বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে টকা

টকাৰ ব্যৱহাৰে আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এক বৃহৎ অংশ জুৰি আছে। চাৰিওফালে চাওক, আপুনি সহজেই যিকোনো এদিনত টকা জড়িত হোৱা কেইবাটাও লেনদেন চিনাক্ত কৰিব পাৰিব। আপুনি এইবোৰৰ এখন তালিকা তৈয়াৰ কৰিব পাৰেনে? এই লেনদেনবোৰৰ বহুততে, টকা ব্যৱহাৰ কৰি সামগ্ৰী কিনা-বেচা কৰা হৈছে। ইয়াৰে কিছুমানত, সেৱাৰ সৈতে টকাৰ বিনিময় কৰা হৈছে। কিছুমানৰ বাবে, হয়তো এতিয়া প্ৰকৃততে টকা স্থানান্তৰ হোৱা নাই কিন্তু পিছত টকা দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি আছে।

আপুনি কেতিয়াবা ভাবিছেনে কিয় লেনদেনবোৰ টকাত কৰা হয়? কাৰণটো সহজ। টকা থকা এজন ব্যক্তিয়ে সহজেই ইয়াক যিকোনো সামগ্ৰী বা সেৱাৰ সৈতে সলনি কৰিব পাৰে যিটো তেওঁ বিচাৰিব পাৰে। গতিকে সকলোৱে টকাত পৰিশোধ গ্ৰহণ কৰি তাৰ পিছত টকা সিহঁতৰ বিচাৰৰ বস্তুৰ সৈতে সলনি কৰাটো পছন্দ কৰে। এজন জোতা উৎপাদকৰ উদাহৰণটো লওক। তেওঁ বজাৰত জোতা বিক্ৰী কৰিব বিচাৰে আৰু গম কিনিব বিচাৰে। জোতা উৎপাদকজনে প্ৰথমে তেওঁ উৎপাদন কৰা জোতাবোৰ টকাৰ সৈতে সলনি কৰিব, আৰু তাৰ পিছত টকা গমৰ সৈতে সলনি কৰিব। কল্পনা কৰক কিমান বেছি কঠিন হ’লহেঁতেন যদি জোতা উৎপাদকজনে টকা নব্যৱহাৰ কৰি জোতা সৰাসৰিভাৱে গমৰ সৈতে সলনি কৰিবলগীয়া হ’লহেঁতেন। তেওঁ এনে এজন গম খেতিয়ক বিচাৰিবলগীয়া হ’লহেঁতেন যিয়ে কেৱল গম বিক্ৰী কৰিবই নিবিচাৰে, লগতে বিনিময়ত জোতা কিনিবও বিচাৰে। অৰ্থাৎ, দুয়োপক্ষই ইজনে সিজনৰ সামগ্ৰী বিক্ৰী আৰু কিনাটোত সম্মত হ’ব লাগিব।

ইয়াক ইচ্ছাৰ দ্বৈত সংযোগ বুলি কোৱা হয়। এজনে বিক্ৰী কৰিব বিচৰাটো হৈছে আনজনে কিনিব বিচৰাটোৰ হুবহু। বিনিময় ব্যৱস্থাত য’ত টকা নব্যৱহাৰ কৰি সামগ্ৰী সৰাসৰিভাৱে বিনিময় কৰা হয়, তাত ইচ্ছাৰ দ্বৈত সংযোগ এক অপৰিহাৰ্য বৈশিষ্ট্য।

ইয়াৰ বিপৰীতে, টকা ব্যৱহাৰ হোৱা এখন অৰ্থনীতিত, টকাই গুৰুত্বপূৰ্ণ মধ্যৱৰ্তী পদক্ষেপ প্ৰদান কৰি ইচ্ছাৰ দ্বৈত সংযোগৰ প্ৰয়োজনীয়তা আঁতৰাই পেলায়। জোতা উৎপাদকজনে এনে এজন খেতিয়ক বিচাৰি উলিওৱাটো আৰু আৱশ্যকীয় নহয় যিয়ে তেওঁৰ জোতা কিনিব আৰু একে সময়তে তেওঁক গম বিক্ৰী কৰিব। তেওঁ কৰিবলগীয়া একমাত্ৰ কাম হ’ল তেওঁৰ জোতাৰ বাবে এজন ক্ৰেতা বিচাৰি উলিওৱা। তেওঁ জোতাবোৰ টকাৰ সৈতে সলনি কৰাৰ পিছত, তেওঁ বজাৰত গম বা যিকোনো আন সামগ্ৰী কিনিব পাৰে। টকাই বিনিময় প্ৰক্ৰিয়াত মধ্যৱৰ্তী হিচাপে কাম কৰা বাবে, ইয়াক বিনিময়ৰ মাধ্যম বুলি কোৱা হয়।

চাওঁ আহক এইবোৰ কৰোঁ
1. টকাৰ ব্যৱহাৰে কেনেকৈ বস্তু বিনিময় কৰাটো সহজ কৰি তোলে? 2. আপুনি কিছুমান উদাহৰণ ভাবিব পাৰেনে য’ত বিনিময় ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সামগ্ৰী/সেৱা বিনিময় কৰা হয় বা মজুৰি দিয়া হয়?

টকাৰ আধুনিক ৰূপ

আমি দেখিছোঁ যে টকা হৈছে এনে এক বস্তু যিয়ে লেনদেনত বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। নাণিৰ প্ৰৱৰ্তনৰ আগতে, বিভিন্ন বস্তু টকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতীয়সকলে শস্য আৰু গৰু-গাই টকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তাৰ পিছত আহিছিল ধাতৱ নাণিৰ ব্যৱহাৰ - সোণ, ৰূপ, তামৰ নাণি - এক পৰ্যায় যি গত শতিকালৈকে অব্যাহত আছিল।

মুদ্ৰা

টকাৰ আধুনিক ৰূপৰ ভিতৰত আছে মুদ্ৰা - কাগজী নোট আৰু নাণি। আগতে টকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা বস্তুবোৰৰ দৰে নহয়, আধুনিক মুদ্ৰা সোণ, ৰূপ, তামৰ দৰে মূল্যৱান ধাতুৰে তৈয়াৰী নহয়। আৰু শস্য আৰু গৰু-গাইৰ দৰে নহয়, ইবোৰ দৈনন্দিন ব্যৱহাৰৰো নহয়। আধুনিক মুদ্ৰা ইয়াৰ নিজা কোনো ব্যৱহাৰ নথকা।

তেন্তে, ইয়াক কিয় বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়? ইয়াক বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয় কাৰণ মুদ্ৰাটো দেশৰ চৰকাৰৰ দ্বাৰা অনুমোদিত।

ভাৰতত, ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হৈ মুদ্ৰাৰ নোট জাৰী কৰে। ভাৰতীয় আইন অনুসৰি, আন কোনো ব্যক্তি বা সংগঠনক মুদ্ৰা জাৰী কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া নহয়। ইয়াৰ উপৰি, আইনে টকাক এনে এক পৰিশোধৰ মাধ্যম হিচাপে বৈধতা প্ৰদান কৰে যাক ভাৰতত লেনদেন নিষ্পত্তি কৰোঁতে অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি। ভাৰতত কোনো ব্যক্তিয়ে আইনীভাৱে টকাত কৰা পৰিশোধ অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰে। গতিকে, টকাক বহুলভাৱে বিনিময়ৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়।

বেংকত জমা

আন ৰূপটো হৈছে মানুহে বেংকত জমা হিচাপে টকা ৰাখে। এটা সময়ত, মানুহৰ দৈনন্দিন প্ৰয়োজনৰ বাবে কেৱল কিছু মুদ্ৰাৰ প্ৰয়োজন হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, যিসকল শ্ৰমিকে প্ৰতি মাহৰ শেষত দৰমহা পায়, সিহঁতৰ মাহৰ আৰম্ভণিতে অতিৰিক্ত নগদ টকা থাকে। মানুহে এই অতিৰিক্ত নগদ টকাৰে কি কৰে? সিহঁতে নিজৰ নামত বেংক একাউণ্ট খুলি ইয়াক বেংকত জমা কৰে। বেংকে জমা গ্ৰহণ কৰে আৰু জমাৰ ওপৰত এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ সুদো দিয়ে। এইদৰে মানুহৰ টকা বেংকত সুৰক্ষিত থাকে আৰু ই সুদৰ ৰূপত এক পৰিমাণ অৰ্জন কৰে। মানুহৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি টকা উলিয়াই লোৱাৰ ব্যৱস্থাও থাকে। বেংক একাউণ্টৰ জমাবোৰ চাহিদা অনুসৰি উলিয়াব পৰা যায় বাবে, এই জমাবোৰক চাহিদা জমা বুলি কোৱা হয়।

চাহিদা জমাই আন এক আকৰ্ষণীয় সুবিধা প্ৰদান কৰে। এই সুবিধাটোৱেই ইয়াক টকাৰ (বিনিময়ৰ মাধ্যম) মূল বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰে। আপুনি নগদৰ সলনি চেকেৰে পৰিশোধ কৰা শুনিছিল হ’ব। চেকৰ জৰিয়তে পৰিশোধ কৰিবলৈ, বেংকত একাউণ্ট থকা পৰিশোধকাৰীয়ে এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ চেক এখন লিখে। চেক হৈছে কাগজ এখন যিয়ে বেংকক নিৰ্দেশ দিয়ে যে ব্যক্তিৰ একাউণ্টৰ পৰা চেকখন যিজনৰ নামত জাৰী কৰা হৈছে তালৈ এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণ দিবলৈ।

চাওঁ আহক এটা উদাহৰণৰ সৈতে বুজিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ কিদৰে চেক পৰিশোধ কৰা হয় আৰু বাস্তৱায়িত হয়।

চেক পৰিশোধ
এজন জোতা উৎপাদক, এম. ছালিমে চামৰাৰ যোগানকাৰীক পৰিশোধ কৰিবলগীয়া আছে আৰু এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ চেক এখন লিখে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে জোতা উৎপাদকজনে তেওঁৰ বেংকক নিৰ্দেশ দিয়ে যে এই পৰিমাণটো চামৰাৰ যোগানকাৰীক দিবলৈ। চামৰাৰ যোগানকাৰীয়ে এই চেকখন লয়, আৰু ইয়াক নিজৰ বেংক একাউণ্টত জমা কৰে। টকাটো কেইদিনমানৰ ভিতৰত এটা বেংক একাউণ্টৰ পৰা আন এটা বেংক একাউণ্টলৈ স্থানান্তৰিত হয়। লেনদেনটো কোনো নগদ পৰিশোধ নকৰাকৈ সম্পূৰ্ণ হয়।

গতিকে আমি দেখোঁ যে চাহিদা জমাই টকাৰ মূল বৈশিষ্ট্যবোৰ ভাগ কৰে। চাহিদা জমাৰ বিৰুদ্ধে চেকৰ সুবিধাই নগদ নব্যৱহাৰ কৰি পোনপটীয়াকৈ পৰিশোধ নিষ্পত্তি কৰাটো সম্ভৱ কৰি তোলে। চাহিদা জমাক মুদ্ৰাৰ সৈতে একেলগে পৰিশোধৰ মাধ্যম হিচাপে বহুলভাৱে গ্ৰহণ কৰা হয় বাবে, ইবোৰ আধুনিক অৰ্থনীতিত টকা গঠন কৰে।

বেংকবোৰে ব্যৱহাৰ কৰা ক’ডিং

আপুনি ইয়াত বেংকবোৰে পালন কৰা ভূমিকা মনত ৰাখিব লাগিব। কিন্তু বেংকবোৰ নাথাকিলে, কোনো চাহিদা জমা নাথাকিলহেঁতেন আৰু এই জমাবোৰৰ বিৰুদ্ধে চেকৰ দ্বাৰা কোনো পৰিশোধ নাথাকিলহেঁতেন। টকাৰ আধুনিক ৰূপ - মুদ্ৰা আৰু জমা - আধুনিক বেংকিং ব্যৱস্থাৰ কাম-কাজৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।

চাওঁ আহক এইবোৰ কৰোঁ
1. এম. ছালিমে পৰিশোধ কৰিবলৈ নগদ ২০,০০০ টকা উলিয়াব বিচাৰে। টকা উলিয়াবলৈ তেওঁ কেনেকৈ চেক এখন লিখিব?
2. শুদ্ধ উত্তৰত টিক চিন দিয়ক।
ছালিম আৰু প্ৰেমৰ মাজৰ লেনদেনৰ পিছত,
(i) ছালিমৰ বেংক একাউণ্টৰ বেলেঞ্চ বৃদ্ধি পায়, আৰু প্ৰেমৰ বেলেঞ্চ বৃদ্ধি পায়।
(ii) ছালিমৰ বেংক একাউণ্টৰ বেলেঞ্চ হ্ৰাস পায় আৰু প্ৰেমৰ বেলেঞ্চ বৃদ্ধি পায়।
(iii) ছালিমৰ বেংক একাউণ্টৰ বেলেঞ্চ বৃদ্ধি পায় আৰু প্ৰেমৰ বেলেঞ্চ হ্ৰাস পায়।
3. চাহিদা জমাক কিয় টকা হিচাপে গণ্য কৰা হয়?

বেংকবোৰৰ ঋণৰ কাৰ্যকলাপ

বেংকবোৰৰ কাহিনীটো আগবঢ়াই নিওঁ। বেংকবোৰে জনসাধাৰণৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা জমাবোৰেৰে কি কৰে? ইয়াত এক আকৰ্ষণীয় প্ৰণালী কাম কৰি আছে। বেংকবোৰে তেওঁলোকৰ জমাৰ এক ক্ষুদ্ৰ অনুপাত মাত্ৰ নিজৰ ওচৰত নগদ হিচাপে ৰাখে। উদাহৰণস্বৰূপে, বৰ্তমান ভাৰতৰ বেংকবোৰে তেওঁলোকৰ জমাৰ প্ৰায় ১৫ শতাংশ নগদ হিচাপে ৰাখে। ইয়াক যিকোনো দিনত বেংকৰ পৰা টকা উলিয়াবলৈ অহা জমাদাৰসকলক পৰিশোধ কৰাৰ ব্যৱস্থা হিচাপে ৰখা হয়। যিহেতু, যিকোনো নিৰ্দিষ্ট দিনত, ইয়াৰ বহুতো জমাদাৰৰ মাত্ৰ কিছুমানে নগদ উলিয়াবলৈ আহে, বেংকে এই নগদৰে ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

বেংকবোৰে জমাৰ প্ৰধান অংশ ঋণ প্ৰদান কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে। বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে ঋণৰ এক বৃহৎ চাহিদা আছে। আমি ইয়াৰ বিষয়ে পৰৱৰ্তী অংশবোৰত অধিক পঢ়িম। বেংকবোৰে মানুহৰ ঋণৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ জমাবোৰ ব্যৱহাৰ কৰে। এইদৰে, বেংকবোৰে উদ্বৃত্ত তহবিল থকাসকল (জমাদাৰ) আৰু এই তহবিলৰ প্ৰয়োজন থকাসকল (ঋণগ্ৰহণকাৰী)ৰ মাজত মধ্যস্থতা কৰে। বেংকবোৰে জমাত দিয়াৰ তুলনাত ঋণত বেছি সুদৰ হাৰ লয়। ঋণগ্ৰহণকাৰীৰ পৰা লোৱা আৰু জমাদাৰক দিয়াৰ মাজৰ পাৰ্থক্যই তেওঁলোকৰ আয়ৰ প্ৰধান উৎস।

আপুনি কি ভাবে যদি সকলো জমাদাৰে একে সময়তে তেওঁলোকৰ টকা বিচাৰি যায়?

দুটা ভিন্ন ঋণৰ পৰিস্থিতি

আমাৰ দৈনন্দিন কাৰ্যকলাপৰ বহুতো লেনদেনত কোনো না কোনো ৰূপত ঋণ জড়িত হৈ থাকে। ঋণই এটা চুক্তিক সূচায় য’ত ঋণদাতাই ঋণগ্ৰহণকাৰীক ভৱিষ্যতৰ পৰিশোধৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ বিনিময়ত টকা, সামগ্ৰী বা সেৱা যোগান ধৰে। চাওঁ আহক তলৰ দুটা উদাহৰণৰ জৰিয়তে ঋণে কেনেকৈ কাম কৰে।

(১) উৎসৱৰ ঋতু
এতিয়াৰ পৰা দুমাহৰ পিছত উৎসৱৰ ঋতু আৰু জোতা উৎপাদক ছালিমে চহৰৰ এজন ডাঙৰ বেপাৰীৰ পৰা এমাহৰ ভিতৰত বিতৰণ কৰিবলগীয়া ৩,০০০ যোৰ জোতাৰ এটা অৰ্ডাৰ পাইছে। সময়মতে উৎপাদন সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ, ছালিমে চিলাই আৰু পেষ্টিংৰ কামৰ বাবে আৰু কেইবাজনো শ্ৰমিক নিয়োগ কৰিবলগীয়া হয়। তেওঁ কেঁচামাল কিনিবলগীয়া হয়। এই খৰচবোৰ পূৰণ কৰিবলৈ, ছালিমে দুটা উৎসৰ পৰা ঋণ লয়। প্ৰথমে, তেওঁ চামৰাৰ যোগানকাৰীক এতিয়া চামৰা যোগান ধৰিবলৈ কয় আৰু পিছত তেওঁক পৰিশোধ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। দ্বিতীয়তে, তেওঁ ডাঙৰ বেপাৰীৰ পৰা ১০০০ যোৰ জোতাৰ আগধন হিচাপে নগদ ঋণ লয়, মাহৰ শেষলৈকে সমগ্ৰ অৰ্ডাৰ বিতৰণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰ সৈতে।
মাহৰ শেষত, ছালিমে অৰ্ডাৰ বিতৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, এক ভাল লাভ কৰে, আৰু তেওঁ ঋণ হিচাপে লোৱা টকা পৰিশোধ কৰে।

এই ক্ষেত্ৰত, ছালিমে উৎপাদনৰ কাৰ্যকৰী মূলধনৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ ঋণ লয়। ঋণে তেওঁক উৎপাদনৰ চলি থকা খৰচ পূৰণ কৰাত, সময়মতে উৎপাদন সম্পূৰ্ণ কৰাত, আৰু তেনেদৰে তেওঁৰ উপাৰ্জন বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। গতিকে এই পৰিস্থিতিত ঋণে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ইতিবাচক ভূমিকা পালন কৰে।

(২) স্বপ্নাৰ সমস্যা
স্বপ্না, এগৰাকী সৰু খেতিয়ক, তাইৰ তিনিএকৰ মাটিত বাদাম খেতি কৰে। খেতিৰ খৰচ পূৰণ কৰিবলৈ, তাই মহাজনৰ পৰা ঋণ লয়, আশা কৰি যে তাইৰ শস্যই ঋণ পৰিশোধ কৰাত সহায় কৰিব। মৌচুমীৰ মাজভাগত শস্যটো পোক-পৰুৱাই আক্ৰমণ কৰে আৰু শস্য বিফল হয়। যদিও স্বপ্নাই তাইৰ শস্যবোৰ দামী কীটনাশকৰে স্প্ৰে কৰে, ইয়াৰ ফলত বিশেষ পাৰ্থক্য নপৰে। তাই মহাজনক ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ অক্ষম হয় আৰু ঋণটো বছৰটোৰ ভিতৰত ডাঙৰ পৰিমাণলৈ বৃদ্ধি পায়। পৰৱৰ্তী বছৰত, স্বপ্নাই খেতিৰ বাবে নতুন ঋণ লয়। এইবাৰৰ শস্যটো স্বাভাৱিক। কিন্তু উপাৰ্জনবোৰ পুৰণি ঋণটো পূৰণ কৰিবলৈ যথেষ্ট নহয়।
তাই ঋণৰ ফাঁদত সোমাই পৰে। তাই ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ মাটিৰ এটা অংশ বিক্ৰী কৰিবলগীয়া হয়।

গ্ৰাম্য অঞ্চলত, ঋণৰ প্ৰধান চাহিদা শস্য উৎপাদনৰ বাবে হয়। শস্য উৎপাদনত বীজ, সাৰ, কীটনাশক, পানী, বিজুলী, সঁজুলিৰ মেৰামতি আদিত যথেষ্ট খৰচ হয়। খেতিয়কসকলে এই উপাদানবোৰ কিনাৰ সময় আৰু শস্য বিক্ৰী কৰাৰ সময়ৰ মাজত কমেও তিনি-চাৰি মাহৰ ব্যৱধান থাকে। খেতিয়কসকলে সাধাৰণতে মৌচুমীৰ আৰম্ভণিতে শস্য ঋণ লয় আৰু শস্য কটাৰ পিছত ঋণ পৰিশোধ কৰে। ঋণ পৰিশোধ কৰাটো কৃষিৰ পৰা হোৱা আয়ৰ ওপৰত গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে নিৰ্ভৰশীল। স্বপ্নাৰ ক্ষেত্ৰত, শস্য বিফল হোৱাৰ বাবে ঋণ পৰিশোধ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিল। তাই ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ মাটিৰ এটা অংশ বিক্ৰী কৰিবলগীয়া হ’ল। ঋণে স্বপ্নাৰ উপাৰ্জন উন্নত কৰাত সহায় কৰাৰ সলনি, তাইক আগতকৈ বেয়া অৱস্থালৈ ঠেলি দিলে। ইয়াক সাধাৰণতে ঋণৰ ফাঁদ বুলি কোৱা হয়। এই ক্ষেত্ৰত ঋণে ঋণগ্ৰহণকাৰীক এনে এক পৰিস্থিতিলৈ ঠেলি দিয়ে য’ৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰাটো বৰ কষ্টকৰ।

এটা পৰিস্থিতিত ঋণে উপাৰ্জন বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে আৰু সেয়েহে ব্যক্তিজন আগতকৈ ভাল অৱস্থাত থাকে। আন এটা পৰিস্থিতিত, শস্য বিফল হোৱাৰ বাবে ঋণে ব্যক্তিজনক ঋণৰ ফাঁদলৈ ঠেলি দিয়ে। তাইৰ ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ তাই তাইৰ মাটিৰ এটা অংশ বিক্ৰী কৰিবলগীয়া হয়। তাই স্পষ্টভাৱেই আগতকৈ বহুত বেয়া অৱস্থাত আছে। গতিকে ঋণ উপযোগী হ’ব নে নহয়, ইয়াৰ ওপৰত পৰিস্থিতিৰ বিপদাশংকা আৰু লোকচান হ’লে কোনো সমৰ্থন আছে নে নাই তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

ঋণৰ চৰ্ত

প্ৰতিটো ঋণ চুক্তিয়ে এক সুদৰ হাৰ নিৰ্দিষ্ট কৰে যিটো ঋণগ্ৰহণকাৰীয়ে ঋণদাতাক মূলধন পৰিশোধৰ সৈতে

দিব লাগিব। ইয়াৰ উপৰি, ঋণদাতাসকলে ঋণৰ বিৰুদ্ধে জামিন (নিশ্চয়তা) বিচাৰিব পাৰে। জামিন হৈছে এটা সম্পত্তি যিটো ঋণগ্ৰহণকাৰীৰ মালিকীস্বত্ব থাকে (যেনে মাটি, ইমাৰত, বাহন, জীৱ-জন্তু, বেংকত জমা) আৰু ঋণ পৰিশোধ নোহোৱালৈকে ঋণদাতালৈ নিশ্চয়তা হিচাপে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে। যদি ঋণগ্ৰহণকাৰীয়ে ঋণ পৰিশোধ কৰিবলৈ ব্যৰ্থ হয়, ঋণদাতাৰ পৰিশোধ পাবলৈ সম্পত্তি বা জামিন বিক্ৰী কৰাৰ অধিকাৰ থাকে। মাটিৰ দলিল, বেংকত জমা, জীৱ-জন্তু আদি সম্পত্তি ঋণ লোৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা জামিনৰ কিছুমান সাধাৰণ উদাহৰণ।

এটা ঘৰ ঋণ
মেঘাই ঘৰ এটা কিনিবলৈ বেংকৰ পৰা ৫ লাখ টকাৰ ঋণ লৈছে। ঋণটোৰ বাৰ্ষিক সুদৰ হাৰ হৈছে ১২ শতাংশ আৰু ঋণটো ১০ বছৰত মাহিলী কিস্তিত পৰিশোধ কৰিব লাগিব। বেংকে তাইক ঋণ দিয়াটোত সম্মত হোৱাৰ আগতে, মেঘাই বেংকলৈ তাইৰ নিয়োগৰ তথ্য আৰু দৰমহা দেখুওৱা কাগজ-পত্ৰ দাখিল কৰিবলগীয়া হৈছিল। বেংকে নতুন ঘৰটোৰ কাগজ-পত্ৰ জামিন হিচাপে ৰাখিলে, যিবোৰ মেঘালৈ তেতিয়াহে ঘূৰাই দিয়া হ’ব যেতিয়া তাই সমগ্ৰ ঋণ সুদেৰে সৈতে পৰিশোধ কৰিব।
মেঘাৰ ঘৰ ঋণৰ তলৰ বিৱৰণবোৰ পূৰণ কৰক।

ঋণৰ পৰিমাণ (টকাত)
ঋণৰ সময়সীমা
প্ৰয়োজনীয় কাগজ-পত্ৰ
সুদৰ হাৰ
পৰিশোধৰ ধৰণ
জামিন

সুদৰ হাৰ, জামিন আৰু কাগজ-পত্ৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা, আৰু পৰিশোধৰ ধৰণ একেলগে ঋণৰ চৰ্ত বুলি কোৱা হয়। ঋণৰ চৰ্তবোৰ এটা ঋণ ব্যৱস্থাপনাৰ পৰা আনটোলৈ যথেষ্ট পৰিমাণে ভিন্ন হয়। ইবোৰ ঋণদাতা আৰু ঋণগ্ৰহণকাৰীৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিন্ন হ’ব পাৰে। পৰৱৰ্তী অংশটোৱে বিভিন্ন ঋণ ব্যৱস্থাপনাত ঋণৰ চৰ্তবোৰৰ ভিন্নতাৰ উদাহৰণ প্ৰদান কৰিব।

চাওঁ আহক এইবোৰ কৰোঁ
1. ঋণ দিওঁতে ঋণদাতাসকলে কিয় জামিন বিচাৰে?
2. আমাৰ দেশত বহুতো মানুহ দুখীয়া হোৱা দিয়াৰ পিছতো, ই কোনো ধৰণে তেওঁলোকৰ ঋণ লোৱাৰ ক্ষমতাক প্ৰভাৱিত কৰেনে?
3. শুদ্ধ বিকল্প বাছি খালী ঠাইবোৰ পূৰণ কৰক।
ঋণ লওঁতে, ঋণগ্ৰহণকাৰীসকলে ঋণৰ সহজ চৰ্ত বিচাৰে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে _______ (নিম্ন/উচ্চ) সুদৰ হাৰ, পৰিশোধৰ বাবে __________ (সহজ/কঠিন) চৰ্ত, _____ (কম/বেছি) জামিন আৰু কাগজ-পত্ৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা।

ঋণ ব্যৱস্থাপনাৰ বিভিন্নতা

এখন গাঁৱৰ উদাহৰণ

ৰোহিতে আৰু ৰঞ্জনে শ্ৰেণীত ঋণৰ চৰ্তবোৰৰ বিষয়ে পঢ়ি শেষ কৰিছিল। তেওঁলোক তেওঁলোকৰ অঞ্চলত থকা বিভিন্ন ঋণ ব্যৱস্থাপনাৰ বিষয়ে জানিবলৈ উৎসুক আছিল: ঋণ যোগান ধৰা লোকসকল কোন আছিল? ঋণগ্ৰহণকাৰীসকল কোন আছিল? ঋণৰ চৰ্তবোৰ কি আছিল? তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ কিছুমান মানুহৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ সিদ্ধান্ত ল’লে। তেওঁলোকে যি লিপিবদ্ধ কৰে সেয়া পঢ়ক…

১৫ নৱেম্বৰ, ২০১৯।
আমি সৰাসৰিভাৱে পথাৰলৈ গ’লো য’ত দিনৰ এই সময়ত বেছিভাগ খেতিয়ক আৰু শ্ৰমিকে কাম কৰি থাকিব। পথাৰবোৰ আলুৰ শস্যৰে ৰোপন কৰা হৈছে। আমি প্ৰথমে সোনপুৰৰ এজন সৰু খেতিয়ক শ্যামলক লগ পাইছোঁ, সোনপুৰ হৈছে এখন সৰু সেউজীয়া গাঁও।

শ্যামলে আমাক কয় যে প্ৰতিটো মৌচুমীত তেওঁৰ ১.৫ একৰ মাটিত খেতি কৰিবলৈ ঋণৰ প্ৰয়োজন হয়। কেইবাবছৰমান আগলৈকে, তেওঁ গাঁৱৰ মহাজনৰ পৰা প্ৰতি মাহত পাঁচ শতাংশ সুদৰ হাৰত (বাৰ্ষিক ৬০%) ঋণ লৈছিল। শেষৰ কেইবাবছৰ ধৰি, শ্যামলে গাঁৱৰ এজন কৃষি বেপাৰীৰ পৰা প্ৰতি মাহত তিনিশ শতাংশ সুদৰ হাৰত ঋণ লৈ আহিছে। শস্যৰ মৌচুমী আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত, বেপাৰীজনে খেতিৰ উপাদানবোৰ ঋণত যোগান ধৰে, যিটো শস্যবোৰ কটাৰ বাবে সাজু হ’লে পৰিশোধ কৰিব লাগিব।
ঋণৰ সুদৰ চাৰ্জৰ উপৰিও, বেপাৰীজনে খেতিয়কসকলক শস্যটো তেওঁৰ ওচৰত বিক্ৰী কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ায়। এইদৰে বেপাৰীজনে নিশ্চিত কৰিব পাৰে যে টকা সোনকালে পৰিশোধ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি, শস্য কটাৰ পিছত শস্যৰ দাম কম হোৱাৰ বাবে, বেপাৰীজনে খেতিয়কসকলৰ পৰা কম দামত শস্য কিনি আৰু তাৰ পিছত দাম বঢ়াৰ পিছত বিক্ৰী কৰি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

আমি পৰৱৰ্তী সময়ত অৰুণক লগ পাইছোঁ যিয়ে এজন খেতি শ্ৰমিকৰ কামৰ তদাৰক কৰি আছে। অৰুণৰ সাত একৰ মাটি আছে। তেওঁ সোনপুৰৰ সেই কেইগৰাকীমান ব্যক্তিৰ ভিতৰত এজন যিয়ে খেতিৰ বাবে বেংক ঋণ পায়। ঋণটোৰ সুদৰ হাৰ হৈছে বাৰ্ষিক ৮.৫ শতাংশ, আৰু পৰৱৰ্তী তিনিবছৰৰ ভিতৰত যিকোনো সময়ত পৰিশোধ কৰিব পাৰি। অৰুণে শস্য কটাৰ পিছত শস্যৰ এটা অংশ বিক্ৰী কৰি ঋণ পৰিশোধ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ বাকী আলুবোৰ চোল্ড ষ্ট’ৰেজত ভৰাই ৰাখিবলৈ আৰু চোল্ড ষ্ট’ৰেজ ৰচিদৰ বিৰুদ্ধে বেংকৰ পৰা নতুন ঋণৰ বাবে আবেদন কৰিবলৈ মনস্থ কৰে। বেংকে তেওঁলোকৰ পৰা শস্য ঋণ লোৱা খেতিয়কসকলক এই সুবিধা প্ৰদান কৰে।

ৰামা ওচৰৰ পথাৰ এখনত কাম কৰি আছে। তাই এগৰাকী কৃষি শ্ৰমিকা। বছৰটোত কেইবামাহো আছে যেতিয়া ৰামাৰ কোনো কাম নাথাকে, আৰু দৈনন্দিন খ