ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਲਾਈ
ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਭਲਾਈ
ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਤਿੰਨ-ਸਤਰੀ ਭਲਾਈ ਬਣਤਰ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 12.3 ਲੱਖ ਸੇਵਾਰਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ 14.5 ਲੱਖ ਰੇਲਵੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ: (i) ਮਜ਼ਦੂਰ ਐਕਟਾਂ ਅਧੀਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਾਭ, (ii) ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਅਤੇ (iii) ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਸਟਾਫ-ਲਾਭ ਫੰਡ। ਸਿਖਰ ਨੀਤੀ ਨਿਕਾਏ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਖੇਡ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨਾਲਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ 17 ਜ਼ੋਨਲ ਭਲਾਈ ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ 68 ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਭਲਾਈ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਟਾਫ ਭਲਾਈ ‘ਤੇ ਖਰਚਾ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਦੇ “ਮੰਗ 4 ਅਤੇ 5 – ਸਟਾਫ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ” ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਤੱਥ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ
| ਤੱਥ | ਵੇਰਵਾ |
|---|---|
| 1. ਫੈਕਟਰੀਜ਼ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਸੀਮਾ | ₹500 ਪ੍ਰਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ (ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ₹2,000 ਕਰ ਦਿੱਤਾ) |
| 2. ਸਟਾਫ ਬੇਨੀਫਿਟ ਫੰਡ (ਐਸ.ਬੀ.ਐਫ.) ਇਕੱਠ | ਕੁੱਲ ਰੇਲਵੇ ਵੇਜਾਂ ਦਾ 0.5 % + ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਯੋਗਦਾਨ |
| 3. ਐਸ.ਬੀ.ਐਫ. ਸਾਲਾਨਾ ਕੋਰਪਸ (2023-24) | ₹510 ਕਰੋੜ |
| 4. ਐਸ.ਬੀ.ਐਫ. ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ | ₹3,000 (ਕਲਾਸ 1-8), ₹7,000 (ਕਲਾਸ 9-12), ₹20,000 (ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ) |
| 5. ਹਾਲੀਡੇ-ਹੋਮ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਚਾਰਜ | ₹50 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (ਗਰੁੱਪ-ਸੀ) ਅਤੇ ₹100 ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (ਗਰੁੱਪ-ਬੀ) |
| 6. ਰੇਲਵੇ ਹਾਲੀਡੇ ਹੋਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ | ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ 92 |
| 7. ਰੇਲਵੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਾਂ/ਰੇਲ ਨਿਲਯਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ | 487 |
| 8. ਸਟਾਫ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ | 9.8 ਲੱਖ (65 % ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ) |
| 9. ਕੁਆਰਟਰ ਕਿਰਾਇਆ ਫਾਰਮੂਲਾ | ਬੇਸਿਕ ਪੇ ਦਾ 7.5 % (ਐਚ.ਆਰ.ਏ. ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼) |
| 10. ਐਨਕਾਂ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ | ਐਨਕਾਂ ਲਈ ₹300, ਹੀਅਰਿੰਗ ਏਡ ਲਈ ₹2,000 |
| 11. “ਸਪੈਸ਼ਲ ਕਲਾਸ ਰੇਲਵੇ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ (ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ.ਏ.) ਐਲੂਮਨੀ ਸਕੀਮ” ਅਧੀਨ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ | ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ₹1 ਲੱਖ ਅਤੇ ਯੂ.ਪੀ.ਐਸ.ਸੀ./ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ‘ਤੇ ₹2 ਲੱਖ |
| 12. ਰੇਲਵੇ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਸੰਗਠਨ (ਆਰ.ਡਬਲਿਊ.ਸੀ.ਡਬਲਿਊ.ਓ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ | 1954 |
| 13. ਕ੍ਰੇਚ ਚਲਾਉਣ ਗ੍ਰਾਂਟ | ₹18,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰੇਚ (ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਬੱਚੇ) |
| 14. ਐਸ.ਬੀ.ਐਫ. ਅਧੀਨ ਮਾਤ੍ਰਿਤਾ ਰਾਹਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ | ₹10,000 (ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀ) |
| 15. ਰਾਜਧਾਨੀ/ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਕੋਟਾ | ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਚ 2 ਬਰਥ (ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰੇਨ ਕੁੱਲ 4) |
| 16. ਰੇਲਵੇ ਸਕੂਲ ਪਿਕਨਿਕ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਛੂਟ | ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ 75 % + ਸਹਾਇਕ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ 50 % |
| 17. ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਐਡਵਾਂਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ | ₹15,000 (ਬਿਨਾਂ ਬਿਆਜ, 10 ਕਿਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) |
| 18. ਬੇਟੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ | ₹25,000 (ਐਸ.ਬੀ.ਐਫ. ਤੋਂ) |
| 19. ਰੇਲਵੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਬੋਰਡ (ਆਰ.ਐਸ.ਪੀ.ਬੀ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ | 1928 |
| 20. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲਵੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ | 01-01-1993 (ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ 1950) |
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਿੰਦੂ
- ਸਟਾਫ ਬੇਨੀਫਿਟ ਫੰਡ ਦੀ ਲੇਖਾ-ਪਰਖ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਡੀ.ਆਰ.ਐਮ./ਪੀ.ਐਚ.ਓ.ਡੀ. ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਹਾਲੀਡੇ ਹੋਮ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ/ਸੈਲਾਨੀ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50,000 ਫੁੱਟ-ਫਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦਾ ਰੇਲ ਹੈੱਡ ਹੋਵੇ।
- ਰੇਲਵੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਰੇਲਵੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨਿਯਮ, 1965 ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹਨ; ਬਾਰ/ਔਡੀਟੋਰੀਅਮ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫਾਇਦਾ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਾਪਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੋਗਦਾਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਰਾਜ ਬੀਮਾ (ਈ.ਐਸ.ਆਈ.) ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਰੇਲਵੇ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸਿਹਤ-ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਰੇਲਵੇ ਹਸਪਤਾਲ) ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ “ਰੇਲਵੇ ਕੁਆਰਟਰ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਕਮੇਟੀ (ਆਰ.ਕਿਊ.ਏ.ਸੀ.)” ਦੁਆਰਾ ਸੀਨੀਅਰਿਟੀ-ਕਮ-ਮੈਰਿਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੇਦਖਲੀ ਜਨਤਾ ਭਵਨ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਰੇਲਵੇ ਸਕੂਲ ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ.ਈ. ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਪਰ ਸਟਾਫ-ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸ ਵਿੱਚ 50 % ਛੂਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਸਟਾਫ ਨਰਸ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਬਜਟ ਅਧੀਨ ਵਾਧੂ 30 % ਨਰਸਿੰਗ ਭੱਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਹਰ 200 ਕਿ.ਮੀ. ‘ਤੇ ਚਲ ਰਹੇ ਸਟਾਫ ਲਈ “ਕਾਰਜ-ਸਥਾਨ ਆਰਾਮ-ਸ਼ੈੱਡ” ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਬਿਸਤਰੇ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਮਰਾ ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੀ ਕੈਂਟੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਿਤਾ ਲਾਭ ਐਕਟ, 1961 ਅਧੀਨ 180 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤ੍ਰਿਤਾ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰੇਲਵੇ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ 42 ਦਿਨਾਂ ਦੀ “ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਛੁੱਟੀ” ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
- ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ “ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਕਨਸੈਸ਼ਨ ਕਾਰਡ” ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਐਸ.ਐਲ. ਵਿੱਚ 40 % ਛੂਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਏ.ਸੀ. ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛੂਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
- ਰੇਲਵੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਦਾਰ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ (ਆਰ.ਈ.ਐਲ.ਐਚ.ਐਸ.) ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਨੂੰ ₹250 ਸਾਲਾਨਾ ਯੋਗਦਾਨ ‘ਤੇ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਡਾਕਟਰੀ ਲਾਭ ਸੇਵਾਰਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
- ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਵਿਵੇਕ-ਅਧੀਨ ਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ/ਭਲਾਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉੱਚ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰੇਨ 10 ਬਰਥ ਹਨ।
- “ਕਮਾਈ ਛੁੱਟੀ ਨਕਦੀਕਰਨ” 300 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੇਟੀ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।
- ਰੇਲਵੇ ਖੇਡ ਕੋਟਾ ਭਰਤੀ ਕੁੱਲ ਭਰਤੀ ਦਾ 0.5 % ਹੈ; ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 5 ਸਾਲ ਛੂਟ ਅਤੇ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਰੇਲਵੇ ਪਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- ਜ਼ੋਨਲ ਭਲਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਟਾਫ ਕਾਲੋਨੀ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਨੂੰ “ਭਲਾਈ ਨਿਰੀਖਣ ਰਿਪੋਰਟ” ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
- ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸਟਾਫ ਬੇਨੀਫਿਟ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਸਟਾਫ ਬੇਨੀਫਿਟ ਫੰਡ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪਦ-ਸਦਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕੌਣ ਹੈ?
- ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟਾਫ ਕੋਟੇ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਬਰਥ ਨਿਯਤ ਹਨ?
- ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਭਲਾਈ ਖਰਚਾ ਕਿਸ ਮੰਗ ਨੰਬਰ ਅਧੀਨ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਭਲਾਈ ਸਿਰਲੇਖ ਅਧੀਨ ਰੇਲਵੇ ਨਰਸ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭੱਤੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।
BETA
