হৰিবংশৰায় বচ্চন (১৯০৭-২০০৩)

হৰিবংশৰায় বচ্চনৰ জন্ম উত্তৰ প্ৰদেশৰ ইলাহাবাদ চহৰত ২৭ নৱেম্বৰ ১৯০৭ চনত হৈছিল। ‘বচ্চন’ তেওঁৰ মাতৃ-পিতৃৰ স্নেহৰ নাম আছিল, যিটো তেওঁ নিজৰ উপনাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। বচ্চন কিছুদিন বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপক হৈ থকাৰ পিছত ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাত যোগ দিছিল। এই সময়ছোৱাত তেওঁ বহুতো দেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু মঞ্চত তেওঁৰ ওজস্বী কণ্ঠৰ কবিতা পাঠৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল। বচ্চনৰ কবিতাবোৰ সহজ আৰু সংবেদনশীল। তেওঁৰ ৰচনাত ব্যক্তি-বেদনা, ৰাষ্ট্ৰ-চেতনা আৰু জীৱন-দৰ্শনৰ সূৰ পোৱা যায়। তেওঁ আত্মবিশ্লেষণমূলক কবিতাও লিখিছে। ৰাজনৈতিক জীৱনৰ ভণ্ডামি, সামাজিক অসমতা আৰু কু-প্ৰথাৰ ওপৰত তেওঁ ব্যাঙ্গ কৰিছে। কবিতাৰ উপৰিও বচ্চনে তেওঁৰ আত্মজীৱনীও লিখিছিল, যিটো হিন্দী গদ্যৰ এক অতুলনীয় ৰচনা বুলি গণ্য কৰা হয়।

বচ্চনৰ প্ৰধান ৰচনাসমূহ হৈছে : মধুশালা, নিশা-নিমন্ত্ৰণ, একান্ত সঙ্গীত, মিলন-যামিনী, আৰতি আৰু অঙ্গাৰে, টুটতি চট্টানে, ৰূপ তৰঙ্গিণী (সকলোবোৰ কবিতা-সংগ্ৰহ) আৰু আত্মজীৱনীৰ চাৰিখন খণ্ড : ক্যা ভুলূঁ ক্যা যাদ কৰূঁ, নীড় কা নিৰ্মাণ ফিৰ, বসেৰে সে দূৰ, দশদ্বাৰ সে সোপান তক।

বচ্চন সাহিত্য অকাডেমি বঁটা, ছ’ভিয়েট ভূমি নেহৰু বঁটা আৰু সৰস্বতী সন্মানৰে সন্মানিত হৈছিল।

প্ৰস্তুত কৰা কবিতাটোত কবিয়ে সংগ্ৰামময় জীৱনক ‘অগ্নি পথ’ বুলি কৈ মানুহক এই বাৰ্তা দিছে যে বাটত সুখৰূপী ছাঁৰ আশা নকৰি নিজৰ লক্ষ্যৰ ফালে কৰ্মঠতাৰে ভাগৰ নলগাকৈ আগবাঢ়ি যাব লাগে। কবিতাটোত শব্দৰ পুনৰাবৃত্তিয়ে কেনেকৈ মানুহক আগবাঢ়িবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ে, সেয়া চাবলগীয়া।

অগ্নি পথ

অগ্নি পথ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ!

বৃক্ষ হ’ল ভালে খড়ে, হ’ল ঘনে, হ’ল বড়ে, এক পত্ৰ-ছাঁহ ভী মাংগ মৎ, মাংগ মৎ, মাংগ মৎ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ!

তু ন থকেগা কভী! তু ন থমেগা কভী! তু ন মুড়েগা কভী!- কৰ শপথ, কৰ শপথ, কৰ শপথ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ!

য়হ মহান দৃশ্য হ্যায় চল ৰহা মনুষ্য হ্যায় অশ্ৰু-স্বেদ-ৰক্ত সে লথপথ, লথপথ, লথপথ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ! অগ্নি পথ!

প্ৰশ্ন-অভ্যাস

১. তলত দিয়া প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়াঃ-

(ক) কবিয়ে ‘অগ্নি পথ’ কাৰ প্ৰতীক স্বৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিছে?

(খ) ‘মাংগ মৎ’, ‘কৰ শপথ’, ‘লথপথ’ এই শব্দবোৰ বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ কৰি কবিয়ে কি ক’ব বিচাৰিছে?

(গ) ‘এক পত্ৰ-ছাঁহ ভী মাংগ মৎ’ এই শাৰীটোৰ অৰ্থ স্পষ্ট কৰা।

২. তলত দিয়া শাৰীৰ ভাৱ স্পষ্ট কৰাঃ-

(ক) তু ন থমেগা কভী

তু ন মুড়েগা কভী

(খ) চল ৰহা মনুষ্য হ্যায় অশ্ৰু-স্বেদ-ৰক্ত সে লথপথ, লথপথ, লথপথ

৩. এই কবিতাটোৰ মূল ভাৱ কি? স্পষ্ট কৰা। যোগ্যতা-বিস্তাৰ

যোগ্যতা-বিস্তাৰ

‘জীৱন সংগ্ৰামৰেই নাম’ এই বিষয়টোৰ ওপৰত শ্ৰেণীকোঠাত আলোচনাৰ আয়োজন কৰা। প্ৰকল্প কাৰ্য

প্ৰকল্প কাৰ্য

‘জীৱন সংগ্ৰামময়, ইয়াত ভয় খাই ৰৈ নাথাকিব লাগে’ এই বিষয়ৰ লগত জড়িত আন কবিসকলৰ কবিতাবোৰ সংগ্ৰহ কৰি এখন এলবাম তৈয়াৰ কৰা।

শব্দাৰ্থ আৰু টোকা