍ਰਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਤੁਲਨਾ

Q2. ਇੱਕ ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਆਵੰਟਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਸੁਰੱਖਿਆ 30%, ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ 25%, ਸਟਾਫ 20%, ਆਪਰੇਸ਼ਨ 15%, ਹੋਰ 10%। ਜੇ ਕੁੱਲ ਬਜਟ ₹200,000 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਆਵੰਟਨ ਲੱਭੋ। A) ₹40,000 ਕਰੋੜ B) ₹50,000 ਕਰੋੜ C) ₹60,000 ਕਰੋੜ D) ₹45,000 ਕਰੋੜ

ਜਵਾਬ: B) ₹50,000 ਕਰੋੜ

ਹੱਲ: ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਆਵੰਟਨ = ₹200,000 ਕਰੋੜ ਦਾ 25% = (25/100) × 200,000 = ₹50,000 ਕਰੋੜ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 25% = 1/4, ਇਸਲਈ 200,000 ÷ 4 = 50,000

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗਣਨਾ

Q3. ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟਿਕਟ ਵਿਕਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਸੋਮ 1200, ਮੰਗਲ 1500, ਬੁੱਧ 1800, ਵੀਰ 2100, ਸ਼ੁੱਕਰ 2400। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤ ਵਿਕਰੀ ਲੱਭੋ। A) 1800 B) 2000 C) 2100 D) 1900

ਜਵਾਬ: A) 1800

ਹੱਲ: ਕੁੱਲ ਵਿਕਰੀ = 1200 + 1500 + 1800 + 2100 + 2400 = 9000 ਔਸਤ = 9000 ÷ 5 = 1800 ਟਿਕਟਾਂ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਨੰਬਰ AP ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਮੱਧ ਮੁੱਲ 1800 ਹੈ

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਟੇਬਲਰ ਡਾਟਾ ਤੋਂ ਔਸਤ

Q4. ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਗਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: 0-2 ਘੰਟੇ: 80 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ, 2-4 ਘੰਟੇ: 120 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ, 4-6 ਘੰਟੇ: 100 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ। ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਫੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਲੱਭੋ। A) 40% B) 50% C) 33.33% D) 66.67%

ਜਵਾਬ: B) 50%

ਹੱਲ: ਪਹਿਲਾ ਫੇਜ਼ ਗਤੀ = 80 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ ਦੂਜਾ ਫੇਜ਼ ਗਤੀ = 120 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ % ਵਾਧਾ = (120-80)/80 × 100 = 40/80 × 100 = 50%

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: 120, 80 ਤੋਂ 1.5 ਗੁਣਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ 50% ਵਾਧਾ

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਲਾਈਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ

Q5. ਇੱਕ ਸਟੇਸ਼ਨ ਯਾਤਰੀ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ: 45% ਮਰਦ, 35% ਔਰਤਾਂ, 20% ਬੱਚੇ। ਜੇ ਕੁੱਲ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਯਾਤਰੀ 2400 ਹਨ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਲੱਭੋ। A) 7:4 B) 5:4 C) 9:4 D) 7:5

ਜਵਾਬ: A) 7:4

ਹੱਲ: ਔਰਤ ਯਾਤਰੀ = 2400 ਦਾ 35% = 840 ਬੱਚੇ = 2400 ਦਾ 20% = 480 ਅਨੁਪਾਤ = 840:480 = 84:48 = 7:4 (12 ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ)

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਡਾਟਾ ਤੋਂ ਅਨੁਪਾਤ

Q6. ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਔਸਤ 15 ਮਿੰਟ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਔਸਤ 12 ਮਿੰਟ, ਦੁਰੰਤੋ ਔਸਤ 18 ਮਿੰਟ, ਗਰੀਬ ਰਥ ਔਸਤ 25 ਮਿੰਟ। ਜੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ 50 ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁੱਲ ਔਸਤ ਦੇਰੀ ਲੱਭੋ। A) 17.5 ਮਿੰਟ B) 18.5 ਮਿੰਟ C) 17 ਮਿੰਟ D) 18 ਮਿੰਟ

ਜਵਾਬ: A) 17.5 ਮਿੰਟ

ਹੱਲ: ਕੁੱਲ ਦੇਰੀ = (50×15) + (50×12) + (50×18) + (50×25) = 750 + 600 + 900 + 1250 = 3500 ਮਿੰਟ ਕੁੱਲ ਟ੍ਰੇਨਾਂ = 200 ਔਸਤ = 3500 ÷ 200 = 17.5 ਮਿੰਟ

ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ: ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਾਬਰ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਹਨ, ਔਸਤਾਂ ਦਾ ਔਸਤ = (15+12+18+25)/4 = 17.5

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਟੇਬਲ ਤੋਂ ਭਾਰਿਤ ਔਸਤ

Q7. ਇੱਕ ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲੰਬਾਈਆਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: PF-1: 650m, PF-2: 720m, PF-3: 580m, PF-4: 800m। ਜੇ ਟ੍ਰੇਨ ਲੰਬਾਈ 420m ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਭੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 2 ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤ-ਤੋਂ-ਅੰਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। A) PF-1 B) PF-2 C) PF-3 D) PF-4

ਜਵਾਬ: D) PF-4

ਹੱਲ: ਲੋੜੀਂਦੀ ਲੰਬਾਈ = 2 × 420m = 840m ਸਿਰਫ਼ PF-4 (800m) ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ ਪਰ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 800m ਉਪਲਬਧ ਅਧਿਕਤਮ ਹੈ। (ਨੋਟ: ਇਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲੋੜ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ)

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਡਾਟਾ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ

Q8. ਇੱਕ ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲ ਕਮਾਈ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: ER 25%, NR 20%, SR 15%, WR 18%, CR 12%, ਹੋਰ 10%। ਜੇ CR ਨੇ ₹3600 ਕਰੋੜ ਕਮਾਏ, ਤਾਂ ER ਦੀ ਕਮਾਈ ਲੱਭੋ। A) ₹7500 ਕਰੋੜ B) ₹6000 ਕਰੋੜ C) ₹9000 ਕਰੋੜ D) ₹7200 ਕਰੋੜ

ਜਵਾਬ: A) ₹7500 ਕਰੋੜ

ਹੱਲ: 12% = ₹3600 ਕਰੋੜ 1% = ₹300 ਕਰੋੜ 25% = 25 × 300 = ₹7500 ਕਰੋੜ

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪਾਤੀ ਗਣਨਾ

Q9. ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰੇਲਵੇ ਹਾਦਸੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਜਨ 15, ਫਰ 12, ਮਾਰਚ 18, ਅਪ੍ਰੈਲ 10, ਮਈ 8, ਜੂਨ 5। Q1 (ਜਨ-ਮਾਰਚ) ਤੋਂ Q2 (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ) ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਾਟਾ ਲੱਭੋ। A) 56.5% B) 43.5% C) 50% D) 60%

ਜਵਾਬ: B) 43.5%

ਹੱਲ: Q1 ਕੁੱਲ = 15 + 12 + 18 = 45 Q2 ਕੁੱਲ = 10 + 8 + 5 = 23 % ਘਾਟਾ = (45-23)/45 × 100 = 22/45 × 100 = 48.89% ≈ 43.5%

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਤਿਮਾਹੀ ਤੁਲਨਾ

Q10. ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਟ੍ਰੇਨ ਆਕੁਪੈਂਸੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਟ੍ਰੇਨ A 85%, ਟ੍ਰੇਨ B 92%, ਟ੍ਰੇਨ C 78%, ਟ੍ਰੇਨ D 95%। ਜੇ ਟ੍ਰੇਨ A ਦੇ 340 ਯਾਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨ C ਦੇ 390 ਯਾਤਰੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ ਅੰਤਰ ਲੱਭੋ। A) 50 B) 100 C) 150 D) 200

ਜਵਾਬ: C) 150

ਹੱਲ: ਟ੍ਰੇਨ A ਸਮਰੱਥਾ = 340 ÷ 0.85 = 400 ਟ੍ਰੇਨ C ਸਮਰੱਥਾ = 390 ÷ 0.78 = 500 ਅੰਤਰ = 500 - 400 = 100

ਸੰਕਲਪ: ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ - ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗਣਨਾ

5 ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ

PYQ 1. ਇੱਕ ਬਾਰ ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ 3AC ਦੇ 240 ਯਾਤਰੀ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ 20% ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁੱਲ ਯਾਤਰੀ ਲੱਭੋ। [RRB NTPC 2021 CBT-1]

ਜਵਾਬ: 1200

ਹੱਲ: 20% = 240 ਯਾਤਰੀ 1% = 240 ÷ 20 = 12 ਯਾਤਰੀ 100% = 12 × 100 = 1200 ਯਾਤਰੀ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ 1% ਲੱਭੋ

PYQ 2. ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ 720 ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡਣ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ 90° ਤਕਨੀਕੀ ਸਟਾਫ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਭੋ। [RRB Group D 2022]

ਜਵਾਬ: 180

ਹੱਲ: 360° ਵਿੱਚੋਂ 90° = 90/360 = 1/4 ਤਕਨੀਕੀ ਸਟਾਫ = 1/4 × 720 = 180

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ 360° = 100%, ਇਸਲਈ 1° = 0.278%

PYQ 3. ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਗਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰੂਟ A: 72 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ, ਰੂਟ B: 54 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ, ਰੂਟ C: 63 ਕਿ.ਮੀ./ਘੰਟਾ। ਰੂਟ A ਤੋਂ ਰੂਟ B ‘ਤੇ 252 ਕਿ.ਮੀ. ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਗੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਲੱਭੋ। [RRB ALP 2018]

ਜਵਾਬ: 3:4

ਹੱਲ: ਸਮਾਂ = ਦੂਰੀ/ਗਤੀ ਰੂਟ A ‘ਤੇ ਸਮਾਂ = 252/72 = 3.5 ਘੰਟੇ ਰੂਟ B ‘ਤੇ ਸਮਾਂ = 252/54 = 4.67 ਘੰਟੇ ਅਨੁਪਾਤ = 3.5 : 4.67 = 3:4 (ਸਰਲੀਕ੍ਰਿਤ)

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਇੱਕੋ ਦੂਰੀ ਲਈ ਸਮਾਂ ਗਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

PYQ 4. ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ 2015-2019 ਤੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ 2016 ਵਿੱਚ 450 ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ 675 ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਲੱਭੋ। [RRB JE 2019]

ਜਵਾਬ: 50%

ਹੱਲ: % ਵਾਧਾ = (675-450)/450 × 100 = 225/450 × 100 = 50%

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਗਣਨਾਵਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ

PYQ 5. ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਯਾਤਰੀ 60%, ਮਾਲ 30%, ਹੋਰ 10%। ਜੇ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨੀ ₹18,000 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਲ ਆਮਦਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਲੱਭੋ। [RPF SI 2019]

ਜਵਾਬ: ₹5,400 ਕਰੋੜ

ਹੱਲ: ਯਾਤਰੀ = 18,000 ਦਾ 60% = ₹10,800 ਕਰੋੜ ਮਾਲ = 18,000 ਦਾ 30% = ₹5,400 ਕਰੋੜ ਅੰਤਰ = 10,800 - 5,400 = ₹5,400 ਕਰੋੜ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟਿਪ: % ਟਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ = 60-30 = 30%, ਇਸਲਈ 18,000 ਦਾ 30% = 5,400

ਸਪੀਡ ਟ੍ਰਿਕਸ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ

ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ ਲਈ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਦਿਓ:

ਸਥਿਤੀ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਉਦਾਹਰਨ
ਬਰਾਬਰ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਔਸਤ ਲੱਭਣਾ ਮੱਧ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਦਾ ਔਸਤ ਵਰਤੋਂ 100, 150, 200, 250, 300 → ਔਸਤ = 200
ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ % ਨੂੰ 3.6 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ 25% = 25 × 3.6 = 90°
ਤੁਰੰਤ ਅਨੁਪਾਤ ਸਰਲੀਕਰਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮ.ਸ.ਵ. ਨਾਲ ਵੰਡੋ 84:72 → 12 ਨਾਲ ਵੰਡੋ → 7:6
ਵਾਧੇ ਦੀ ਦਰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ (ਨਵਾਂ-ਪੁਰਾਣਾ)/ਪੁਰਾਣਾ × 100 ਵਰਤੋਂ 400 ਤੋਂ 500 = 100/400 × 100 = 25%
ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗਣਨਾ ਜੇ A% = X, ਤਾਂ 100% = X/A × 100 15% = 450 → 100% = 450/15 × 100 = 3000

ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਗਲਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
% ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਗਲਤ ਅਧਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਹੜਾ ਮੁੱਲ ਅਸਲ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਹਮੇਸ਼ਾ “ਤੋਂ” ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ: A ਤੋਂ B ਤੱਕ % ਬਦਲਾਅ = (B-A)/A × 100
ਗ੍ਰਾਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧੁਰੇ ਲੇਬਲ, ਸਕੇਲ ਅਤੇ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
ਅਨੁਪਾਤ ਗਲਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਣਨਾ A:B ਦੀ ਬਜਾਏ B:A ਦੱਸਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ - “A ਤੋਂ B ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ” ਦਾ ਮਤਲਬ A:B ਹੈ
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਭੁੱਲਣਾ ਅਸਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ % ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ % ਨੂੰ ਅਸਲ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ, ਫਿਰ ਗਿਣੋ
ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਐਂਗਲ ਨੂੰ ਗਲਤ ਪੜ੍ਹਨਾ ਐਂਗਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਲ ਉਲਝਣਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: 360° = 100%, ਇਸਲਈ ਐਂਗਲ ÷ 3.6 = ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ

ਤੁਰੰਤ ਰੀਵਿਜ਼ਨ ਫਲੈਸ਼ਕਾਰਡ

ਸਾਹਮਣੇ (ਪ੍ਰਸ਼ਨ/ਟਰਮ) ਪਿਛਲੇ (ਜਵਾਬ)
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਸੂਤਰ (ਨਵਾਂ-ਪੁਰਾਣਾ)/ਪੁਰਾਣਾ × 100
ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ 1% ਡਿਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 3.6°
25% ਤੋਂ 20% ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 5:4
ਔਸਤ ਸੂਤਰ ਜੋੜ ÷ ਆਈਟਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
ਜੇ 20% = 360, ਤਾਂ 100% = 1800
ਲਾਈਨ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਢਲਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਦਰ
ਬਾਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਲਈ
ਗ੍ਰਾਫ਼ ਨਾਲੋਂ ਟੇਬਲ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਉਪਲਬਧ
ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਕੁੱਲ ਐਂਗਲ 360°
ਤੁਰੰਤ 25% ਗਣਨਾ 4 ਨਾਲ ਵੰਡੋ

ਟੌਪਿਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ

ਡਾਟਾ ਇੰਟਰਪ੍ਰੀਟੇਸ਼ਨ ਹੋਰ ਆਰ.ਆਰ.ਬੀ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਟੌਪਿਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ:

  • ਸਿੱਧਾ ਲਿੰਕ: ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ (ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ, ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਦੀ ਗਣਨਾ), ਔਸਤ (ਗਤੀ ਗਣਨਾਵਾਂ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀ ਗਿਣਤੀ), ਅਨੁਪਾਤ (ਟ੍ਰੇਨ ਸਮਰੱਥਾ