অধ্যায় ১৪ কাৰ্তুজ

হবিব তনৱীৰ
চন ১৯২৩-২০০৯

১৯২৩ চনত ছত্তীছগঢ়ৰ ৰায়পুৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা হবিব তনৱীৰে ১৯৪৪ চনত নাগপুৰৰ পৰা স্নাতকৰ উপাধি লাভ কৰে। তাৰ পিছত ব্ৰিটেইনৰ নাটক একাডেমীৰ পৰা নাট্য-লিখনৰ অধ্যয়ন কৰিবলৈ যায় আৰু তাৰ পিছত দিল্লীলৈ উভতি আহি পেছাদাৰী নাট্যমঞ্চ স্থাপন কৰে।

নাট্যকাৰ, কবি, সাংবাদিক, নাট্য পৰিচালক, অভিনেতা আদি বহু ৰূপত খ্যাতি অৰ্জন কৰা হবিব তনৱীৰে লোকনাট্যৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম কৰিছিল। বহু বঁটা, ফেল’শ্বিপ আৰু পদ্মশ্ৰীৰে সন্মানিত হবিব তনৱীৰৰ প্ৰধান নাটকসমূহ হৈছে-আগ্ৰা বজাৰ, চৰনদাস চোৰ, দেখ ৰহে হৈ নয়ন, হিৰমা কি অমৰ কহানী। তেওঁ বসন্ত ঋতু কা সপনা, শাজাপুৰ কি শান্তি বাই, মিট্টী কি গাড়ী আৰু মুদ্ৰাৰাক্ষস নাটকৰ আধুনিক ৰূপান্তৰো কৰিছিল।

পাঠ প্ৰৱেশ

ইংৰাজসকলে এই দেশলৈ বেপাৰীৰ বেশত আহিছিল। আৰম্ভণিতে বেপাৰহে কৰি থাকিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ ইচ্ছা কেৱল বেপাৰ কৰাৰ নাছিল। লাহে লাহে তেওঁলোকৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ৰিয়াছতসমূহ দখল কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁলোকৰ নিয়ত প্ৰকাশ হোৱাৰ লগে লগে ইংৰাজসকলক হিন্দুস্থানৰ পৰা খেদাৰ প্ৰচেষ্টাও আৰম্ভ হ’ল।

প্ৰস্তুত পাঠত এনে এজন জাঁবাজৰ কাৰণামাৰ বৰ্ণনা আছে যাৰ একমাত্ৰ লক্ষ্য আছিল ইংৰাজসকলক এই দেশৰ পৰা বাহিৰ কৰা। কোম্পানীৰ হুকুমৰানসকলৰ টোপনি হৰাম কৰি দিয়া এই দিলেৰ ইমান নিৰ্ভীক আছিল যে সিংহৰ গুহাত পোৱা গৈ তাৰ সৈতে দুই-দুই হাত কৰাৰ দৰে কোম্পানীৰ বেটালিয়নৰ খেমাতে কেৱল প্ৰৱেশ কৰা নাছিল, বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ কৰ্ণেলৰ ওপৰত এনে ৰৌব গালিব কৰিলে যে তাৰ মুখৰ পৰাও সেই শব্দবোৰ ওলাই আহিল যিবোৰ কোনো শত্ৰু বা অপৰাধীৰ বাবে কেতিয়াও কোৱা নহ’লহেতেন।

কাৰ্তুজ

পাত্ৰ - কৰ্ণেল, লেফটেনেণ্ট, সিপাহী, ছৱাৰ

অৱধি -৫ মিনিট

জমানা - চন ১৭৯৯

সময় - ৰাতিৰ

স্থান - গোৰখপুৰৰ জংঘলত কৰ্ণেল কালিঞ্জৰ খেমাৰ ভিতৰুৱা অংশ।

(দুজন ইংৰাজ বহি কথা পাতি আছে, কৰ্ণেল কালিঞ্জ আৰু এজন লেফটেনেণ্ট খেমাৰ বাহিৰত আছে, জোনাক ছিটিকি আছে, ভিতৰত লেম্প জ্বলি আছে।)

কৰ্ণেল - জংঘলৰ জিন্দেগী বৰ বিপদজনক হয়।

লেফটেনেণ্ট - সপ্তাহ হৈ গ’ল ইয়াত খেমা পেলাই থকা। সিপাহীসকলো টংগাই গৈছে। এই ৱাজীৰ আলী মানুহ নে ভূত, হাততে নধৰে।

কৰ্ণেল - তাৰ আফছানাবোৰ শুনি ৰবিনহুডৰ কাৰণামাবোৰ মনত পৰি যায়। ইংৰাজসকলৰ বিৰুদ্ধে তাৰ মনত কেনেকুৱা ঘৃণা আছে। কাৰোবা পাঁচ মাহ হুকুমত চলাইছিল। কিন্তু এই পাঁচ মাহত সি অৱধৰ দৰবাৰক ইংৰাজী প্ৰভাৱৰ পৰা সম্পূৰ্ণ পৰিষ্কাৰ কৰি দিবলৈ প্ৰায় কামিয়াব হৈছিল।

লেফটেনেণ্ট - কৰ্ণেল কালিঞ্জ এই ছআদত আলী কোন?

কৰ্ণেল - আছিফউদ্দৌলাৰ ভায়েক। ৱাজীৰ আলীৰ আৰু তাৰ শত্ৰু। আসলতে নৱাব আছিফউদ্দৌলাৰ ল’ৰাৰ কোনো উম্মীদ নাছিল। ৱাজীৰ আলীৰ পয়দাইশক ছআদত আলীয়ে নিজৰ মৃত্যু বুলি ভাবিছিল।

লেফটেনেণ্ট - কিন্তু ছআদত আলীক অৱধৰ তখ্তত বহুৱাবলৈ কি মছলেহত আছিল?

কৰ্ণেল - ছআদত আলী আমাৰ বন্ধু আৰু বৰ এশ-পছন্দ মানুহ গতিকে আমাক নিজৰ আধা মুমলিকত (জায়দাদ, দৌলত) দি দিলে আৰু দহ লাখ টকা নগদ। এতিয়া সিও মজা কৰে আৰু আমিও।

লেফটেনেণ্ট - শুনিছোঁ এই ৱাজীৰ আলী আফগানিস্তানৰ বাদশাহ শাহে-জমাক হিন্দুস্থান আক্ৰমণ কৰিবলৈ দাৱত (আমন্ত্ৰণ) দি আছে।

কৰ্ণেল - আফগানিস্তানক আক্ৰমণৰ দাৱত আটাইতকৈ প্ৰথমে আসলতে টিপু চুলতানে দিলে তাৰ পিছত ৱাজীৰ আলীয়েও তাক দিল্লী মাতিলে আৰু তাৰ পিছত শমছুদৌলাইও।

লেফটেনেণ্ট - কোন শমছুদৌলা?

কৰ্ণেল - নৱাব বংগালৰ নিসবতী (সম্পৰ্কৰ) ভায়েক। বৰ বিপদজনক মানুহ।

লেফটেনেণ্ট - ইয়াৰ মানে হ’ল যে কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে গোটেই হিন্দুস্থানত এটা লহৰ দৌৰি গৈছে।

কৰ্ণেল - জী হঁয়, আৰু যদি এই কামিয়াব হয় তেন্তে বক্সাৰ আৰু প্লাছীৰ কাৰণামাবোৰ ধৰি ৰ’ব আৰু কোম্পানীয়ে লৰ্ড ক্লাইভৰ হাতত যি পাইছিল, লৰ্ড ৱেলজলীৰ হাতত সকলো হেৰুৱাব।

লেফটেনেণ্ট - ৱাজীৰ আলীৰ আজাদী বৰ বিপদজনক। আমি কোনো নহয় কোনো ধৰণে এই শখ্ছক গিৰফ্তাৰ কৰিহে ল’ব লাগে।

কৰ্ণেল - গোটেই এটা ফৌজ লৈ তাৰ পিছে পিছে ফুৰিছোঁ আৰু বছৰে বছৰে সি আমাৰ চকুত ধুলি জোকাৰি আছে আৰু এই জংঘলবোৰতে ঘূৰি ফুৰিছে আৰু হাতত নধৰে। তাৰ সৈতে চন্দ জাঁবাজ আছে। মুঠি ভৰ মানুহ কিন্তু এই দমখম আছে।

লেফটেনেণ্ট - শুনিছোঁ ৱাজীৰ আলী জাতী তৌৰেৰ পৰাও বৰ বাহাদুৰ মানুহ।

কৰ্ণেল - বাহাদুৰ নহ’লহেতেন নেকৈ কোম্পানীৰ ৱাকীলক কতল কৰি দিলেহেতেন?

লেফটেনেণ্ট - এই কতলৰ কি কিস্সা হৈছিল কৰ্ণেল?

কৰ্ণেল - কিস্সা কি হৈছিল তাক তাৰ পদৰ পৰা আঁতৰোৱাৰ পিছত আমি ৱাজীৰ আলীক বানাৰাছ পঠিয়াই দিলোঁ আৰু তিনিলাখ টকা বছৰেকীয়া ৱাজিফা মুকৰৰ কৰি দিলোঁ। কেইমাহমানৰ পিছত গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে তাক কলিকতা (কলকাতা) তলব কৰিলে। ৱাজীৰ আলী কোম্পানীৰ ৱাকীলৰ ওচৰলৈ গ’ল যি বানাৰাছত থাকিছিল আৰু তাক অভিযোগ কৰিলে যে গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে তাক কলিকতাত কিয় তলব কৰে। ৱাকীলে অভিযোগৰ পৰৱাহ নকৰিলে উল্টাকৈ তাক বেয়া-ভালা শুনাই দিলে। ৱাজীৰ আলীৰ তেন্তে মনত নেকৈয়ো ইংৰাজসকলৰ বিৰুদ্ধে ঘৃণা কুট-কুটকৰি ভৰি আছে সি খঞ্জৰেৰে ৱাকীলৰ কাম তমাম কৰি দিলে।

লেফটেনেণ্ট - আৰু পলাই গ’ল?

কৰ্ণেল - নিজৰ জানিচাৰসকলৰ সৈতে আজমগঢ়ৰ ফালে পলাই গ’ল। আজমগঢ়ৰ হুকুমৰানে তেওঁলোকক নিজৰ হিফাজতত ঘাগ্ৰালৈকে পঠিয়াই দিলে। এতিয়া এই কাৰৱাঁ এই জংঘলবোৰত কেইবাবছৰ ধৰি ভটকি আছে।

লেফটেনেণ্ট - কিন্তু ৱাজীৰ আলীৰ স্কীম কি?

কৰ্ণেল - স্কীম এইটোৱেই যে কোনো ধৰণে নেপাল পোৱা যায়। আফগানী আক্ৰমণৰ ইন্তেজাৰ কৰে, নিজৰ তাকত বঢ়ায়, ছআদত আলীক তাৰ পদৰ পৰা আঁতৰাই নিজে অৱধ দখল কৰে আৰু ইংৰাজসকলক হিন্দুস্থানৰ পৰা উলিয়াই দিয়ে।

লেফটেনেণ্ট - নেপাল পোৱাটো তেনেকুৱা টান নহয়, মুমকিন আছে যে পাই গৈছে।

কৰ্ণেল - আমাৰ ফৌজবোৰ আৰু নৱাব ছআদত আলী খাঁৰ সিপাহীবোৰ বৰ কঠোৰভাৱে তাৰ পিছে পিছে ফুৰিছে। আমাক ভালদৰে মালুম আছে যে সি এই জংঘলবোৰত আছে। (এজন সিপাহী দ্ৰুতভাৱে প্ৰৱেশ কৰে)

কৰ্ণেল - (উঠি) কি কথা?

গোৰা - দূৰৰ পৰা গৰ্দ উঠা দেখা গৈ আছে।

কৰ্ণেল - সিপাহীসকলক কৈ দিয়ক যে প্ৰস্তুত থাকিব (সিপাহী ছালাম কৰি যায়)

লেফটেনেণ্ট - (যি খিৰিকীৰ পৰা বাহিৰলৈ চাই আছিল) গৰ্দ তেনেকৈ উৰি আছে যেন গোটেই এটা কাফিলা আহি আছে কিন্তু মোক তেন্তে এজনহে ছৱাৰ দেখা গৈছে।

কৰ্ণেল - (খিৰিকীৰ ওচৰলৈ গৈ) হঁয় এজনহে ছৱাৰ। ছৰপট ঘোঁৰা দৌৰাই আহি আছে। লেফটেনেণ্ট - আৰু সিধাকৈ আমাৰ ফালে আহি থকা যেন লাগিছে (কৰ্ণেলে তালি বজাই সিপাহীক মাতে) কৰ্ণেল - (সিপাহীক) সিপাহীসকলক কওক, এই ছৱাৰজনৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিব যে এইজন কোন ফালে গৈ আছে (সিপাহী ছালাম কৰি যায়)

লেফটেনেণ্ট - শুভহেৰ তেন্তে কোনো গুঞ্জাইশেই নাই দ্ৰুতভাৱে এই ফালেই আহি আছে (টাপৰ মাত বৰ ওচৰলৈ আহি ৰৈ যায়)

ছৱাৰ - (বাহিৰৰ পৰা) মোক কৰ্ণেলৰ লগত লগ হ’ব লাগে।

গোৰা - (চিঞৰি) বহুত খুব।

ছৱাৰ - (বাহিৰৰ পৰা) ছী।

গৌৰা - (ভিতৰলৈ আহি) হুজুৰ ছৱাৰ আপোনাৰ লগত লগ হ’ব বিচাৰে।

কৰ্ণেল - পঠিয়াই দিয়ক।

লেফটেনেণ্ট - ৱাজীৰ আলীৰ কোনো মানুহ হ’ব আমাৰ লগত লগ হৈ তাক গিৰফ্তাৰ কৰাব বিচাৰে।

কৰ্ণেল - খামোশ থাকক (ছৱাৰ সিপাহীৰ সৈতে ভিতৰলৈ আহে)

ছৱাৰ - (আহিয়েই মাতে) তনহাই! তনহাই!

কৰ্ণেল - ছাহাব ইয়াত কোনো গেৰ আদমী নাই আপুনি ৰাজ্জেদিল কৈ দিব।

ছৱাৰ - দেৱাৰ হমগোশ দাৰদ, তনহাই।

(কৰ্ণেলে, লেফটেনেণ্ট আৰু সিপাহীক ইংগিত কৰে। দুয়োজন বাহিৰলৈ যায়। যেতিয়া কৰ্ণেল আৰু ছৱাৰ খেমাত তনহা ৰয় তেতিয়া জৰা ৱকফেৰ পিছত চাৰিওফালে চাই ছৱাৰে কয়)

ছৱাৰ - আপুনি এই মুকামত কিয় খেমা পেলাইছে?

কৰ্ণেল - কোম্পানীৰ হুকুম আছে যে ৱাজীৰ আলীক গিৰফ্তাৰ কৰিব লাগে।

ছৱাৰ - কিন্তু ইমান লাৱলশ্কৰ কি মায়না?

কৰ্ণেল - গিৰফ্তাৰীত মদদ দিবলৈ।

ছৱাৰ - ৱাজীৰ আলীৰ গিৰফ্তাৰী বৰ টান ছাহাব।

কৰ্ণেল - কিয়?

ছৱাৰ - সি এজন জাঁবাজ সিপাহী।

কৰ্ণেল - ময়ো এইটো শুনি ৰাখিছোঁ। আপুনি কি বিচাৰে?

ছৱাৰ - চন্দ কাৰ্তুজ।

কৰ্ণেল - কিসলৈ?

ছৱাৰ - ৱাজীৰ আলীক গিৰফ্তাৰ কৰিবলৈ।

কৰ্ণেল - এই লওক দহ কাৰ্তুজ


ছৱাৰ - (মিচিকিয়াই) শুক্ৰিয়া।

কৰ্ণেল - আপোনাৰ নাম?

ছৱাৰ - ৱাজীৰ আলী। আপুনি মোক কাৰ্তুজ দিছে গতিকে আপোনাৰ জীৱন বখ্শি কৰোঁ। (এইটো কৈ বাহিৰলৈ যায়, টাপৰ শব্দ শুনা যায়। কৰ্ণেল এটা নীৰৱতাত আছে। হক্কা-বক্কা থিয় হৈ আছে যে লেফটেনেণ্ট ভিতৰলৈ আহে)

লেফটেনেণ্ট - কোন আছিল?

কৰ্ণেল - (দবি জবানেৰে নিজৰ পৰা কয়) এজন জাঁবাজ সিপাহী।

প্ৰশ্ন-অভ্যাস

মৌখিক

নিম্নলিখিত প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ এটা-দুটা শাৰীত দিয়ক-

1. কৰ্ণেল কালিঞ্জৰ খেমা জংঘলত কিয় লগা হৈ আছিল?

2. ৱাজীৰ আলীৰ পৰা সিপাহীসকলে কিয় টংগাই গৈছিল?

3. কৰ্ণেলে ছৱাৰৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিবলৈ কিয় ক’লে?

4. ছৱাৰে কিয় ক’লে যে ৱাজীৰ আলীৰ গিৰফ্তাৰী বৰ টান?

লিখিত

(ক) নিম্নলিখিত প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ( ২৫-৩০ শব্দত ) লিখক-

1. ৱাজীৰ আলীৰ আফছানাবোৰ শুনি কৰ্ণেলৰ ৰবিনহুডৰ সোঁৱৰণী কিয় আহিছিল?

2. ছআদত আলী কোন আছিল? তেওঁ ৱাজীৰ আলীৰ পয়দাইশক নিজৰ মৃত্যু কিয় ভাবিছিল?

3. ছআদত আলীক অৱধৰ তখ্তত বহুৱাবলৈ কৰ্ণেলৰ কি উদ্দেশ্য আছিল?

4. কোম্পানীৰ ৱাকীলৰ কতল কৰাৰ পিছত ৱাজীৰ আলীয়ে নিজৰ হিফাজত কেনেকৈ কৰিলে?

5. ছৱাৰৰ যোৱাৰ পিছত কৰ্ণেল কিয় হক্কা-বক্কা ৰ’ল?

(খ) নিম্নলিখিত প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ( ৫০-৬০ শব্দত ) লিখক-

1. লেফটেনেণ্টৰ কিয় এনে লাগিল যে কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে গোটেই হিন্দুস্থানত এটা লহৰ দৌৰি গৈছে?

2. ৱাজীৰ আলীয়ে কোম্পানীৰ ৱাকীলৰ কতল কিয় কৰিলে?

3. ছৱাৰে কৰ্ণেলৰ পৰা কাৰ্তুজ কেনেকৈ পাইছিল?

4. ৱাজীৰ আলী এজন জাঁবাজ সিপাহী আছিল, কেনেকৈ? স্পষ্ট কৰক।

(গ) নিম্নলিখিতৰ আশয় স্পষ্ট কৰক-

1. মুঠিৰী আদমী আৰু এই দমখম।

2. গৰ্দ তেনেকৈ উৰি আছে যেন গোটেই এটা কাফিলা আহি আছে কিন্তু মোক তেন্তে এজনহে ছৱাৰ দেখা গৈছে।

ভাষা অধ্যয়ন

1. নিম্নলিখিত শব্দবোৰৰ এটা-এটা পৰ্যায় লিখক -

খিলাফ, পাক, উম্মীদ, হাছিল, কামিয়াব, ৱাজিফা, নফৰত, হমলা, ইন্তেজাৰ, মুমকিন

2. নিম্নলিখিত মুহাৱৰাবোৰৰ নিজৰ বাক্যত প্ৰয়োগ কৰক-

চকুত ধুলি জোকাৰি দিয়া, কুট-কুট কৰি ভৰোৱা, কাম তমাম কৰি দিয়া, জীৱন বখ্শি দিয়া, হক্কা-বক্কা ৰৈ যোৱা।

3. কাৰকে বাক্যত সংজ্ঞা বা সৰ্বনামৰ ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্ক দেখুৱায়। নিম্নলিখিত বাক্যবোৰত কাৰকবোৰ ৰেখাঙ্কিত কৰি সেইবোৰৰ নাম লিখক-

(ক) জংঘলৰ জিন্দেগী বৰ বিপদজনক হয়।

(খ) কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে গোটেই হিন্দুস্থানত এটা লহৰ দৌৰি গৈছে।

(গ) ৱাজীৰক তাৰ পদৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল।

(ঘ) ফৌজৰ বাবে কাৰ্তুজৰ আৱশ্যকতা আছিল।

(ঙ) সিপাহী ঘোঁৰাৰ ওপৰত ছৱাৰ আছিল।

4. ক্ৰিয়াৰ লিংগ আৰু বচন সাধাৰণতে কৰ্তা আৰু কৰ্মৰ লিংগ আৰু বচনৰ মতে নিৰ্ধাৰিত হয়। বাক্যত কৰ্তা আৰু কৰ্মৰ লিংগ, বচন আৰু পুৰুষৰ মতে যেতিয়া ক্ৰিয়াৰ লিংগ, বচন আদিত পৰিৱৰ্তন হয় তেতিয়া তাক অন্বিতি বোলে।

ক্ৰিয়াৰ লিংগ, বচনত পৰিৱৰ্তন তেতিয়াহে হয় যেতিয়া কৰ্তা বা কৰ্ম পৰসৰ্গ ৰহিত হয়;

যেনে- ছৱাৰ কাৰ্তুজ বিচাৰি আছিল। (কৰ্তাৰ কাৰণত)

ছৱাৰে কাৰ্তুজ বিচাৰিলে। (কৰ্মৰ কাৰণত)

কৰ্ণেলে ৱাজীৰ আলী চিনি নাপালে। (ইয়াত ক্ৰিয়া কৰ্তা আৰু কৰ্ম কোনোটোৰে কাৰণত প্ৰভাৱিত নহয় )

গতিকে কৰ্তা আৰু কৰ্মৰ পৰসৰ্গ সহিত হ’লে ক্ৰিয়া কৰ্তা আৰু কৰ্মৰ কোনোটোৰে লিংগ আৰু বচনৰ পৰা প্ৰভাৱিত নহয় আৰু সি একবচন পুংলিংগতহে প্ৰয়োগ হয়। তলত দিয়া বাক্যবোৰত ‘নে’ লগাই সেইবোৰ দুবাৰকৈ লিখক-

(ক) ঘোঁৰাই পানী খাই আছিল।

(খ) ল’ৰাবোৰে দশহৰাৰ মেলা চাবলৈ গৈছিল।

(গ) ৰবিনহুডে দুখীয়াৰ সহায় কৰিছিল।

(ঘ) দেশজুৰি মানুহে তাৰ প্ৰশংসা কৰি আছিল।

5. নিম্নলিখিত বাক্যবোৰত উচিত বিৰাম-চিহ্ন লগাওক-

(ক) কৰ্ণেলে ক’লে সিপাহীসকল এইৰ ওপৰত নজৰ ৰাখক এইজন কোন ফালে গৈ আছে

(খ) ছৱাৰে সুধিলে আপুনি এই মকামত কিয় খেমা পেলাইছে ইমান লাৱলশ্কৰৰ কি দৰকাৰ আছে

(গ) খেমাৰ ভিতৰত দুজন ব্যক্তি বহি কথা পাতি আছিল জোনাক ছিটিকি আছিল আৰু বাহিৰত সিপাহী পহৰা দি আছিল এজন ব্যক্তিয়ে কৈ আছিল শত্ৰুৱে যিকোনো সময়ত আক্ৰমণ কৰিব পাৰে

যোগ্যতা বিস্তাৰ

1. পুথিভঁৰালৰ পৰা ৰবিনহুডৰ সাহসিক কাৰণামাৰ বিষয়ে তথ্য সংগ্ৰহ কৰক।

2. বৃন্দাবনলাল বৰ্মাৰ কাহিনী ইব্ৰাহিম গাৰ্দী পঢ়ক আৰু শ্ৰেণীকোঠাত শুনাওক।

পৰিয়োজনা

1. ‘কাৰ্তুজ’ একাঙ্কীৰ মঞ্চন নিজৰ বিদ্যালয়ত কৰক।

2. ‘একাঙ্কী’ আৰু ‘নাটক’ৰ মাজত কি পাৰ্থক্য। কিছুমান নাটক আৰু একাঙ্কীৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰক।

শব্দাৰ্থ আৰু টিপ্পনী

খেমা - ডেৰা / অস্থায়ী পৰ্যটনস্থলী
আফছানে ( আফছানা ) - কাহিনী
কাৰণামে ( কাৰণামা ) - স্মৰণীয় কাম
হুকুমত - শাসন
পয়দাইশ - জন্ম
তখ্ত - সিংহাসন
মছলেহত - ৰহস্য
এশ-পছন্দ - ভোগ-বিলাস পছন্দ কৰা
জাঁবাজ - জীৱনৰ বাজী লগোৱা
দমখম - শক্তি আৰু দৃঢ়তা
জাতী তৌৰেৰ পৰা - ব্যক্তিগতভাৱে
ৱাজিফা - পোহপাল দিবলৈ দিয়া ধন
মুকৰৰ - ঠিক কৰা
তলব কৰা - মতা
হুকুমৰান - শাসক
হিফাজত - সুৰক্ষা
গৰ্দ - ধূলি
কাফিলা - এটা অঞ্চলৰ পৰা আন এটা অঞ্চললৈ যোৱা যাত্ৰীৰ সমষ্টি
শুভহে - সন্দেহ
গুঞ্জাইশ - সম্ভাৱনা
তনহাই - নিৰ্জনতা
দেৱাৰ হমগোশ দাৰদ - দেৱালৰো কাণ থাকে
মুকাম - পৰ্যটনস্থলী
লাৱলশ্কৰ - সেনাৰ ডাঙৰ সমষ্টি আৰু যুদ্ধ-সামগ্ৰী
কাৰ্তুজ - পিতল আৰু দপ্তৰী আদিৰ এটা নলী য’ত গুলী আৰু বাৰুদ ভৰি থাকে