ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੜ ਰਿਹਾ ਹੈਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਜਾਓਗੇ, ਮਹਿਮਾਨ?

ਤੁਸੀਂ ਜਿਥੇ ਬੈਠੇ ਨਿਸੰਕੋਚ ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸਦੇ ਠੀਕ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਹੈ। ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਨਾ! ਇਸਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਆਪਣੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਫੜਫੜਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਤ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ ਤਾਰੀਖਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਉਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੌਥਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਤਤ ਆਤਿਥੇ ਦਾ ਚੌਥਾ ਭਾਰੀ ਦਿਨ! ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੱਖਾਂ ਮੀਲ ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਐਸਟ੍ਰੋਨਾਟਸ ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਚੰਦ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ ਸਨ, ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ-ਸੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਛਾਪ ਮੇਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅੰਤਰੰਗ ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਬੈਂਜਣੀ ਚੱਟਾਨ ਦੇਖ ਲਈ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦ ਚੁੱਕੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਮਹਿਮਾਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇਹ ਉੱਚ ਸਮਯ ਯਾਨੀ ਹਾਈਟਾਈਮ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਪੁਕਾਰਦੀ?

ਉਸ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਕਿਸੇ ਅਜਾਣੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਤੋਂ ਧੜਕ ਉੱਠਿਆ ਸੀ। ਅੰਦਰ-ਹੀ-ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਮੇਰਾ ਬਟੂਆ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਸਨੇਹ-ਭਿੱਜੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗਲੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਦਰ ਨਮਸਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੇ ਮਹਿਮਾਨ, ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਚ-ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਡਿਨਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਦੋ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਇਤੇ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅਸੀਂ ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਲਗਨ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਸ ਸੀ। ਆਸ$ \qquad $ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਰੇਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਦੀ ਛਾਪ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਤੁਸੀਂ ਚਲੇ ਜਾਓਗੇ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੁਕਣ ਲਈ ਅਗਰਹ ਕਰਾਂਗੇ, ਮਗਰ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੋਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਲੇ ਜਾਓਗੇ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ! ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅਤਿਥੀ-ਸੁਲਭ ਮੁਸਕਾਨ ਲਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਪੀ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਸਵਾਗਤ-ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਜਿਸ ਉੱਚ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਗਏ ਸੀ, ਉੱਥੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਲੰਚ ਦੀ ਗਰੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾ ਦਿਖਾਇਆ। ਸਾਡੇ ਸਤਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਸਿਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਧੇ। ਇਸਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਭਾਵਭੀਨੀ ਵਿਦਾਈ ਦਾ ਉਹ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਲ ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਾ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਧੋਬੀ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਆਘਾਤ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਚੋਟ ਮਾਰਮਿਕ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਮੀਪ ਦੀ ਵੇਲਾ ਅਚਾਨਕ ਇੰਝ ਰਬੜ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਅਨੁਮਾਨ ਨਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

“ਕਿਸੇ ਲਾਂਡਰੀ ਉੱਤੇ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਲਦੀ ਧੁਲ ਜਾਣਗੇ।” ਮੈਂ ਕਿਹਾ। ਮਨ-ਹੀ-ਮਨ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾਣਾ ਹੈ।

“ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਲਾਂਡਰੀ?”

“ਚਲੋ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ।” ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹਿਜ ਬਨਿਆਨ ਉੱਤੇ ਔਪਚਾਰਿਕ ਕੁੜਤਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ।

“ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?” ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।

“ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਾਂਡਰੀ ਉੱਤੇ ਦੇਣੇ ਹਨ।” ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੁਝ ਬਰਸ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇਖ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਕੇਲੇਪਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਬਿਸਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਮਨ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਆਸ਼ੰਕਾ ਅਤੇ ਭੈ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਵੱਧ ਦਿਨਾਂ ਠਹਿਰੇਗਾ।

ਅਤੇ ਆਸ਼ੰਕਾ ਨਿਰਮੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਹਿਮਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਲਾਂਡਰੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੁਲ ਕੇ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਕਮ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਲਵਟਾਂ ਪਈਆਂ ਚਾਦਰ ਬਦਲੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਕੇ ਹੁਣ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਠਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੰਗੀਨ ਗੁਬਾਰੇ, ਜੋ ਕੱਲ ਤੱਕ ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਉਛਲਦੀ ਹੋਈ ਗੇਂਦ ਚਰਚਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੋਨਿਆਂ ਤੋਂ ਟੱਪੇ ਖਾ ਕੇ ਫਿਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਚੁੱਪ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਮੈਂ। ਕੱਲ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਪਨਿਆਸ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਲਮੀ ਪੱਤਰਕਾ ਦੇ ਪੰਨੇ ਪਲਟ ਰਹੇ ਹੋ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਮਿਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਚੁੱਕ ਗਏ। ਪਰਿਵਾਰ, ਬੱਚੇ, ਨੌਕਰੀ, ਫਿਲਮ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ, ਤਬਾਦਲੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਦੋਸਤ, ਪਰਿਵਾਰ-ਨਿਯੋਜਨ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅੱਖ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਹੈ। ਸੌਹਾਰਦ ਹੁਣ ਸਨੇ-ਸਨੇ: ਬੋਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਗਾਲ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਕਿਸ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਗੂੰਦ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਇੱਥੇ ਚਿਪਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਭੇਦ ਨੂੰ ਸਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਬਾਰ-ਬਾਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਜਾਓਗੇ, ਮਹਿਮਾਨ?

ਕੱਲ ਪਤਨੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, “ਕਦ ਤੱਕ ਟਿਕਣਗੇ ਇਹ?”

ਮੈਂ ਮੋਢੇ ਉਚਕਾ ਦਿੱਤੇ, “ਕੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ!”

“ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਖਿਚੜੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹਲਕੀ ਰਹੇਗੀ।”

“ਬਣਾਓ।”

ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਊਸ਼ਮਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਡਿਨਰ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਸੀ, ਖਿਚੜੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਵੀ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ

ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰ ਨੂੰ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ-ਮੇਰੇ ਸੰਬੰਧ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇਹ ਚਰਮ ਪਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਨਾ ਮਹਿਮਾਨ!

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਸ ਚੱਲਦਾ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਗੀਤ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹੋਮ ਨੂੰ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਵੀਟ-ਹੋਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੋਮ ਦੀ ਸਵੀਟਨੇਸ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਨਾ ਦੌੜਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਚੋ ਪਿਆਰੇ, ਕਿ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਵੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੇਟ ਆਉਟ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਕ ਹੈ, ਜੋ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਟਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਤ ਗੂੰਜਾਇਮਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਲ ਜੋ ਕਿਰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਸਤਰ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਥੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਚਿਤ ਕਿਰਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁੰਮੇਗੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨਪੂਰਨ ਨਿਰਣਾ ਲੈ ਲਵੋਗੇ। ਮੇਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਉਹ ਅੰਤਿਮ ਸਵੇਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਸਟੈਂਡ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ ਅਤੇ ਲੜਖੜਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਮਹਿਮਾਨ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਮੈਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਧ ਦੇਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੇਵਤਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਜਾਓ ਮਹਿਮਾਨ! ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਵਤਵ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ, ਉਸਦੇ ਪੂਰਵ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਜਾਓ!

ਉਫ਼, ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਜਾਓਗੇ, ਮਹਿਮਾਨ?

ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਅਭਿਆਸ

#ਮੌਖਿਕ

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਇੱਕ-ਦੋ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ-

1. ਮਹਿਮਾਨ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ?

2. ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜਫੜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?

3. ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ?

4. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗਰੀਮਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ?

5. ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

6. ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਊਸ਼ਮਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਲਿਖਤੀ

( ਕ ) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ( 25-30 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ) ਲਿਖੋ-

1. ਲੇਖਕ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ?

2. ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਥਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ-

(ਕ) ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਮੇਰਾ ਬਟੂਆ ਕੰਬ ਗਿਆ।

(ਖ) ਮਹਿਮਾਨ ਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ਗ) ਲੋਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੋਮ ਦੀ ਸਵੀਟਨੇਸ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਨਾ ਦੌੜਨ।

(ਘ) ਮੇਰੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਉਹ ਅੰਤਿਮ ਸਵੇਰ ਹੋਵੇਗੀ।

(ਙ) ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਧ ਦੇਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।

( ਖ ) ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ( 50-60 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ) ਲਿਖੋ-

1. ਕਿਹੜਾ ਆਘਾਤ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਲੇਖਕ ਉੱਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ?

2. ‘ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ’- ਇਸ ਸਤਰ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ? ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖੋ।

3. ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਏ?

ਭਾਸ਼ਾ-ਅਧਿਐਨ

1. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਲਿਖੋਚੰਦ ਜ਼ਿਕਰ ਆਘਾਤ ਊਸ਼ਮਾ ਅੰਤਰੰਗ

2. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਨੁਸਾਰ ਬਦਲੋ-

(ਕ) ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਜਾਵਾਂਗੇ। (ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਾਕ)

(ਖ) ਕਿਸੇ ਲਾਂਡਰੀ ਉੱਤੇ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਲਦੀ ਧੁਲ ਜਾਣਗੇ। (ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਵਾਕ)

(ਗ) ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਊਸ਼ਮਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। (ਭਵਿੱਖਤ ਕਾਲ)

(ਘ) ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇਣੇ ਹਨ। (ਸਥਾਨਸੂਚਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚੀ)

(ਙ) ਕਦ ਤੱਕ ਟਿਕਣਗੇ ਇਹ? (ਨਕਾਰਾਤਮਕ)

3. ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਹਨਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਚੁੱਕਣਾ’ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ-

(ਕ) ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਛਾਪ ਮੇਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਅੰਕਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ।

(ਖ) ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿੱਟੀ ਖੋਦ ਚੁੱਕੇ।

(ਗ) ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਜਿਸ ਉੱਚ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸੀ।

(ਘ) ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਮਿਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਚੁੱਕ ਗਏ।

(ਙ) ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਲਵਟਾਂ ਪਈਆਂ ਚਾਦਰ ਬਦਲੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋ।

4. ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਾਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਤੁਸੀਂ’ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ-

(ਕ) ਲਾਂਡਰੀ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੁਲ ਕੇ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋ।

(ਖ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਫੁੱਟ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਕੇ ਹੁਣ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

(ਗ) ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਕਮ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਲਵਟਾਂ ਪਈਆਂ ਚਾਦਰ ਬਦਲੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ।

(ਘ) ਕੱਲ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਪਨਿਆਸ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਲਮੀ ਪੱਤਰਕਾ ਦੇ ਪੰਨੇ ਪਲਟ ਰਹੇ ਹੋ।

(ਙ) ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਗਾਲ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਯੋਗਤਾ-ਵਿਸਤਾਰ

1. ‘ਮਹਿਮਾਨ ਦੇਵੋ ਭਵ’ ਉਕਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੋ।

2. ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਤਕਾਰ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਉਣ।

3. ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਕ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਕੀ-ਕੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛਾਂਟ ਕੇ ਲਿਖੋ।

ਸ਼ਬਦਾਰਥ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ