ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ - ਤੇਜ਼ ਸੋਧ
ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਟੇਬਲ - ਤੇਜ਼ ਰਿਵੀਜ਼ਨ
ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ (ਇਕ ਲਾਈਨਰ)
- ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ = ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (ਤੱਤ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ)।
- ਗਰੁੱਪ (ਕਾਲਮ) 18 ਹਨ; ਪੀਰੀਅਡ (ਕਤਾਰਾਂ) 7 ਹਨ।
- ਗਰੁੱਪ 1: ਐਲਕਲੀ ਧਾਤਾਂ (Li, Na, K) – 1 ਵੈਲੈਂਸ e⁻, ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ।
- ਗਰੁੱਪ 2: ਐਲਕਲਾਈਨ ਅਰਥ ਧਾਤਾਂ (Be, Mg, Ca) – 2 ਵੈਲੈਂਸ e⁻।
- ਗਰੁੱਪ 17: ਹੈਲੋਜਨ (F, Cl, Br) – 7 ਵੈਲੈਂਸ e⁻, ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਨਾਨ-ਧਾਤਾਂ।
- ਗਰੁੱਪ 18: ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ (He, Ne, Ar) – 8 ਵੈਲੈਂਸ e⁻ (ਅਕਟੇਟ), ਨਿਰਕਿਰਿਆ।
- ਪਰਮਾਣੂ ਆਕਾਰ ਪੀਰੀਅ� ਵਿੱਚ ↓, ਗਰੁੱਪ ਹੇਠਾਂ ↑।
- ਧਾਤੂ ਗੁਣ ਗਰੁੱਪ ਹੇਠਾਂ ↑, ਪੀਰੀਅ� ਵਿੱਚ ↓।
- ਵੈਲੈਂਸੀ ਗਰੁੱਪ 1–4 ਲਈ = ਗਰੁੱਪ ਨੰਬਰ; 5–7 ਲਈ = 8 – ਗਰੁੱਪ ਨੰਬਰ।
- ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਸ਼ਨ ਧਾਤਾਂ (d-block) ਵੇਰੀਏਬਲ ਵੈਲੈਂਸੀ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ।
- ਲੈਂਥੈਨਾਈਡ ਅਤੇ ਐਕਟੀਨਾਈਡ (f-block) ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ ਰੱਖੇ ਗਏ।
- ਮੈਂਡਲੀਵ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ; ਆਧੁਨਿਕ ਟੇਬਲ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ।
- ਨਿਊਲੈਂਡਜ਼ ਦਾ ਆਕਟੇਵ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿਰਫ Ca (20) ਤੱਕ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
- ਡੋਬੇਰਿਨਰ ਦੇ ਟ੍ਰਾਇਡ: ਮੱਧ ਤੱਤ A.M. ≈ (A.M.1 + A.M.3)/2।
- ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਗੈਟਿਵਿਟੀ ਕ੍ਰਮ: F > O > Cl > N; ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ: Fr।
- ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਬੇਸਿਕ; ਨਾਨ-ਧਾਤਾਂ ਦੇ, ਐਸਿਡਿਕ।
- ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ 1 ਅਤੇ 17 ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਅਨੋਖਾ ਸਥਾਨ)।
- ਜ਼ੀਰੋ ਗਰੁੱਪ ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।
- 6ਵੀਂ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਤ (32) 4f ਅਤੇ 5d ਭਰਨ ਕਾਰਨ।
- ਆਧੁਨਿਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ 118 ਤੱਤ ਹਨ; ਆਖਰੀ Oganesson (Og, Z=118) ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਾਰਮੂਲੇ/ਨਿਯਮ
| ਫਾਰਮੂਲਾ/ਨਿਯਮ | ਅਰਥ |
|---|---|
| ਖੋਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ = ਪੀਰੀਅਡ ਨੰਬਰ | ਤੱਤ ਦਾ ਪੀਰੀਅਡ ਲੱਭੋ |
| ਵੈਲੈਂਸ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ = ਗਰੁੱਪ ਨੰਬਰ ਦੇ ਇਕਾਈ ਅੰਕ (2 ਅੰਕਾਂ ਤੱਕ) | ਗਰੁੱਪ ਅਤੇ ਵੈਲੈਂਸੀ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ |
| ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ = 2n² | ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ ਧਾਰਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ |
| ਪਰਮਾਣੂ ਤ੍ਰਿਜਿਆ ∝ 1 / ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਚਾਰਜ | ਆਕਾਰ ਰੁਝਾਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ |
| ਵਿਦਿਅਤ ਖਿੱਚ ਅੰਤਰ > 1.7 ⇒ ਆਇਓਨਿਕ ਬੰਧ | ਬੰਧ-ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ |
| (ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ – ਪਰਮਾਣੂ ਨੰਬਰ) = ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ | ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਗਿਣਤੀ |
| ਗਰੁੱਪ 1 ਆਕਸਾਈਡ: M₂O; ਗਰੁੱਪ 2: MO | ਆਕਸਾਈਡ ਫਾਰਮੂਲਾ |
| ਹੈਲੋਜਨ ਪਲੇਸਮੈਂਟ: Cl₂ + 2KBr → 2KCl + Br₂ | ਰੀਐਕਟਿਵਿਟੀ ਲੜੀ |
| d-ਬਲਾਕ ਵੈਲੈਂਸੀ = (ਬਾਹਰੀ s + ਅਣਜੋੜੇ d) ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ | ਵੇਰੀਏਬਲ ਵੈਲੈਂਸੀ |
| ਆਕਟੇਟ ਨਿਯਮ: ਬਾਹਰੀ ਖੋਲ ਵਿੱਚ 8 e⁻ (He ਲਈ 2) | ਸਥਿਰਤਾ ਜਾਂਚ |
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਟ੍ਰਿਕ
- ਗਰੁੱਪ 1 ਕ੍ਰਮ: LiNa Ki Rb Cse Fry — “Little Naughty Kids Rub Cats Fur”
- ਹੈਲੋਜਨ: F Cl Br I At — “First Class Breakfast In Austria”
- ਨੋਬਲ ਗੈਸਾਂ: He Ne Ar Kr Xe Rn Og — “He Never Arrives; Karen Xenially Runs Out”
- d-ਬਲਾਕ 1st ਲੜੀ (21-30): Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn — “Scary Tigers Vanquish Cruel Monkeys, Feasting Comfortably Near Cages.”
- ਵਿਦਿਅਤ ਖਿੱਚ ਰੁਝਾਨ: FONCl — “Fancy Old Nuns Climb” (ਉੱਪਰ-ਸੱਜੇ ਕੋਨੇ)
ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ
| ਗਲਤੀ | ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ |
|---|---|
| ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਉਲਝਾਉਣਾ | ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ = ਪ੍ਰੋਟੋਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ; ਭਾਰ = p⁺ + n⁰ |
| H ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ H ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ; ਇਹ 1 ਅਤੇ 17 ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠ ਸਕਦਾ ਹੈ |
| ਗਰੁੱਪ 12 ਨੂੰ 2B ਲਿਖਣਾ (ਪੁਰਾਣਾ IUPAC) | ਆਧੁਨਿਕ 1-18 ਨੰਬਰਿੰਗ ਵਰਤੋ |
| ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਸਿਕ ਆਕਸਾਈਡ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ | Mn, Cr ਆਦਿ ਐਮਫੋਟੈਰਿਕ ਆਕਸਾਈਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ |
| 4f/5f 6ਵੇਂ/7ਵੇਂ ਪੀਰੀਅਡ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਕਰਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ | 6ਵਾਂ ਪੀਰੀਅ� = 32 ਤੱਤ (4f=14 + 5d=10 + 6s=6 + 6p=2) |
ਆਖਰੀ ਪਲ ਦੇ ਸੁਝਾਅ
- ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੀਰੀਅਡਿਕ ਟੇਬਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ – 2 ਮਿੰਟ ਬਚੋ।
- ਗਰੁੱਪ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਵੈਲੈਂਸ e⁻ ਯਾਦ ਕਰੋ – 50 % ਰੀਐਕਟਿਵਿਟੀ MCQs ਤੁਰੰਤ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਸ਼ੈੱਲ ਗਿਣਤ ਲਈ ਪੀਰੀਅਡ ਵਰਤੋ; ਵੈਲੈਂਸੀ ਲਈ ਗਰੁੱਪ – ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਾ ਵਰਤੋ।
- ਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੀਐਕਟਿਵ ਤੱਤ ਲਈ ਪੁੱਛੇ ਤਾਂ “ਨੋਬਲ ਗੈਸ” ਟਿਕ ਕਰੋ।
- ਵੇਰੀਏਬਲ ਵੈਲੈਂਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਪਰਮਾਣੂ ਲਈ ਘੱਟ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿਓ (ਉਦਾਹਰਨ, Fe²⁺ > Fe³⁺ ਆਕਾਰ)।
ਤੁਰੰਤ ਅਭਿਆਸ (5 MCQs)
1. ਕਿਸ ਤੱਤ ਦੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਗੈਟਿਵਿਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ?
ਫਲੋਰੀਨ (F)
2. ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਖਿਆ 35 ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਕਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ?
ਪੀਰੀਅਡ 4, ਗਰੁੱਪ 17 (ਬ੍ਰੋਮੀਨ)
3. ਕਿਸ ਤੱਤ ਦੀ ਆਕਸਾਈਡ ਐਮਫੋਟੈਰਿਕ ਹੈ?
ਐਲੂਮਿਨੀਅਮ (Al)
4. ਹੇਠਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਲੈਂਥੈਨਾਈਡ ਹੈ?
ਸੀਰੀਅਮ (Ce)
5. ਲਿਥੀਅਮ ਦਾ ਆਟਮਿਕ ਆਕਾਰ ਸੋਡੀਅਮ ਨਾਲੋਂ _____ ਹੈ; ਸੱਚ/ਝੂਠ: ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਨਾਲ ਧਾਤੂਆਂ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟਾ; ਸੱਚ
BETA
