జనరల్ అవేర్నెస్ భౌగోళిక వాస్తవాలు
త్వరిత పునశ్చరణ షీట్: RRB 2024 కోసం భూగోళశాస్త్రం
(చివరి రోజు, ఒకే పేజీ సారాంశం)
1. భారతదేశం – భౌతిక వాస్తవాలు (చదవాల్సిందే)
| వాస్తవం | అంచనా | జ్ఞాపకచిహ్నం |
|---|---|---|
| అక్షాంశ విస్తృతి | 8°4’ N – 37°6’ N | “8-నుంచి-37, భారత స్వర్గం” |
| రేఖాంశ విస్తృతి | 68°7’ E – 97°25’ E | “68-నుంచి-97, ఫోన్ కోడ్లు గుర్తుంచుకుంటాం” |
| మొత్తం భూభాగ సరిహద్దులు | 15,200 కి.మీ. | “15-20 పార్టీ” |
| తీరరేఖ (మెయిన్ల్యాండ్) | 6,100 కి.మీ. | “61-డయల్ కోస్ట్” |
| అత్యున్నత శిఖరం | కాంచన్జుంగా (8,586 మీ.) | “8-5-86, సిక్కిం ఫిక్స్” |
| అతి పొడవైన నది | గంగా (2,525 కి.మీ.) | “జి-25, సిల్వర్ ట్రైన్” |
| అతి పెద్ద సరస్సు (తీపి నీరు) | వులర్ సరస్సు (జమ్మూ & కశ్మీర్) | “వులర్ → వాటర్” |
| దక్షిణాది చివరి బిందువు | ఇందిరా పాయింట్ (గ్రేట్ నికోబార్) | “ఇందిరా నికోబార్లో” |
2. రాష్ట్రాలు & వాటి సరిహద్దులు (ట్రిక్ = “బెంగాల్-7, ఎంపీ-5”)
| రాష్ట్రం | సరిహద్దు పంచుకునే రాష్ట్రాల సంఖ్య | సరిహద్దు రాష్ట్రాలు (మొదటి అక్షరం) |
|---|---|---|
| పశ్చిమబెంగాల్ | 7 | “BOSS NSA” – బీహార్, ఒడిశా, సిక్కిం, నాగాలాండ్, అస్సాం |
| ఉత్తరప్రదేశ్ | 8 | “UK, HP, HR, RJ, MP, CG, BR, JH” (అక్షర క్రమం) |
| అస్సాం | 7 | “AN-BN-MN-NA-AR-TR-MI” (ఈశాన్య రాష్ట్రాలు) |
| మధ్యప్రదేశ్ | 5 | “UP-RJ-GJ-MH-CG” (గడియార దిశలో) |
షార్ట్కట్:
UP-8, బెంగాల్-7, అస్సాం-7, MP-5 → 8-7-7-5 (సంవత్సరం ‘75 ఎమర్జెన్సీ – గుర్తుంచుకోవడం సులభం).
3. భారతదేశ మట్టులు – 60 సెకన్ల పట్టిక
| మట్టి | రంగు | ఎక్కువగా ఉండేది | పంట | రాష్ట్రం |
|---|---|---|---|---|
| అల్లువియల్ | తేలికపాటి | పొటాష్ & లైమ్ | బియ్యం, గోధుమ, చక్కెర | పంజాబ్, యూపీ, బిహార్ |
| బ్లాక్ (రెగూర్) | నలుపు | ఇనుము, లైమ్, మెగ్నీషియం | పత్తి, చక్కెర | ఎం.పి, మహారాష్ట్ర |
| రెడ్ | ఎరుపు | పొటాష్ తక్కువ | జొన్న, పొగాకు | టీఎన్, ఏపీ, కర్ణాటక |
| లాటరైట్ | ఎర్రటి | ఇనుము & అల్యూమినా | టీ, కాఫీ | కేరళ, కర్ణాటక |
| డెజర్ట్ | పొడి | ఉప్పు | బజ్రా, బార్లీ | రాజస్థాన్ |
మట్టి సారవంతత క్రమాన్ని గుర్తుపెట్టే మెమోనిక్:
“A-Ba-Re-La-De” → అల్లువియల్ > బ్లాక్ > రెడ్ > లాటరైట్ > డెజర్ట్.
4. వాతావరణం & మాన్సూన్ – 4 మ్యాజిక్ నంబర్లు
| సంఘటన | సాధారణ తేదీ | పరీక్షలో ఫేవరిట్ |
|---|---|---|
| కేరళలో ప్రారంభం | 1 జూన్ | “1-6, స్కూల్ రీఓపెన్” |
| ఢిల్లీ ప్రవేశం | 29 జూన్ | “29-6, ఢిల్లీ ఫిక్స్” |
| NW భారతదేశం నుంచి వెనక్కి | 15 సెప్టెంబర్ | “15-9, రెయిన్ ఫ్లై” |
| తమిళనాడుకు వర్షం | అక్టో–డిసె (NE మాన్సూన్) | “TN-10-12” |
వర్షపాతం ఫార్ములా (సుమారు):
వెస్టర్న్ ఘాట్స్ > 200 సెం.మీ;
గంగా మైదానం 100–200 సెం.మీ;
NW భారతదేశం < 60 సెం.మీ (డెజర్ట్).
5. రైల్వేలు & భౌగోళిక లింకులు (RRB స్పెషల్)
- పొడవైన రైల్వే జోన్: నార్తర్న్ రైల్వే (10,995 కి.మీ)
- ఎత్తైన రైల్వే స్టేషన్: ఘూమ్ (W.B) 2,258 మీ (దార్జిలింగ్ హిమాలయన్)
- పొడవైన ప్లాట్ఫార్మ్: హుబ్బళ్లి (కర్ణాటక) – 1,507 మీ
- రైల్వే-టైం మెరిడియన్: 82°30’ E (మిర్జాపూర్, U.P) → IST +5:30 గంటలు
- ట్రాపిక్ ఆఫ్ క్యాన్సర్ దాటే రాష్ట్రాలు: 8 రాష్ట్రాలు → “G-MAP-Raj-Mi-WB-Jh-OD”
(గుజరాత్, ఎం.పి, ఛత్తీస్గఢ్, ఝార్ఖండ్, WB, త్రిపుర, మిజోరం)
6. రాపిడ్-ఫైర్ Q & A (ఇంతకు ముందు పేపర్లు)
Q1. అత్యంత పొడవైన మెయిన్ల్యాండ్ తీరరేఖ ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
గుజరాత్Q2. భారతదేశ ప్రమాణ రేఖ (స్టాండర్డ్ మెరిడియన్) ఏ నగరం గుండా వెళుతుంది?
మిర్జాపూర్ (ఉత్తరప్రదేశ్)Q3. లాటరైట్ మట్టి ప్రధానంగా ఏ పీఠభూమి ప్రాంతంలో కనిపిస్తుంది?
డెక్కన్ పీఠభూమి (కర్ణాటక-కేరళ)Q4. ప్రపంచంలో అతిపెద్ద డెల్టాను ఏ నది ఏర్పరుస్తుంది?
గంగా-బ్రహ్మపుత్ర డెల్టాQ5. భారతదేశం అతి తక్కువ భూభాగ సరిహద్దును ఏ దేశంతో పంచుకుంటుంది?
అఫ్గానిస్తాన్ (106 కిమీ, పోక్ సరిహద్దు)7. ఒక నిమిషపు మ్యాప్ ట్రిక్స్
- హిమాలయాలు పశ్చిమం→తూర్పు: “K-K-S-K-K” (కారాకోరం, లద్దాఖ్, జాస్కర్, గ్రేట్, ఖాసి)
- ఘాట్లు పశ్చిమం→తూర్పు చివర: “N-T-P-K-K” (నీలగిరి, తమిళ్, పళని, కార్డమమ్, అనమలై)
- అరేబియా సముద్రంలో పడే నదులు (ఎడమ→కుడి): “N-T-M” (నర్మదా, తప్తి, మహి) – కేవలం 3 ప్రధానవి.
8. చివరి 10-పాయింట్ చెక్లిస్ట్
- 82°30’ E = IST = మిర్జాపూర్
- 23½° N = క్యాన్సర్ రేఖ (8 రాష్ట్రాలు)
- 37° N = ఉత్తర అత్యంత; 8° N = దక్షిణ అత్యంత
- 1,319 కిమీ = భారత్-పాక్ సరిహద్దు పొడవు
- 1,640 కిమీ = భారత్-చైనా సరిహద్దు పొడవు
- 1,576 కిమీ = భారత్-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు (అత్యంత పొడవైనది)
- 331 కిమీ = భారత్-మయన్మార్ సరిహద్దు
- 1752 కిమీ = భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు
- 699 కిమీ = భారత్-భూటాన్ సరిహద్దు
- 106 కిమీ = భారత్-అఫ్గానిస్తాన్ సరిహద్దు
సరిహద్దు పొడవుల కోసం మెమోనిక్ (అవరోహణ క్రమంలో):
“బాంగ్-భూటాన్-చైనా-నేపాల్-పాక్-మయన్మార్-అఫ్ఘాన్” → 1576-699-1340-1752-1319-1643-106 (సుమారు.)
ఈ షీట్ను రెండు సార్లు పునఃశీలించండి, బాగా నిద్రపోండి—RRBలో ఆ 10-12 ఖచ్చితమైన జాగ్రఫీ మార్కులను సంపాదించండి!
BETA
