ଶୈଶବରୁ ଆମ ପିତାମାତା ଓ ବଡ଼ମାନେ ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସର ଯତ୍ନ ନେବା, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା, ଅଜଣା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିବା, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ, ସବଳ ଓ ସକାରାତ୍ମକ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ଗଠିତ ହୋଇ ବାସ୍ତବ ଜଗତର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଜଟିଳତାକୁ ମୁକାବିଲା କରିପାରିବା । ଇଣ୍ଟରନେଟର ଆଗମନ ସହିତ,

ଚିତ୍ର ୭.୧: ସାଇବର ଜଗତ

ଡିଜିଟାଲ ଫୁଟପ୍ରିଣ୍ଟ ହେଉଛି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା ଯାହା ତାଙ୍କର ଅନଲାଇନ୍ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଫଳସ୍ୱରୂପ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ରହେ, ଏପରିକି ତାହା ବିଲୋପ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ।

ଆମେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସାଇବର ଜଗତର ଅଂଶ ହୋଇଯାଇଛୁ ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ସମ୍ବଳ ବାଣ୍ଟୁଛୁ ଓ ପ୍ରବେଶ କରୁଛୁ, ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଉଛୁ ଓ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେଉଛୁ । ବାସ୍ତବ ଜଗତ ପରି ଏହି ସାଇବର ଜଗତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସତର୍କ ଓ ସଜାଗ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଇମେଲ ବ୍ୟବହାର କରି ସୂଚନା ଓ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଯାଏ ଓ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଇମେଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ କାରଣ ଅନେକ ସମୟରେ ଆପଣ ଅଜଣା ଉତ୍ସରୁ ଆସିଥିବା ଇମେଲ ପାଇପାରନ୍ତି ଯାହା କହୁଥାଏ ଯେ ଆପଣ ଏକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବିଜେତା ଅଟନ୍ତି କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୂଚନା ଦେବାକୁ କହୁଥାଏ । ଏହି ମେଲଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କୁ ମେଲର ବିଷୟବସ୍ତୁରେ ଲିଖିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରିବ । ଏପରି ଇମେଲଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପାମ ମେଲ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପଠାଯାଇଥାଏ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇବ।

ଆସନ୍ତୁ ସ୍ପାମ ମେଲର କେତେକ ଉଦାହରଣ ଦେଖିବା।

ଚିତ୍ର ୭.୨ : ନମୁନା ଇମେଲ-୧

ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ର ୭.୨ରେ, ଆପଣ କେତେକ ସାଧାରଣ ସଙ୍କେତ ଦେଖିପାରିବେ ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ଏକ ସ୍ପାମ ଇମେଲରେ ଦେଖାଯାଏ।

ଧରାଯାଉ ଆପଣଙ୍କ ଇନବକ୍ସରେ ଆଉ ଏକ ଇମେଲ ଅଛି ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଖେଳ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିବାକୁ କହୁଛି ଯାହା ଅନ୍ୟଥା ₹୩,୫୦୦/- ମୂଲ୍ୟର ଅଟେ, ଯେପରି ଚିତ୍ର ୭.୩ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ଚିତ୍ର ୭.୩: ନମୁନା ଇମେଲ-୨

କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ୧

ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ର ୭.୩ରେ, ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ ଏହା ଏକ ନକଲି ଇମେଲ? ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତାଲିକାରୁ ବିକଳ୍ପ ବାଛନ୍ତୁ।

• ଅଫରଟି କେବଳ ଆଗାମୀ ୪୮ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ବୈଧ।
• ‘ଫ୍ରମ୍’ ବାକ୍ସରେ ଇମେଲ ଆଇଡିରେ FIFAର ଭୁଲ ବନାନ।
• ମେଲରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଖେଳର ମୂଲ୍ୟ ସଠିକ୍ ନୁହେଁ।

ଧରାଯାଉ ଆପଣଙ୍କ ଇନବକ୍ସରେ ଆଉ ଏକ ଇମେଲ ଅଛି ଯାହା ଲିଙ୍କ୍ ଧାରଣ କରିଛି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆକାଉଣ୍ଟ ସବିଶେଷ ଦେବାକୁ କହୁଛି। ଯଦି ଆପଣ ଏପରି ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତି କିମ୍ବା କୌଣସି ଆଟାଚମେଣ୍ଟ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଫିଶିଂ ୱେବସାଇଟ୍ କୁ ନେଇଯାଇପାରେ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ଡିଭାଇସରେ କ୍ଷତିକାରକ ମାଲୱେର (ଦୁର୍ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫ୍ଟୱେର) ସ୍ଥାପନ କରିପାରେ, ଯେପରି ଚିତ୍ର ୭.୪ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ଚିତ୍ର ୭.୪: ନମୁନା ଇମେଲ-୩

କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ୨

ସେହି URL(ଗୁଡ଼ିକ) ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ ଯାହା ଏକ ନକଲି ୱେବସାଇଟ୍ ସୂଚିତ କରେ?

$\text{http://www.uiidai.gov.in/}$

$\text{http://www.incometakindiaefilling.gov.in/}$

$\text{https://onlinesbi.com}$

ଫିଶିଂ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରୟାସ ଯାହା ଇମେଲରେ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଭାବ ଦେଖାଇ ଉପଯୋଗକର୍ତ୍ତାନାମ, ପାସୱାର୍ଡ ଏବଂ କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ସବିଶେଷ ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସୂଚନା ଅପହରଣ କରିବା ପାଇଁ ଦୁର୍ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣରେ।

ଉପରୋକ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ପ୍ରତାରଣାମୂଳକ ଇମେଲର ଉଦାହରଣ। ଇମେଲରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସହିତ ଆଗେଇବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଇମେଲ ପ୍ରତାରଣାରୁ ସୁରକ୍ଷା

• ଅଜଣା ପ୍ରେରକଙ୍କ ଠାରୁ ଆସିଥିବା ଇମେଲକୁ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ଯଦିଓ ଏହା ଏକ ଆସଲ ଇମେଲ ପରି ଦେଖାଯାଏ।
• ନାମ, ଜନ୍ମ ତାରିଖ, ବିଦ୍ୟାଳୟର ନାମ, ଠିକଣା, ପିତାମାତାଙ୍କ ନାମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଲାଭଦାୟକ ଅଫର/ରିହାତି ପ୍ରତି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅଜଣା ଉତ୍ସରୁ ଆସିଥାଇପାରେ ଏବଂ ଏହା ବିଶ୍ୱସନୀୟ ନ ହୋଇପାରେ। ସେହି ମେଲଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ/ବିଲୋପ କରନ୍ତୁ।
• ଅଜଣା ପ୍ରେରକଙ୍କ ଠାରୁ ଆସିଥିବା ଆଟାଚମେଣ୍ଟ ଖୋଲନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକରେ ଦୁର୍ଭାବନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଫାଇଲ୍ ଥାଇପାରେ ଯାହା ଆପଣଙ୍କ ଡିଭାଇସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। କେବଳ ସେହି ୱେବସାଇଟ୍ ଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍କ୍ ଓ ଡାଉନଲୋଡ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ଆପଣ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି।
• ଫିଶିଂ ୱେବସାଇଟ୍ ପ୍ରତି ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ-ୱେବସାଇଟ୍ ସୁରକ୍ଷିତ କି ନାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ URL ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
• ସ୍ପାମ କିମ୍ବା ସନ୍ଦେହଜନକ ଇମେଲଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫରୱାର୍ଡ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଅତ୍ୟଧିକ ଫରୱାର୍ଡ ପଠାନ୍ତୁ ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ଗ୍ରହୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଚଳିତ କରିପାରେ।

ଆପଣ ଶିଖିଲେ କିପରି ସୂଚନା ବାଣ୍ଟିବା ପାଇଁ ଇମେଲ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ଏବଂ ଇମେଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ କେଉଁ ସୁରକ୍ଷା ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବେ। ଇମେଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣ କେବଳ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ସେମାନଙ୍କର ଇମେଲ ଆଇଡି ଥାଏ।

କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ୩

ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଏକ ବୃହତ୍ତର ଦର୍ଶକଗଣ ସହିତ ବାଣ୍ଟିବାର ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିପାରନ୍ତି କି?

ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆମକୁ ସୂଚନା ବିନିମୟ ଓ ବାଣ୍ଟିବା, ବିଶ୍ୱରେ ଅନଲାଇନ୍ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଏବଂ ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ନେଟୱାର୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ।

ଏକ ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ରେ ଏକ ଆକାଉଣ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପଯୋଗକର୍ତ୍ତାନାମ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କର ଇମେଲ ଆଇଡି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ୪

ଯେକୌଣସି ତିନୋଟି ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ର ନାମ ସନ୍ଧାନ କରି ଲେଖନ୍ତୁ

$\begin{array}{l}1. \\ 2. \\ 3. \\ \end {array} \begin{array}{c} \\ \hline \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \\ \hline \\ \hline \end{array}$

ଯଦିଓ ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ବହୁତ ଆକର୍ଷଣୀୟ କାରଣ ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ, ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ସତର୍କତା ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ କାରଣ ଏଠାରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିଚାର କରିବା ଓ ଚିହ୍ନିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର। ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ପରିଚୟ ଦ୍ୱାରା ଜାଣୁ।

ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ଉପରେ ଆକାଉଣ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସମୟରେ, ଆପଣଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯତ୍ନ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ:

• ଆପଣଙ୍କର ବୟସ, ଠିକଣା, ଯୋଗାଯୋଗ ସବିଶେଷ, ବିଦ୍ୟାଳୟର ନାମ, ଇତ୍ୟାଦି ଭଳି ଆପଣଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୂଚନା ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହା ପରିଚୟ ଚୋରୀକୁ ପ୍ରେରିତ କରିପାରେ
• ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର ଗୋପନୀୟତା ସେଟିଂସ୍ ବହୁତ ସତର୍କତାର ସହିତ କରନ୍ତୁ

ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଓ ନେଟୱାର୍କ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ। ଏପରି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇପାରେ ଓ ବିନିମୟ କରିପାରେ ଏବଂ ଫଟୋ, ଭିଡିଓ, ଇତ୍ୟାଦି ବାଣ୍ଟିପାରେ।

ଆପଣଙ୍କର ଗୋପନୀୟତା ସେଟିଂସ୍ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ଯେ କେଉଁ ସୂଚନା ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ବାଣ୍ଟାଯାଉଛି ତାହା ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି।

ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂରେ ଥିବା ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯତ୍ନ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ:

• ଆପଣଙ୍କର ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଅଭିଭାବକ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଆପଣଙ୍କର ପାସୱାର୍ଡ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ
• ଆପଣଙ୍କର ପାସୱାର୍ଡ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତୁ
• କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ
• ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାବନାକୁ ଆଘାତ ଦେଇଥାଏ
• ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ଉପରେ ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍, ଭିଡିଓ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସୂଚନା ପୋଷ୍ଟ କରିବା ସମୟରେ ସର୍ବଦା ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ଡିଜିଟାଲ ଫୁଟପ୍ରିଣ୍ଟ ଛାଡ଼ିଥାଏ ଯାହା ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଅନଲାଇନ୍ ରହେ
• ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସୂଚନା ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯାହା ସମ୍ଭବତଃ ସେମାନଙ୍କୁ ବିପଦରେ ପକାଇପାରେ। ଗୋଷ୍ଠୀ ଫଟୋ, ବିଦ୍ୟାଳୟର ନାମ, ସ୍ଥାନ, ବୟସ, ଇତ୍ୟାଦି ପୋଷ୍ଟ ନ କରି ଆପଣଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଗୋପନୀୟତା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ।
• ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର ଯୋଜନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପୋଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ।
• ଯେକୌଣସି ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ରେ ନିଜ ପାଇଁ ନକଲି ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି ଯେ ଆପଣଙ୍କର ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ଆକାଉଣ୍ଟ ସବିଶେଷ ଚୋରି ହୋଇଛି କିମ୍ବା ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଛି, ତୁରନ୍ତ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ର ସହାୟତା ଦଳକୁ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତୁ।
• ଏକ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଉତ୍ସରୁ ଯାଞ୍ଚ ନ କରି ସାମାଜିକ ମିଡିଆରେ ଆପଣ ଯାହା ପଢ଼ନ୍ତି ତାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫରୱାର୍ଡ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
• ସର୍ବଦା ସାମାଜିକ ନେଟୱାର୍କିଂ ସାଇଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଲିଙ୍କ୍ ଓ ଆଟାଚମେଣ୍ଟ ଖୋଲିବାକୁ ଏଡ଼ାନ୍ତୁ।
• ଲଗଇନ୍ କରିବା ପରେ କଦାପି ଆପଣଙ୍କର ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଅଣଦେଖା କରି ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାଁନ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଲଗଆଉଟ୍ କରନ୍ତୁ।

ଆପଣ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍ ଓ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କୁ ସକାରାତ୍ମକ ମତାମତ ଓ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇପାରେ। ତଥାପି, ବେଳେବେଳେ ଆପଣ ସାଇବର ବୁଲିଙ୍ଗର ଘଟଣାବଳୀର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରନ୍ତି। ସାଇବର ବୁଲିଙ୍ଗରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:

• ଆପଣଙ୍କର ପୋଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ପୋଷ୍ଟ ଉପରେ ଅସୁନ୍ଦର ମନ୍ତବ୍ୟ।
• କେହି ଆପଣଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ନକଲି ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ସୃଷ୍ଟି କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
• ଅନଲାଇନ୍ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ରେ ଭୟପ୍ରଦ କିମ୍ବା ଅପମାନଜନକ ସନ୍ଦେଶ।
• ଅନଲାଇନ୍ ଗୋଷ୍ଠୀ ଓ ଫୋରମ୍ ମଧ୍ୟରୁ ବହିଷ୍କୃତ ହେବା।
• ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ବିନା ଲଜ୍ଜାଜନକ ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍ ଅନଲାଇନ୍ରେ ରଖିବା।
• ଏକ ସାଇଟ୍ରେ ଆପଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗପ ଓ ମିଥ୍ୟା।
• ଆପଣଙ୍କର ଆକାଉଣ୍ଟ ପାସୱାର୍ଡ ଚୋରି କରି ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଅନାବଶ୍ୟକ/ଅନୁପଯୁକ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇବା।
• ଆପମାନଜନକ ଚାଟ୍।
• ଆପଣଙ୍କୁ ଅପ