భారత రాజ్యాంగం
🔖 ఒకే వాక్యంలో వాస్తవాలు
- అత్యంత పొడవైన రాతపూర్వక రాజ్యాంగం – 448 ఆర్టికల్స్, 25 భాగాలు, 12 షెడ్యూళ్లు (అసలు 395-22-8)
- అంగీకరించబడినది 26 నవంబర్ 1949, అమలులోకి వచ్చినది 26 జనవరి 1950 (గణతంత్ర దినోత్సవం)
- రాజ్యాంగ పిత – డా. బి. ఆర్. అంబేడ్కర్
- అసలు ప్రాంబుల్ “సార్వభౌమ ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర”; 42వ రాజ్యాంగ సవరణ “సోషలిస్ట్ సెక్యులర్”ను చేర్చింది
- మౌలిక హక్కులు – 6 వర్గాలు (ఆర్టికల్ 12-35); DPSP – ఆర్టికల్ 36-51; మౌలిక హక్కులు జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి (ఆర్టికల్ 352) సమయంలో మాత్రమే నిలిపివేయబడతాయి, ఆర్టికల్ 20 & 21 మినహా
- రాష్ట్రపతి పాలన – ఆర్టికల్ 356; ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి – ఆర్టికల్ 360 (ఎప్పుడూ ఉపయోగించబడలేదు)
- సవరణ రకాలు – సాధారణ, ప్రత్యేక & >½ రాష్ట్రాల ఆమోదం; బేసిక్ స్ట్రక్చర్ – కేసవానంద భారతి 1973
- పార్లమెంట్ – లోక్సభ గరిష్ఠ బలం 552; రాజ్యసభ 238 ఎన్నికైనవారు + 12 నామినేట్ చేసినవారు
- CAG – ప్రజా ఖజానా రక్షకుడు; AGI – అత్యున్నత చట్ట అధికారి; ECI – 3 సభ్యులు (1 CEC + 2 ECs)
- సుప్రీం కోర్ట్ – 34 న్యాయమూర్తులు (CJIతో సహా); పదవీ విరమణ 65 ఏళ్లు; రిట్ అధికార పరిధి ఆర్టికల్ 32
🧠 మనెమోనిక్స్
| సంక్షిప్త రూపం | పూర్తి రూపం | వినియోగం |
|---|---|---|
| DAD | DPSP, FR, Duties | ప్రాస్టావన తర్వాత రాజ్యాంగ భాగాలు |
| FEDERAL | Finance, Executive, Diplomatic, Emergency, Railway, Army, Legislature | అధ్యక్షుడు సంయుక్త సమావేశం (ఆర్టికల్ 108)ను సాధారణ బిల్లుల కోసం మాత్రమే పిలవగలడు |
| TEN PM | T**enure, Eligibility, Nomination, Powers, Ministry | ప్రధాన మంత్రి నిబంధనలను గుర్తుంచుకోండి |
| BAPU | Basic-structure, Amendment, Preamble, Union | రాజకీయ శాస్త్రంలోని కీలక అంశాలు |
| 36-51 | 36 నుండి 51 = DPSP | 3-6-5-1 = 36-51 అని లెక్కించండి |
⚖️ త్వరిత పోలిక పట్టికలు
అత్యవసర పరిస్థితుల రకాలు
| రకం | ఆర్టికల్ | కారణం | ఆమోదం | గరిష్ఠ కాలం |
|---|---|---|---|---|
| జాతీయ | 352 | యుద్ధం/బాహ్య/అంతర్గత అల్లర్లు | లోక్+రాజ్యసభలో 1 నెలలో | అనిర్ణీతం (పునరావృతం) |
| అధ్యక్ష | 356 | రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగ విఫలం | లోక్ సభలో 2 నెలలో | 6 నెల × 3 (గరిష్ఠం 3 సంవత్సరాలు) |
| ఆర్థిక | 360 | ఆర్థిక స్థిరతకు ముప్పు | అధ్యక్షుడు మాత్రమే | అధ్యక్షుడు రద్దు చేస్తే |
ఒకే చూపులో షెడ్యూళ్లు
| సంఖ్య | వ్యవహరించే అంశం |
|---|---|
| 1 | రాష్ట్రాలు & కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు |
| 2 | రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, న్యాయమూర్తుల జీతాలు… |
| 3 | ప్రమాణం/ధృవీకరణ రూపాలు |
| 4 | రాజ్యసభ సీట్ల కేటాయింపు |
| 5 | షెడ్యూల్ ప్రాంతాల పరిపాలన |
| 6 | తెగ ప్రాంతాలు (అస్సాం, మేఘాలయ, మిజోరం, త్రిపుర) |
| 7 | కేంద్ర, రాష్ట్ర & సమవర్తి జాబితాలు |
| 8 | 22 అధికార భాషలు |
| 9 | న్యాయసమీక్షకు అవతల చట్టాలు (1వ సవరణచే జతచేయబడింది) |
| 10 | వ్యతిరేక దళపాలు (52వ సవరణ) |
| 11 | పంచాయతీలు (73వ సవరణ) |
| 12 | పురపాలికలు (74వ సవరణ) |
BETA
