ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ

1. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

• ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದನ್ನು 1949 ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು1950 ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.

2. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

3. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಾಡುಗಳು

• 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಾಡು (1976) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ**“ಸಾಮಾಜಿಕ”, “ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ”, ಮತ್ತು “ಅಖಂಡತೆ”** ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.
• 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಾಡು (2002)****“ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿತು (ಈಗಾಗಲೇ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು).

ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

1. ಬರೆಯಲಾದ ಸಂವಿಧಾನ

• ಸಂವಿಧಾನವು ಏಕೈಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದ್ದು,395 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು,12 ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಮತ್ತು25 ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಇದು ದೇಶದ ಮೂಲಭೂತ ಕಾನೂನು ಮತ್ತುಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರ ಆಗಿದೆ.

2. ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

• ಭಾರತವು ಸಂಸದೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
• ಸಂಸತ್ತು ಎಂಬುದುಲೋಕಸಭೆ (ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆ) ಮತ್ತುರಾಜ್ಯಸಭೆ (ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

3. ಘಟಕಾತ್ಮಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಫೆಡರಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

• ಭಾರತವು 28 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು8 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಫೆಡರಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಆಗಿದೆ.
• ಸಂವಿಧಾನವು****ಘಟಕಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾತ್ಮಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಲಮು 356 ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ.
• ಕಲಮು 352****ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫೆಡರಲ್ ರಚನೆಯನ್ನುಏಕಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ತಿದ್ದುಪಾಡು ಇಲ್ಲದೆ.

4. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ ಚೌಕಟ್ಟು

• ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
• ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ ಸಂವಿಧಾನದಮೂಲಭೂತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಆಗಿದೆ,ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಸಮಾನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

5. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು

• ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ III****ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಭಾಗ IV-A****ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು42ನೇ ತಿದ್ದುಪಾಡು (1976) ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
• ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದಆತ್ಮ ಆಗಿದೆ (ಕಲಮು 32).

6. ನ್ಯಾಯಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

• ಅನುಚ್ಛೇದ 13 ಅಡಿಯಲ್ಲಿಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಖಚಿತಪಡಿಸಲುಕಾಲೇಜಿಯಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತುನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಧಿಕಾರ (security of tenure) ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

7. ತುರ್ತು ಪರಿಪಾತ್ರಗಳು

• ತುರ್ತು ಪರಿಪಾತ್ರಗಳು ಅಡಿಯಲ್ಲಿಅನುಚ್ಛೇದ 352 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು), 355 (ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರ), 360 (ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತು) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ಈ ಪರಿಪಾತ್ರಗಳನ್ನು 1975 ರಲ್ಲಿರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

8. ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಿಕ ಆಡಳಿತ

• **73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1992)**ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
• **74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1992)**ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು (ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು) ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

9. ಚುನಾವಣಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

• 1950 ರಲ್ಲಿಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
• ಚುನಾವಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು****ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಬಾಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ (2020) ಮತ್ತುಪೌರರ ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯಿದೆ (2021) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ****ನ್ಯಾಯಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತುಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೀಲ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳು

1. ಸಂವಿಧಾನದ ಪಟ್ಟಿಗಳು

2. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಥ್ಯಗಳು

• ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಎಂದರೆಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮ.
• ಭಾಗ III ಎಂದರೆಸಂವಿಧಾನದ ಹೃದಯ.
• 73 ಮತ್ತು 74ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು****ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಮತ್ತು ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು.
• 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ**“ಸಾಮಾಜಿಕ”, “ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ” ಮತ್ತು “ಅಖಂಡತೆ”** ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿತು.
• 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ**“ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ”** ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿತು.
• ಕಲಮು 32 ಎಂದರೆಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರಗಳ ಹಕ್ಕು.
• ಕಲಮು 13****ನ್ಯಾಯಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಲಮು 356 ಎಂದರೆರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಧಿಕಾರ.
• ಕಲಮು 352 ಎಂದರೆರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ.
• ಕಲಮು 360 ಎಂದರೆರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ.
• ಕಲಮು 301 ಎಂದರೆವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು.
• ಕಲಮು 304 ಎಂದರೆರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು.
• ಕಲಮು 305 ಎಂದರೆಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು.