ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ - ଶୀଘ୍ର ସଂଶୋଧନ
ରସାୟନ ପରିଓଡିକ ଟେବୁଲ୍ – ଦ୍ରୁତ ପୁନର୍ବଳନ
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟସୂଚୀ (ଏକ ବାକ୍ୟରେ)
- ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା = ପ୍ରୋଟୋନ ସଂଖ୍ୟା (ଏହି ଉପାଦାନକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ)।
- ଗ୍ରୁପ୍ (କଲମ) ୧୮ଟି; ପିରିଓଡ୍ (ଧାଡ଼ି) ୭ଟି।
- ଗ୍ରୁପ୍ ୧: ଆଲ୍କାଲି ଧାତୁ (Li, Na, K) – ୧ଟି ଭାଲେନ୍ସ e⁻, ଅତି ସକ୍ରିୟ।
- ଗ୍ରୁପ୍ ୨: ଆଲ୍କାଲାଇନ ପୃଥିବୀ ଧାତୁ (Be, Mg, Ca) – ୨ଟି ଭାଲେନ୍ସ e⁻।
- ଗ୍ରୁପ୍ ୧୭: ହାଲୋଜେନ୍ (F, Cl, Br) – ୭ଟି ଭାଲେନ୍ସ e⁻, ସବୁଠୁ ସକ୍ରିୟ ଅଧାତୁ।
- ଗ୍ରୁପ୍ ୧୮: ନୋବଲ ଗ୍ୟାସ୍ (He, Ne, Ar) – ୮ଟି ଭାଲେନ୍ସ e⁻ (ଅକ୍ଟେଟ୍), ନିଷ୍କ୍ରିୟ।
- ପରମାଣୁ ଆକାର ପିରିଓଡ୍ ଅନୁସାରେ ↓, ଗ୍ରୁପ୍ ଅନୁସାରେ ↑।
- ଧାତୁ ସ୍ୱଭାବ ଗ୍ରୁପ୍ ଅନୁସାରେ ↑, ପିରିଓଡ୍ ଅନୁସାରେ ↓।
- ଗ୍ରୁପ୍ ୧–୪ ପାଇଁ ଭାଲେନ୍ସି = ଗ୍ରୁପ୍ ସଂଖ୍ୟା; ୫–୭ ପାଇଁ = ୮ – ଗ୍ରୁପ୍ ସଂଖ୍ୟା।
- ଟ୍ରାନ୍ସିସନ୍ ଧାତୁ (d-block) ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭାଲେନ୍ସି ଓ ରଙ୍ଗ ଦେଖାଏ।
- ଲାନ୍ଥାନାଇଡ୍ ଓ ଆକ୍ଟିନାଇଡ୍ (f-block) ରେଡିଓଧର୍ମୀ ଓ ଅଲଗା ରଖାଯାଇଛି।
- ମେଣ୍ଡେଲିଭ୍ ପରମାଣୁ ଭାର ଅନୁସାରେ ସଜାଇଥିଲେ; ଆଧୁନିକ ଟେବୁଲ୍ ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ।
- ନ୍ୟୁଲାଣ୍ଡସ୍ର ଅକ୍ଟେଭ୍ ନିୟମ Ca (20) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଁ କାମ କଲା।
- ଡୋବେରେନର୍ର ଟ୍ରାଏଡ୍: ମଧ୍ୟ ଉପାଦାନର A.M. ≈ (A.M.1 + A.M.3)/2।
- ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନେଗେଟିଭିଟି କ୍ରମ: F > O > Cl > N; ସବୁଠୁ କମ୍: Fr।
- ଧାତୁର ଅକ୍ସାଇଡ୍ ବେସିକ୍; ଅଧାତୁର ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଏସିଡିକ୍।
- ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ରୁପ୍ ୧ ଓ ୧୭ ଉଭୟ ସହିତ ରଖାଯାଇଛି (ଅନନ୍ୟ ସ୍ଥାନ)।
- ନୋବଲ ଗ୍ୟାସ୍ ଆବିଷ୍କାର ପରେ ଜିରୋ ଗ୍ରୁପ୍ ଯୋଗ କରାଗଲା।
- ଛଅଶ ପିରିଓଡ୍ରେ ସର୍ବାଧିକ ୩୨ଟି ଉପାଦାନ, 4f ଓ 5d ପୂରଣ ଯୋଗୁ।
- ଆଧୁନିକ ଟେବୁଲ୍ରେ ୧୧୮ଟି ଉପାଦାନ; ଶେଷ ହେଉଛି ଓଗାନେସନ୍ (Og, Z=118)।
ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର/ନିୟମ
| ସୂତ୍ର/ନିୟମ | ପ୍ରୟୋଗ |
|---|---|
| ଶେଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସଂଖ୍ୟା | ଉପାଦାନର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ |
| ଭ୍ୟାଲେନ୍ସ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ = ଗ୍ରୁପ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଏକାଧିକ ଅଙ୍କ (ଦୁଇ ଅଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) | ଗ୍ରୁପ୍ ଓ ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି ପୂର୍ବାନୁମାନ |
| ଶେଲ୍ରେ ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ = 2n² | ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ ଧାରଣକ୍ଷମତା ଯାଞ୍ଚ |
| ପରମାଣୁ ବ୍ୟାସ ∝ 1 / କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆର ଚାର୍ଜ | ଆକାର ପ୍ରବଣତା ବ୍ୟାଖ୍ୟା |
| ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନେଗାଟିଭିଟି ଅନ୍ତର > 1.7 ⇒ ଆଇଓନିକ୍ ବନ୍ଧନ | ବନ୍ଧନ ପ୍ରକାର ପୂର୍ବାନୁମାନ |
| (ପରମାଣୁ ଭର – ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା) = ନ୍ୟୁଟ୍ରୋନ୍ | ନ୍ୟୁଟ୍ରୋନ୍ ଗଣନା |
| ଗ୍ରୁପ୍ 1 ଅକ୍ସାଇଡ୍: M₂O; ଗ୍ରୁପ୍ 2: MO | ଅକ୍ସାଇଡ୍ ସୂତ୍ର |
| ହାଲୋଜେନ୍ ବିସ୍ଥାପନ: Cl₂ + 2KBr → 2KCl + Br₂ | କ୍ରିୟାଶୀଳତା ଶ୍ରେଣୀ |
| d-ବ୍ଲକ୍ ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି = (ବାହାର s + ଅଯୁଗ୍ମ d) ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନ୍ | ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭ୍ୟାଲେନ୍ସି |
| ଅକ୍ଟେଟ୍ ନିୟମ: ବାହାର ଶେଲ୍ରେ 8 e⁻ (He ପାଇଁ 2) | ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ଯାଞ୍ଚ |
ମେମୋରି ଟ୍ରିକ୍
- ଗ୍ରୁପ୍ 1 କ୍ରମ: LiNa Ki Rb Cse Fry — “Little Naughty Kids Rub Cats Fur”
- ହାଲୋଜେନ୍: F Cl Br I At — “First Class Breakfast In Austria”
- ନୋବଲ୍ ଗ୍ୟାସ୍: He Ne Ar Kr Xe Rn Og — “He Never Arrives; Karen Xenially Runs Out”
- d-ବ୍ଲକ୍ 1ମ ଶ୍ରେଣୀ (21-30): Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn — “Scary Tigers Vanquish Cruel Monkeys, Feasting Comfortably Near Cages.”
- ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନେଗାଟିଭିଟି ପ୍ରବଣତା: FONCl — “Fancy Old Nuns Climb” (ଉପର-ଡାହାଣ କୋଣ)।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ
| ଭୁଲ | ଠିକ୍ ପଦ୍ଧତି |
|---|---|
| ପରମାଣୁ ଭରକୁ ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ଗୁଳାଇବା | ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା = ପ୍ରୋଟନ ସଂଖ୍ୟା; ଭର = p⁺ + n⁰ |
| H କୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଗ୍ରୁପ୍ରେ ରଖିବା | ମନେରଖ H ଅନନ୍ୟ; ଏହା 1 ଓ 17 ଉଭୟ ସହିତ ବସିପାରେ |
| ଗ୍ରୁପ୍ 12 କୁ 2B ଲେଖିବା (ପୁରୁଣା IUPAC) | ଆଧୁନିକ 1-18 ସଂଖ୍ୟାକରଣ ବ୍ୟବହାର କର |
| ସମସ୍ତ ଧାତୁ କେବଳ ମୌଳିକ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଗଠନ କରନ୍ତି ବୋଲି ଧରିବା | Mn, Cr ଇତ୍ୟାଦି ଆମ୍ଫୋଟେରିକ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଦିଅନ୍ତି |
| 4f/5f ଦ୍ୱାରା 6ଠି/7ଠି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଲମ୍ବା ହୁଏ ବୋଲି ଭୁଲିବା | 6ଠି ପର୍ଯ୍ୟାୟ = 32 ଉପଦା (4f=14 + 5d=10 + 6s=6 + 6p=2) |
ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଟିପ୍ସ
- ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରର ଶେଷ ପୃଷ୍ଠାରେ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀକୁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ନଜର ଦିଅ – 2 ମିନିଟ୍ ସଞ୍ଚୟ କର।
- ଗ୍ରୁପ୍ ସଂଖ୍ୟାରୁ ଭାଲେନ୍ସ e⁻ ମନେପକାଅ – 50 % ରିଏକ୍ଟିଭିଟି MCQ ତୁରନ୍ତ ହଲ ହୁଏ।
- ଶେଲ୍ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବ୍ୟବହାର କର; ଭାଲେନ୍ସି ପାଇଁ ଗ୍ରୁପ୍ – ଗୁଳାଇବା ନୁହେଁ।
- ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ରିଏକ୍ଟିଭ୍ ଉପଦା ପଚାରେ, “ନୋବଲ୍ ଗ୍ୟାସ୍” ଟିକ୍ କର।
- ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭାଲେନ୍ସି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବଡ଼ ପରମାଣୁ ପାଇଁ ନିମ୍ନ ଅକ୍ସିଡେସନ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ପସନ୍ଦ କର (ଉଦାହରଣ: Fe²⁺ > Fe³⁺ ଆକାର)।
ଝଟ୍ ଅଭ୍ୟାସ (5 MCQ)
1. କେଉଁ ଉପଦାର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନେଗେଟିଭିଟି ସର୍ବାଧିକ?
ଫ୍ଲୁଓରିନ୍ (F)
2. ପରମାଣୁ ସଂଖ୍ୟା 35 ଥିବା ଉପଦା କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଓ ଗ୍ରୁପ୍ରେ ଅଛି?
ପର୍ଯ୍ୟାୟ 4, ଗ୍ରୁପ୍ 17 (ବ୍ରୋମିନ୍)
3. କେଉଁ ଉପଦାର ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଆମ୍ଫୋଟେରିକ୍?
ଆଲୁମିନିୟମ୍ (Al)
4. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଲାନ୍ଥାନାଇଡ୍?
ସେରିୟମ୍ (Ce)
5. Li ର ପରମାଣୁ ଆକାର Na ଠାରୁ _____; ସତ/ମିଥ୍ୟା: ଏକ ଗ୍ରୁପ୍ ତଳକୁ ଯିବା ସମୟରେ ଧାତୁ ଗୁଣ ବଢ଼ିଥାଏ।
ଛୋଟ; ସତ
BETA
