कवितेतील शाळकरी मुलगा आनंदी मूल नाही. त्याला काय दुःखी करते? तो स्वतःची तुलना पिंजऱ्यात राहणाऱ्या पक्ष्याशी किंवा फुलण्याच्या वेळी कोमेजणाऱ्या रोपाशी का करतो?

मला उन्हाळ्याच्या सकाळी लवकर उठायला आवडते,
जेव्हा प्रत्येक झाडावर पक्षी गात असतात;
दूरचा शिकारी आपली भोंग वाजवतो,
आणि चकोरा माझ्यासोबत गातो.
ओ! किती गोड सोबत.

पण उन्हाळ्याच्या सकाळी शाळेत जायला,
ओ! ते सर्व आनंद हरवून टाकते;
एका क्रूर, थकलेल्या नजरेखाली,
लहान मुले दिवस काढतात,
उसासे टाकत आणि नैराश्याने.

अहा! मग कधीकधी मी कुमरलेला बसतो,
आणि अनेक चिंताग्रस्त तास घालवतो.
माझ्या पुस्तकात मला आनंद मिळत नाही,
आणि ना शिक्षणाच्या बगिच्यात बसू शकतो,
एकाकी वर्षावाने थकलेला.

आनंदासाठी जन्मलेला पक्षी कसा,
पिंजऱ्यात बसून गाऊ शकेल.
एक मूल जेव्हा भीतीने त्रासले जाते,
तो त्याचे нѣжное पंख कुमरावेच शिवाय काय,
आणि त्याच्या तरुण वसंत ऋतूला विसरेल.

ओ! आई आणि बाबा, जर कळ्या मोडल्या गेल्या,
आणि फुले उडवली गेली,
आणि जर нѣжे रोपांपासून
त्यांचा वसंत ऋतूतील आनंद काढून घेतला गेला,
दुःख आणि काळजीने निराश करून,

मग उन्हाळा आनंदात कसा येईल,
किंवा उन्हाळ्याची फळे कशी दिसतील?

शब्दसंग्रह

nip’d: (nipped) ’to nip something in the bud’ म्हणजे एखाद्या गोष्टीचा विकास सुरुवातीच्या अवस्थेतच थांबवणे किंवा नष्ट करणे

strip’d: stripped

plants strip’d of joy: जर रोपांपासून आनंद काढून घेतला गेला

कवितेशी कार्य करणे

1. श्लोक 1 मध्ये मुलाचा आनंद आणि उत्साह प्रतिबिंबित करणारे तीन किंवा चार शब्द/वाक्प्रचार शोधा.

2. श्लोक 2 मध्ये, मन:स्थिती बदलते. कोणते शब्द/वाक्प्रचार बदललेली मन:स्थिती प्रतिबिंबित करतात?

3. ‘A cruel eye outworn’ (श्लोक 2 ) चा संदर्भ

(i) जुने/गोंगाट करणारे वर्गखोली.

(ii) कठीण/निरस अभ्यास.

(iii) खूप काम आणि खेळ नसलेले शाळेतील नीरस/प्रेरणारहित जीवन.

तुम्हाला योग्य वाटते ते उत्तर चिन्हांकित करा.

4. ‘Nor sit in learning’s bower

worn thro’ with the dreary shower’

वरील ओळींचा जवळचा भाषांतर खालीलपैकी कोणता आहे?

(i) पावसात भिजण्याच्या भीतीने मी छत नसलेल्या वर्गखोलीत बसू शकत नाही.

(ii) शिक्षक व्याख्याने देत राहिले आणि स्पष्टीकरण देत राहिले तरीही मी शाळेत काहीही शिकू शकत नाही.

(iii) पावसात भिजण्याच्या भीतीने मी शाळेच्या बगिच्यात बसू शकत नाही.

खालील कविता वाचा आणि तिची ‘शाळकरी मुलगा’ या कवितेशी तुलना करा.

The One Furrow

When I was young, I went to school
With pencil and footrule
Sponge and slate,
And sat on a tall stool
At learning’s gate.

When I was older, the gate swung wide;
Clever and keen-eyed
In I pressed,
But found in the mind’s pride
No peace, no rest.

Then who was it taught me back to go
To cattle and barrow,
Field and plough:
To keep to the one furrow, As I do now?

The Other Way Round

• Guicksand works slowly.
• There is no egg in eggplant, no ham in hamburger and neither apple nor pine in pineapple.
• Boxing rings are square.
• There are noses that run and feet that smell.