ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರು ನಮ್ಮ ಆಹಾರ ಚಟಗಳ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಪಾಲಿಸಲು, ಅಪರಿಚಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಲು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದು ನಿಜ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಬಲ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ

ಚಿತ್ರ 7.1: ಸೈಬರ್ ಜಗತ್ತು

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾದಚಿಹ್ನೆ ಎಂದರೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆನ್ಲೈನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ, ಅದನ್ನು ಅಳಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಸಹ.

ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸೈಬರ್ ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ಆಗಿದ್ದೇವೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇವೆ, ಅನೇಕ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ. ನಿಜ ಜಗತ್ತಿನಂತೆಯೇ ಈ ಸೈಬರ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು.

ಇಮೇಲ್ ಅನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇಮೇಲ್ ಬಳಸುವಾಗ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಿಮಗೆ ಅಜ್ಞಾತ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಇಮೇಲ್ಗಳು ಸಿಗಬಹುದು, ಅದು ನೀವು ಅದೃಷ್ಟದ ವಿಜೇತ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮೇಲ್ಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮೇಲ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಲೋಭನೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಇಮೇಲ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಮೇಲ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮನ್ನು ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಸುವ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಮೇಲ್ಗಳ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡೋಣ.

ಚಿತ್ರ 7.2 : ಮಾದರಿ ಇಮೇಲ್-1

ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾದ ಚಿತ್ರ 7.2 ರಲ್ಲಿ, ನೀವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಇಮೇಲ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ನಿಮ್ಮ ಇನ್ಬಾಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಇಮೇಲ್ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟವನ್ನು ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ₹3,500/- ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರ 7.3 ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ.

ಚಿತ್ರ 7.3: ಮಾದರಿ ಇಮೇಲ್-2

ಚಟುವಟಿಕೆ 1

ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾದ ಚಿತ್ರ 7.3 ರಲ್ಲಿ, ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅದು ನಕಲಿ ಇಮೇಲ್ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ? ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ.

• ಕೊಡುಗೆಯು ಮುಂದಿನ 48 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ‘ಫ್ರಮ್’ ಬಾಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಇಮೇಲ್ ಐಡಿಯಲ್ಲಿ FIFA ಯ ತಪ್ಪಾದ ಕಾಗುಣಿತ.
• ಮೇಲ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಆಟದ ವೆಚ್ಚ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

ನಿಮ್ಮ ಇನ್ಬಾಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಇಮೇಲ್ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅದು ಪರಿಶೀಲನಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಖಾತೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಕೇಳುವ ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನೀವು ಅಂತಹ ಲಿಂಕ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಟ್ಯಾಚ್ಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಫಿಶಿಂಗ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಮಾಲ್ವೇರ್ (ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಚಿತ್ರ 7.4 ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ.

ಚಿತ್ರ 7.4: ಮಾದರಿ ಇಮೇಲ್-3

ಚಟುವಟಿಕೆ 2

ನಕಲಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ URL(ಗಳನ್ನು) ಗುರುತಿಸಿ?

$\text{http://www.uiidai.gov.in/}$

$\text{http://www.incometakindiaefilling.gov.in/}$

$\text{https://onlinesbi.com}$

ಫಿಶಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲವಾಗಿ ನಟಿಸಿ, ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರು, ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿವರಗಳು ಮುಂತಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಮೇಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ವಂಚನೆಯ ಇಮೇಲ್ಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಮೇಲ್ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮೊದಲು ನೀವು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು.

ಇಮೇಲ್ ವಂಚನೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ

• ಅಜ್ಞಾತ ಕಳುಹಿಸುವವರಿಂದ ಬಂದ ಇಮೇಲ್ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಡಿ, ಅದು ನಿಜವಾದ ಇಮೇಲ್ ಎಂದು ತೋರಿದರೂ ಸಹ.
• ಹೆಸರು, ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ, ಶಾಲೆಯ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಪೋಷಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಡಿ.
• ಆಕರ್ಷಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು/ರಿಯಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಮೋಸ ಹೋಗಬೇಡಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಅಜ್ಞಾತ ಮೂಲದಿಂದ ಬರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆ ಮೇಲ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ/ಅಳಿಸಿ.
• ಅಜ್ಞಾತ ಕಳುಹಿಸುವವರಿಂದ ಬಂದ ಅಟ್ಯಾಚ್ಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಡಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ನಿಮ್ಮ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದಾದ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ನೀವು ನಂಬುವ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಲಿಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಡೌನ್ಲೋಡ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
• ಫಿಶಿಂಗ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ - ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು URL ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
• ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಅಥವಾ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಇಮೇಲ್ಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
• ಅತಿಯಾದ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಡಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಬಹುದು.

ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಮೇಲ್ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಮೇಲ್ ಬಳಸುವಾಗ ಯಾವ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನೀವು ಕಲಿತಿದ್ದೀರಿ. ಇಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ನೀವು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು, ಅವರ ಇಮೇಲ್ ಐಡಿ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ.

ಚಟುವಟಿಕೆ 3

ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಶಾಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಯೋಚಿಸಬಹುದೇ?

ಅಂತರ್ಜಾಲವು ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ಐಡಿಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಟುವಟಿಕೆ 4

ಯಾವುದೇ ಮೂರು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಮತ್ತು ಬರೆಯಿರಿ

$\begin{array}{l}1. \\ 2. \\ 3. \\ \end {array} \begin{array}{c} \\ \hline \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \\ \hline \\ \hline \end{array}$

ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನಿಮಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಬಳಸುವಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಗುರುತಿನ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಅವರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ, ನೀವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕು:

• ನಿಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು, ವಿಳಾಸ, ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳು, ಶಾಲೆಯ ಹೆಸರು, ಇತ್ಯಾದಿ ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಗುರುತಿನ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು
• ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಗೌಪ್ಯತಾ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿ

ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ ಎಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮಾಡಲು ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆ. ಅಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಫೋಟೋಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಿಮ್ಮ ಗೌಪ್ಯತಾ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಾದರೂ, ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬೇಕು:

• ನಿಮ್ಮ ಪೋಷಕ ಅಥವಾ ಕಾಪಾಡುವವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾರಿಗೂ ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಡಿ
• ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ
• ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂವಹನ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಸಹಕರಿಸಿ
• ಇತರರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಯಾವುದನ್ನೂ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಡಿ
• ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಫೋಟೋಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ
• ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಅದು ಅವರನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡಬಹುದು. ಗುಂಪು ಫೋಟೋಗಳು, ಶಾಲೆಯ ಹೆಸರುಗಳು, ಸ್ಥಳಗಳು, ವಯಸ್ಸು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡದೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ.
• ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗಾಗಿ ನಕಲಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಡಿ.
• ನಿಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಖಾತೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕದ್ದಿದೆ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೆ, ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ನ ಸಹಾಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ವರದಿ ಮಾಡಿ.
• ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ನೀವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಯಾವುದನ್ನೂ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅಟ್ಯಾಚ್ಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪಿಸಿ.
• ಲಾಗಿನ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಬಿಡಬೇಡಿ ಮತ್ತು ನೀವು ಬಳಸದಿದ್ದಾಗ ತಕ್ಷಣವೇ ಲಾಗ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿ.

ನೀವು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ನಿಮಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

• ನಿಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು.
• ಯಾರಾದರೂ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ರಚಿಸಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.
• ಆನ್ಲೈನ್ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆದರಿಕೆ ಅಥವಾ ಅಪಶಬ್ದ ಸಂದೇಶಗಳು.
• ಆನ್ಲೈನ್ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಡುವುದು.
• ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವಮಾನಕರ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು.
• ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ವದಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳುಗಳು.
• ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಕದ್ದು ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ/ಅನುಚಿತ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು.
• ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಚಾಟ್.
• ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ನಕಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ಗಳು.

ಗುರುತಿನ ಕಳ್ಳತನ ಎಂದರೆ ಬೇರೆಯವರ ಗುರುತನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ, ನಿಜ ಜಗತ್ತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೈಬರ್ ಜಗತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಂತಹ ಘಟನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನಾವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ:

• ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ
• ಬಲವಾದ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ
• ನಿಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಡಿ

ನೀವು ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ನ ಬಲಿಯಾದರೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ:

• ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಡಿ

ಯಾರಾದರೂ ನಿಮಗೆ ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಡಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡುವುದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮನ್ನು ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಬಹುದು.

ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ಯಾರೊಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ, ಹಾನಿಕಾರಕ, ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು, ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಸೈಬರ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡನೀಯವಾದ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರ 7.5: ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿ

• ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್

ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಸ್ಕ್ರೀನ್ಶಾಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

• ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡಿ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಯಾರಾದರೂ ನಿಮಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಆ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

• ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿ

ಸೈಬರ್ ಬೂಲಿಯಿಂಗ್ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ನೀವು ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ. ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ. ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.

ಚಿತ್ರ 7.6: ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿ

• ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಗೌಪ್ಯತಾ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಡಿ. ನೀವು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕು?

• ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಿ

ಸೈಬರ್ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಿ.

ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು

1. ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಿರಿ

ಅ. ______ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ನಕಲಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯು ನಿಜವಾದ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆ. ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮ ಇಮೇಲ್ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ______ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇ. ಸೈಬರ್ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಅಂತರ್ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಡೇಟಾದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ______ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ. ______ ಎಂಬುದು ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ, ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಡೇಟಾವನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸಬಹುದು.

2. ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ

3. ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ನಿಜವೇ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ

ಅ. ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಒಂದು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ.

ಆ. ಫಿಶಿಂಗ್ ಒಂದು ರೀತಿಯ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.

ಇ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸೈಟ್ಗಳನ್ನು ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ. ನಿಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ, ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಳಿಸಬಹುದು.