ପରମାଣୁ ଗଠନ
ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକ
| # | ଧାରଣା | ବ୍ୟାଖ୍ୟା |
|---|---|---|
| 1 | ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ (Z) | ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା; ମୌଳିକର ପରିଚୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। |
| 2 | ବସ୍ତୁତ୍ଵ ସଂଖ୍ୟା (A) | ପ୍ରୋଟନ୍ + ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ର ସମଷ୍ଟି; ଉପରିସ୍ଥ ସଂଖ୍ୟା ଭାବେ ଲେଖାଯାଏ (ଯଥା: 23Na)। |
| 3 | ସମସ୍ଥାନିକ | ସମାନ ମୌଳିକର (ସମାନ Z) କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନ A (ଭିନ୍ନ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା) ଥିବା ପରମାଣୁ। |
| 4 | ସମଭାର | ଭିନ୍ନ ମୌଳିକର (ଭିନ୍ନ Z) କିନ୍ତୁ ସମାନ A ଥିବା ପରମାଣୁ। |
| 5 | ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିତରଣ | ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗୁଡ଼ିକ K,L,M,N… କକ୍ଷରେ ରହନ୍ତି; ଗୋଟିଏ କକ୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ପାଇଁ 2n² ନିୟମ। |
| 6 | ସଂଯୋଜ୍ୟତା | ସଂଯୋଗ କ୍ଷମତା = ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା (≤4) କିମ୍ବା 8 – ବାହ୍ୟତମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା (>4)। |
| 7 | କ୍ୟାଥୋଡ୍ ରଶ୍ମି | ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ର ଧାରା; ସିଧା ଗତି କରେ, ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ପ୍ୟାଡେଲ୍ ଚକକୁ ଘୁରାଏ → ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଏକ କଣିକା ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରେ। |
| 8 | ରଦରଫର୍ଡ଼ର ନିଷ୍କର୍ଷ | ପରମାଣୁର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ଖାଲି; ସମସ୍ତ ଧନାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ ଓ ବସ୍ତୁତ୍ଵ କ୍ଷୁଦ୍ର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ। |
15 ଅଭ୍ୟାସ ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ
-
³⁹₁₉K ରେ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା କେତେ? A) 19 B) 20 C) 39 D) 58
ଉତ୍ତର: B) 20
ସମାଧାନ: ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ = A – Z = 39 – 19 = 20
ଶର୍ଟକଟ୍: “A ରୁ Z ବିୟୋଗ କଲେ N ମିଳେ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ବସ୍ତୁତ୍ଵ ସଂଖ୍ୟା ଓ ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଗଣନା -
କେଉଁ ଯୋଡ଼ା ସମଭାରକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ଵ କରେ? A) ¹H, ²H B) ¹⁴C, ¹⁴N C) ³⁵Cl, ³⁷Cl D) ¹⁶O, ¹⁶O²⁻
ଉତ୍ତର: B) ¹⁴C, ¹⁴N
ସମାଧାନ: ସମାନ A (14), ଭିନ୍ନ Z → ସମଭାର
ଶର୍ଟକଟ୍: “ଉପର ସମାନ, ତଳେ ଭିନ୍ନ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ସମଭାର -
M-କକ୍ଷରେ (n = 3) ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା କେତେ? A) 8 B) 10 C) 18 D) 32
ଉତ୍ତର: C) 18
ସମାଧାନ: 2n² = 2 × 3² = 18
ଶର୍ଟକଟ୍: “ଦୁଇ n ବର୍ଗ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: କକ୍ଷ ଧାରଣ କ୍ଷମତା -
ସିଲିକନ୍ର (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 14) ସଂଯୋଜ୍ୟତା କେତେ? A) 2 B) 3 C) 4 D) 1
ଉତ୍ତର: C) 4
ସମାଧାନ: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ = 2,8,4 → ବାହ୍ୟତମ = 4 → ସଂଯୋଜ୍ୟତା = 4
ଶର୍ଟକଟ୍: “ବାହ୍ୟତମ ≤4, ସଂଯୋଜ୍ୟତା = ସମାନ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ସଂଯୋଜ୍ୟତା -
ରଦରଫର୍ଡ଼ର α-ବିକ୍ଷେପଣ ପରୀକ୍ଷାରେ କେଉଁ ନିଷ୍କର୍ଷ ଭୁଲ୍ ଥିଲା? A) ପରମାଣୁରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଅଛି B) ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗୁଡ଼ିକ କକ୍ଷରେ ଘୂରନ୍ତି C) ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନ ଖାଲି D) ବସ୍ତୁତ୍ଵ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ ଅଛି
ଉତ୍ତର: B) ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗୁଡ଼ିକ କକ୍ଷରେ ଘୂରନ୍ତି
ସମାଧାନ: କକ୍ଷ ଧାରଣା ପରେ ବୋର୍ଙ୍କଠାରୁ ଆସିଲା
ଶର୍ଟକଟ୍: “ରଦରଫର୍ଡ଼ → କେବଳ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ରଦରଫର୍ଡ଼ ମଡେଲ୍ -
କ୍ୟାଥୋଡ୍ ରଶ୍ମି କଣିକା ଉପରେ ଚାର୍ଜ କେତେ? A) +1 B) –1 C) 0 D) +2
ଉତ୍ତର: B) –1
ସମାଧାନ: କ୍ୟାଥୋଡ୍ ରଶ୍ମି = ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ → –1e
ଶର୍ଟକଟ୍: “କ୍ୟାଥୋଡ୍ → ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ → ଋଣାତ୍ମକ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: କ୍ୟାଥୋଡ୍ ରଶ୍ମି -
କେଉଁ କକ୍ଷର ଶକ୍ତି ସବୁଠାରୁ କମ୍? A) K B) L C) M D) N
ଉତ୍ତର: A) K
ସମାଧାନ: ଶକ୍ତି ∝ 1/n; K ପାଇଁ n = 1
ଶର୍ଟକଟ୍: “ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ନିକଟରେ, କମ୍ ଶକ୍ତି”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: କକ୍ଷ ଶକ୍ତି -
17 ଟି ପ୍ରୋଟନ୍ ଓ 18 ଟି ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଥିବା ମୌଳିକ କେଉଁଟି? A) Cl-35 B) Cl-37 C) Ar-35 D) S-35
ଉତ୍ତର: A) Cl-35
ସମାଧାନ: Z = 17 → Cl; A = 17 + 18 = 35
ଶର୍ଟକଟ୍: “Z ନାମ ଦେଇଥାଏ, A ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଦେଇଥାଏ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ନ୍ୟୁକ୍ଲାଇଡ୍ ସଙ୍କେତ -
Na⁺ (Z = 11) ରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା କେତେ? A) 11 B) 12 C) 10 D) 22
ଉତ୍ତର: C) 10
ସମାଧାନ: Na → 11e; Na⁺ → 11 – 1 = 10
ଶର୍ଟକଟ୍: “କ୍ୟାଟାୟନ୍ → ଚାର୍ଜ ବିୟୋଗ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ଆୟନ୍ -
ଏକ ମୌଳିକର ସମସ୍ଥାନିକମାନଙ୍କର କେଉଁଟି ଭିନ୍ନ ହୁଏ? A) ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା B) ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା C) ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା D) ସଂଯୋଜ୍ୟତା
ଉତ୍ତର: B) ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା
ସମାଧାନ: ସମସ୍ଥାନିକ = ସମାନ Z, ଭିନ୍ନ N
ଶର୍ଟକଟ୍: “ସମସ୍ଥାନିକ → ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ଭିନ୍ନ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ସମସ୍ଥାନିକ -
Ar (Z = 18) ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ କେଉଁଟି? A) 2,8,8 B) 2,8,7 C) 2,8,9 D) 2,8,6,2
ଉତ୍ତର: A) 2,8,8
ସମାଧାନ: K,L,M କକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ
ଶର୍ଟକଟ୍: “ନୋବେଲ୍ ଗ୍ୟାସ୍ → 2,8,8 ସ୍ଥାୟୀ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ -
ପରମାଣୁର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସରେ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଥାଏ? A) e⁻ & p⁺ B) p⁺ & n⁰ C) e⁻ କେବଳ D) n⁰ କେବଳ
ଉତ୍ତର: B) p⁺ & n⁰
ସମାଧାନ: ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟନ୍ = ପ୍ରୋଟନ୍ + ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍
ଶର୍ଟକଟ୍: “ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ = P ଓ N କ୍ୟାଣ୍ଟିନ୍”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଗଠନ -
କେଉଁ ପରୀକ୍ଷା ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଆବିଷ୍କାରକୁ ନେଇଥିଲା? A) କ୍ୟାଥୋଡ୍ ରଶ୍ମି B) ତେଲ ବିନ୍ଦୁ C) α-ବିକ୍ଷେପଣ D) ଡିସ୍ଚାର୍ଜ ଟ୍ୟୁବ୍
ଉତ୍ତର: C) α-ବିକ୍ଷେପଣ
ସମାଧାନ: ରଦରଫର୍ଡ଼ର ସୁନା ପତ୍ର ପରୀକ୍ଷା
ଶର୍ଟକଟ୍: “ଆଲ୍ଫା → ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ପରୀକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକ -
ଅମ୍ଳଜାନର (Z = 8) ସଂଯୋଜ୍ୟତା କେତେ? A) 1 B) 2 C) 6 D) 8
ଉତ୍ତର: B) 2
ସମାଧାନ: ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ବିନ୍ୟାସ = 2,6 → 8 – 6 = 2
ଶର୍ଟକଟ୍: “ଅଷ୍ଟକ ପୂରଣ ପାଇଁ 2 ଟି ଆବଶ୍ୟକ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ସଂଯୋଜ୍ୟତା -
⁴⁰₂₀Ca ର ଏକ ସମଭାର କେଉଁଟି? A) ⁴⁰₁₉K B) ³⁹₁₉K C) ⁴⁰₂₁Sc D) ⁴²₂₀Ca
ଉତ୍ତର: A) ⁴⁰₁₉K
ସମାଧାନ: ସମାନ A = 40, ଭିନ୍ନ Z
ଶର୍ଟକଟ୍: “ଉପର ସମାନ, ତଳେ ଭିନ୍ନ”
ଧାରଣା ଟ୍ୟାଗ୍: ସମଭାର
ଦ୍ରୁତ ଟ୍ରିକ୍
| ପରିସ୍ଥିତି | ଶର୍ଟକଟ୍ | ଉଦାହରଣ |
|---|---|---|
| ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା | ମୁଣ୍ଡରେ A – Z | ³⁷Cl → 37 – 17 = 20 n |
| କକ୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ | 2n² | n = 4 → 2 × 16 = 32 |
| ସଂଯୋଜ୍ୟତା ≤4 | ସଂଯୋଜ୍ୟତା = ବାହ୍ୟତମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ | Al (13) → 2,8,3 → ସଂଯୋଜ୍ୟତା 3 |
| ସଂଯୋଜ୍ୟତା >4 | ସଂଯୋଜ୍ୟତା = 8 – ବାହ୍ୟତମ | P (15) → 2,8,5 → 8 – 5 = 3 |
| ସମଭାର ବନାମ ସମସ୍ଥାନିକ | “ଉପର ସମାନ = ସମଭାର, ତଳେ ସମାନ = ସମସ୍ଥାନିକ” | ¹⁴C & ¹⁴N → ସମଭାର; ³⁵Cl & ³⁷Cl → ସମସ୍ଥାନିକ |
ଶୀଘ୍ର ସମୀକ୍ଷା
| ବିନ୍ଦୁ | ବିବରଣୀ |
|---|---|
| 1 | ପ୍ରୋଟନ୍ ଚାର୍ଜ = +1e, ବସ୍ତୁତ୍ଵ ≈ 1 u |
| 2 | ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଚାର୍ଜ = –1e, ବସ୍ତୁତ୍ଵ ≈ 1/1836 u |
| 3 | ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ ବସ୍ତୁତ୍ଵ ≈ 1 u, କୌଣସି ଚାର୍ଜ ନାହିଁ |
| 4 | ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ = ପ୍ରୋଟନ୍ ସଂଖ୍ୟା = ଉଦାସୀନ ପରମାଣୁରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା |
| 5 | ବସ୍ତୁତ୍ଵ ସଂଖ୍ୟା = ପ୍ରୋଟନ୍ + ନ୍ୟୁଟ୍ରନ୍ (ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା) |
| 6 | ସମସ୍ଥାନିକମାନଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଧର୍ମ ସମାନ (ସମାନ e⁻ ବ୍ୟବସ୍ଥା) |
| 7 | କ୍ୟାଥୋଡ୍ ରଶ୍ମି ZnS ପରଦାରେ ସବୁଜ ଫ୍ଲୁଓରେସେନ୍ସ ସୃଷ୍ଟି କରେ |
| 8 | ରଦରଫର୍ଡ଼: ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍ ଆୟତନ ~ 10⁻¹⁵ m, ପରମାଣୁ ~ 10⁻¹⁰ m |
| 9 | ଅଷ୍ଟକ ନିୟମ: ପରମାଣୁ ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ 8 ଟି e⁻ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ |
| 10 | ବୋର୍ଙ୍କ କକ୍ଷ = ସ୍ଥିର ଶକ୍ତି ସ୍ତର; କକ୍ଷରେ ଥିବା ସମୟରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ବିକିରଣ ହୁଏ ନାହିଁ |
BETA
