ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ সময়কালীন সূচী - দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ
রসায়নৰ পৰ্যায় সাৰণী - দ্ৰুত পুনৰীক্ষণ
মুখ্য বিন্দু (এক বাক্যৰ)
- পাৰমাণৱিক সংখ্যা = প্ৰোটনৰ সংখ্যা (এইটোৱেই উপাদানটো নিৰ্ধাৰণ কৰে)।
- গ্ৰুপ (কলাম) 18টা; পিরিয়ড (শাৰী) 7টা।
- গ্ৰুপ 1: ক্ষাৰ ধাতু (Li, Na, K) – 1টা ভেলেন্স ইলেক্ট্ৰন, অতি সক্ৰিয়।
- গ্ৰুপ 2: ক্ষাৰীয় মাটিৰ ধাতু (Be, Mg, Ca) – 2টা ভেলেন্স ইলেক্ট্ৰন।
- গ্ৰুপ 17: হেলজেন (F, Cl, Br) – 7টা ভেলেন্স ইলেক্ট্ৰন, সকলোতকৈ সক্ৰিয় অধাতু।
- গ্ৰুপ 18: নিৰৱ গেছ (He, Ne, Ar) – 8টা ভেলেন্স ইলেক্ট্ৰন (অক্টেট), নিষ্ক্ৰিয়।
- পাৰমাণৱিক আকাৰ পিরিয়ডৰ পাৰ হৈ ↓, গ্ৰুপৰ নিচে ↑।
- ধাতুৰ স্বভাৱ গ্ৰুপৰ নিচে ↑, পিরিয়ডৰ পাৰ হৈ ↓।
- গ্ৰুপ 1–4ৰ বাবে ভেলেন্সি = গ্ৰুপ সংখ্যা; 5–7ৰ বাবে = 8 – গ্ৰুপ সংখ্যা।
- ট্ৰান্সিশ্যন ধাতু (d-ব্লক) পৰিবৰ্তনশীল ভেলেন্সি আৰু ৰং দেখুওয়ে।
- ল্যান্থানাইড আৰু এক্টিনাইড (f-ব্লক) ৰেডিওএক্টিভ আৰু আলাদাকৈ ৰখা হৈছে।
- মেন্ডেলিভে পাৰমাণৱিক ভৰ অনুসৰি সজাইছিল; আধুনিক সাৰণী পাৰমাণৱিক সংখ্যা অনুসৰি।
- নিউলেণ্ডছৰ অক্টেভৰ নিয়ম কেৱল Ca (20) পৰ্যন্ত কাম কৰিছিল।
- ডোবেৰেইনাৰৰ ট্ৰাইড: মাজৰ উপাদানৰ A.M. ≈ (A.M.1 + A.M.3)/2।
- ইলেক্ট্ৰনেগেটিভিটি ক্ৰম: F > O > Cl > N; সবাতোকৈ কম: Fr।
- ধাতুৰ অক্সাইড ক্ষাৰীয়; অধাতুৰ অক্সাইড এচিডিক।
- হাইড্ৰজেনক গ্ৰুপ 1 আৰু 17 দুয়োৰে লগত ৰখা হৈছে (অনন্য স্থান)।
- নিৰৱ গেছ আবিষ্কাৰ হোৱাৰ পিছত শূন্য গ্ৰুপ যোগ কৰা হৈছিল।
- 6ষ্ঠ পিরিয়ডত সবাতোকৈ বেছি উপাদান (32টা) 4f আৰু 5d পূৰণ হোৱাৰ বাবে।
- আধুনিক সাৰণীত 118টা উপাদান আছে; শেষটো হৈছে ওগানেছন (Og, Z=118)।
গুৰুত্বপূৰ্ণ সূত্ৰ/নিয়ম
| সূত্ৰ/নিয়ম | প্ৰয়োগ |
|---|---|
| খোলৰ সংখ্যা = পৰ্যায় সংখ্যা | উপাদানটোৰ পৰ্যায় নির্ণয় কৰে |
| ভেলেন্স ইলেক্ট্ৰন = গ্ৰুপ সংখ্যাৰ একক স্থান (2 অংকলৈকে) | গ্ৰুপ আৰু ভেলেন্সি আগবঢ়ায় |
| খোলত সৰ্বাধিক ইলেক্ট্ৰন = 2n² | ইলেক্ট্ৰন ধাৰণক্ষমতা পৰীক্ষা কৰে |
| পাৰমাণৱিক ব্যাসাধ ∝ 1 / কার্যকৰ নিউক্লিয়াৰ চাৰ্জ | আকাৰৰ প্ৰৱণতা ব্যাখ্যা কৰে |
| ইলেক্ট্ৰনেগেটিভিটি পাৰ্থক্য > 1.7 ⇒ আয়নিক বন্ধন | বন্ধনৰ ধৰণ আগবঢ়ায় |
| (পাৰমাণৱিক ভৰ – পাৰমাণৱিক সংখ্যা) = নিউট্ৰন | নিউট্ৰন গণনা |
| গ্ৰুপ 1 অক্সাইড: M₂O; গ্ৰুপ 2: MO | অক্সাইডৰ সূত্ৰ |
| হেলজেন প্ৰতিস্থাপন: Cl₂ + 2KBr → 2KCl + Br₂ | প্ৰতিক্ৰিয়াশীলতা শ্ৰেণী |
| d-ব্লক ভেলেন্সি = (বাহ্যিক s + অযুগ্ম d) ইলেক্ট্ৰন | পৰিবৰ্তী ভেলেন্সি |
| অক্টেট নিয়ম: বাহ্যিক খোলত 8 e⁻ (Heৰ বাবে 2) | স্থিৰতা পৰীক্ষা |
মনত ৰাখিবলৈ কৌশল
- গ্ৰুপ 1 ক্ৰম: LiNa Ki Rb Cse Fry — “Little Naughty Kids Rub Cats Fur”
- হেলজেনসমূহ: F Cl Br I At — “First Class Breakfast In Austria”
- নোবল গেছসমূহ: He Ne Ar Kr Xe Rn Og — “He Never Arrives; Karen Xenially Runs Out”
- d-ব্লক 1ম শ্ৰেণী (21-30): Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn — “Scary Tigers Vanquish Cruel Monkeys, Feasting Comfortably Near Cages.”
- ইলেক্ট্ৰনেগেটিভিটি প্ৰৱণতা: FONCl — “Fancy Old Nuns Climb” (ওপৰৰ সোঁ কোণত)।
সাধাৰণ ভুলসমূহ
| ভুল | সঠিক পদ্ধতি |
|---|---|
| পাৰমাণৱিক ভৰক পাৰমাণৱিক সংখ্যাৰ সৈতে গুলিয়াই দিয়া | পাৰমাণৱিক সংখ্যা = প্ৰোটনৰ সংখ্যা; ভৰ = p⁺ + n⁰ |
| H ক স্থিৰ গোটত ৰাখা | মনত ৰাখক H অদ্বিতীয়; ১ আৰু ১৭ দুয়োটাৰ লগত বহিব পাৰে |
| গোট ১২ ক ২B (পুৰণি IUPAC) লিখা | আধুনিক ১-১৮ নম্বৰ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰক |
| সকলো ধাতুৱে কেৱল ক্ষাৰীয় অক্সাইড গঠন কৰে বুলি ধৰি লোৱা | Mn, Cr আদিয়ে উভয়কামী অক্সাইদ দিয়ে |
| ৪f/৫f ৱে ৬ষ্ঠ/৭ম পৰ্যায়ক দীঘল কৰে বুলি পাহৰি যোৱা | ৬ষ্ঠ পৰ্যায় = ৩২টা উপাদান (৪f=১৪ + ৫d=১০ + ৬s=৬ + ৬p=২) |
শেষ মুহূৰ্তৰ টিপ্স
- প্ৰশ্নপত্ৰৰ শেষ পৃষ্ঠাৰ পৰ্যায় সাৰণিটো প্ৰথমতে চকী মাৰক – ২ মিনিট বচাব।
- গোট নম্বৰৰ পৰা ভেলেন্স e⁻ মনত পেলাওক – ৫০ % প্ৰতিক্ৰিয়াশীলতা MCQ তৎক্ষণাত সমাধান কৰে।
- পৰ্যায়ৰ বাবে শেল সংখ্যা; গোটৰ বাবে ভেলেন্সি – গুলাব নালাগে।
- প্ৰশ্নে সবাতোকৈ কম প্ৰতিক্ৰিয়াশীল উপাদান বিচাৰিলে “নোবল গেছ” টিক দিয়ক।
- পৰিবৰ্তী ভেলেন্সিৰ প্ৰশ্নত ডাঙৰ পৰমাণুৰ বাবে নিম্ন অক্সিডেশ্যন স্তৰ বাছক (উদাহৰণস্বৰূপ, Fe²⁺ > Fe³⁺ আকাৰ)।
দ্ৰুত অনুশীলন (৫ MCQ)
1. কোন উপাদানটোৰ ইলেক্ট্ৰনেগেটিভিটি সবাতোকৈ বেছি?
ফ্লুৰিন (F)
2. পাৰমাণৱিক সংখ্যা ৩৫ থকা এটা উপাদান কোন পৰ্যায় আৰু গোটত পৰে?
পৰ্যায় ৪, গোট ১৭ (ব্ৰমিন)
3. কোন উপাদানৰ অক্সাইড উভয়কামী?
এলুমিনিয়াম (Al)
4. তলৰ কোনটো ল্যান্থানাইড?
চেৰিয়াম (Ce)
5. Li-ৰ পৰমাণুৰ আকাৰ Na-তকৈ _____; সঁচা/মিছা: এটা গ্ৰুপত তললৈ গৈ ধাতুৰ বৈশিষ্ট্য বৃদ্ধি পায়।
সৰু; সঁচা
BETA
