కంప్యూటర్ అవగాహన త్వరిత గమనికలు

కంప్యూటర్ అవగాహన – మాస్టర్ రివిజన్ షీట్
(ప్రతి RRB పరీక్షకు ఒక 60 నిమిషాల స్వీప్ – NTPC, Group-D, ALP, JE)

=====================================================

SECTION-1 : కోర్ కాన్సెప్ట్స్ – టాప్ 30

# పదం ఒకే పంక్తి కీ
1 కంప్యూటర్ ఎలక్ట్రానిక్ డేటా-ప్రాసెసర్ (I-P-O చక్రం).
2 వాన్-న్యూమాన్ ప్రోగ్రామ్ & డేటా ఒకే మెమరీలో ఉంటాయి.
3 CPU ALU + CU + రిజిస్టర్లు; PC యొక్క మెదడు.
4 ALU అంక గణిత & లాజిక్ ఆపరేషన్లు.
5 CU ప్రతి మైక్రో-ఆప్‌ను డీకోడ్ చేస్తుంది & టైమింగ్ ఇస్తుంది.
6 రిజిస్టర్లు CPU లోపల అత్యంత వేగవంతమైన మెమరీ (MBR, MAR, PC, IR).
7 కాష్ SRAM, CPU-RAM మధ్య వేగ భేదాన్ని తగ్గిస్తుంది.
8 ప్రైమరీ RAM (వాలటైల్) + ROM (నాన్-వాలటైల్).
9 RAM DDR5 > DDR4 > DDR3 (5 తాజా).
10 ROM PROM ➜ EPROM ➜ EEPROM ➜ Flash.
11 సెకండరీ HDD, SSD, DVD, పెన్-డ్రైవ్ (శాశ్వతం).
12 SSD కదలిక లేని భాగాలు లేవు; NAND ఫ్లాష్ వాడుతుంది; HDD కంటే 10× వేగంగా.
13 ఫర్మ్‌వేర్ ROMలో ఉన్న సాఫ్ట్‌వేర్ (BIOS/UEFI).
14 BIOS మొదటి ప్రోగ్రామ్; POST & బూట్.
15 బస్ డేటా, అడ్రస్, కంట్రోల్ లైన్లు.
16 USB యూనివర్సల్ సీరియల్ బస్; వర్షన్ 4 – 40 Gbps.
17 OS వనరుల మేనేజర్; రకాలు: బ్యాచ్, RT, మల్టీ-యూజర్, మల్టీ-టాస్క్, డిస్ట్రిబ్యూటెడ్.
18 విండోస్ మైక్రోసాఫ్ట్ చేసిన ప్రోప్రైటరీ GUI OS.
19 లినక్స్ ఓపెన్-సోర్స్; కెర్నల్ 1991, లినస్ టోర్వాల్డ్స్.
20 కంపైలర్ HIGH → MACHINE (మొత్తం) మార్చుతుంది.
21 ఇంటర్‌ప్రెటర్ HIGH → MACHINE (లైన్-బై-లైన్).
22 బైట్‌కోడ్ Java → .class → JVM (WORA).
23 మెషిన్-లాంగ్వేజ్ బైనరీ 0-1 మాత్రమే; CPU అర్థం చేసుకుంటుంది.
24 సోర్స్-కోడ్ మనుషులు చదివే సూచనలు.
25 వైరస్ స్వయంగా పునరుత్పత్తి చేసుకునే దుష్ట కోడ్.
26 ఫైర్‌వాల్ HW/SW అడ్డుగోడ; ప్యాకెట్లను ఫిల్టర్ చేస్తుంది.
27 ఎన్‌క్రిప్షన్ Plain → Cipher; AES-256 సురక్షిత ప్రమాణం.
28 క్లౌడ్ డిమాండ్ ప్రకారం నెట్ వనరులు (IaaS, PaaS, SaaS).
29 IoT ఇంటర్-కనెక్ట్ అయిన స్మార్ట్ సెన్సర్లు.
30 AI మానవ మేధస్సును అనుకరించే యంత్రాలు; ML & DL ఉపసమితులు.

SECTION-2 : ఫార్ములాలు & షార్ట్‌కట్లు

  1. నిల్వ యూనిట్లు: 1 K = 2¹⁰ = 1024; 1 M = 2²⁰; 1 G = 2³⁰; 1 T = 2⁴⁰
  2. N బిట్లు → 2ᴺ ప్యాటర్న్లు (ఉదా. 8 బిట్లు = 256 విలువలు 0-255).
  3. Baud = చిహ్నాలు/సెకన్; bps = బిట్లు/సెకన్; bps = baud × బిట్లు/చిహ్నం.
  4. RAM యాక్సెస్-టైం µs→ns: HDD ~10 ms = 10×10⁶ ns; SSD ~100 µs = 10⁵ ns; Cache ~1 ns.
  5. థ్రూపుట్ = (డేటా పరిమాణం × 8) ÷ సమయం(సెకన్లు) → Mbps.
  6. 1 Mbps = 10⁶ bps; 1 MBps = 8 Mbps (B=బైట్, b=బిట్).
  7. హెక్స→బైనరీ: ప్రతి హెక్స అంకెను 4-బిట్‌తో భర్తీ చేయండి (F = 1111).
  8. బైనరీ→డెసిమల్: bit×2ⁿ మొత్తం (n కుడి నుండి 0తో ప్రారంభం).
  9. టూ’స్ కాంప్లిమెంట్ నెగటివ్: బిట్లను తిరగదోడండి +1.
  10. డిస్క్ సామర్థ్యం = సిలిండర్లు × హెడ్లు × సెక్టర్లు × 512 B.
  11. కలర్ డెప్త్: 24-బిట్ → 16.7 M రంగులు (2²⁴).
  12. ప్రింటర్ ppm రేటింగ్: పేజీలు ప్రతి నిమిషం; ఎక్కువ = వేగంగా.
  13. MTBF: Mean Time Between Failures ↑ = నమ్మకత ↑.
  14. బ్యాండ్‌విడ్త్ × ఆలస్యం = బ్యాండ్‌విడ్త్-డిలే ఉత్పత్తి (TCP విండో).
  15. స్పీడ్-అప్ (అమ్డాల్) = 1 ÷ [(1-P) + P/S].

SECTION-3 : తెలుసుకోవలసిన 50 వాస్తవాలు
1 మొదటి కంప్యూటర్: ENIAC (1946) – దశాంశ, వాక్యూమ్ ట్యూబ్‌లు.
2 మొదటి మైక్రోప్రాసెసర్: Intel 4004 (1971) – 4-బిట్.
3 కంప్యూటర్ తండ్రి: చార్లెస్ బాబేజ్ (అనలిటికల్ ఇంజిన్).
4 మహిళా ప్రోగ్రామర్: అడా లవ్‌లేస్ (మొదటి అల్గోరిథం).
5 ట్రాన్సిస్టర్ ఆవిష్కరణ: 1947 బెల్ ల్యాబ్స్ (బార్డీన్, బ్రాట్టెయిన్, షాక్లీ).
6 IC ఆవిష్కరణ: జాక్ కిల్బీ (1958).
7 మూర్ లా: ట్రాన్సిస్టర్లు ~2 సంవత్సరాలకు రెట్టింపు.
8 సూపర్ కంప్యూటర్ PARAM (భారత్) 1991; తాజా: PARAM Siddhi-AI.
9 2023 నాటికి అత్యంత వేగవంతమైన భారతీయ సూపర్ కంప్యూటర్: PARAM అనంత (NSM కింద).
10 TOP500 జాబితా LINPACK బెంచ్‌మార్క్‌ను ఉపయోగిస్తుంది.
11 ASCII: 7-బిట్ (128); విస్తరిత 8-బిట్ (256).
12 యూనికోడ్: UTF-8 డిఫాల్ట్ వెబ్; 32-బిట్ అన్ని స్క్రిప్ట్‌లను కవర్ చేస్తుంది.
13 www పూర్తి రూపం: World Wide Web; ఆవిష్కర్త టిమ్ బెర్నర్స్-లీ (CERN, 1989).
14 HTTP డిఫాల్ట్ పోర్ట్: 80; HTTPS: 443.
15 HTML: Hyper-Text Markup Language.
16 XML డేటాను తీసుకెళ్తుంది; JSON APIలకు తేలికైనది.
17 OSI లేయర్లు: 7 (Please Do Not Throw Sausage Pizza Away).
18 TCP: నమ్మకమైనది, కనెక్షన్-ఓరియెంటెడ్; UDP: వేగంగా, కనెక్షన్-లెస్.
19 IP ప్రస్తుత వెర్షన్: IPv6 (128-బిట్); లూప్‌బ్యాక్ ::1.
20 Class-A IP: 1-126 (డిఫాల్ట్ మాస్క్ 255.0.0.0).
21 DHCP: IPను ఆటోమేటిక్‌గా కేటాయిస్తుంది.
22 DNS పోర్ట్: 53; డొమైన్↔IPను మార్చుతుంది.
23 SMTP: మెయిల్ పంపుతుంది (పోర్ట్ 25); POP3 స్వీకరిస్తుంది (110); IMAP (143).
24 FTP పోర్ట్లు: 20 (డేటా), 21 (కంట్రోల్).
25 Telnet పోర్ట్ 23; SSH సురక్షిత ప్రత్యామ్నాయం పోర్ట్ 22.
26 Wi-Fi 6 (802.11ax) గరిష్ఠ వేగం 9.6 Gbps.
27 బ్లూటూత్ రేంజ్: Class-1 100 m; తాజా వెర్షన్ 5.3.
28 5G గరిష్ఠ డేటా: 20 Gbps; లాటెన్సీ 1 ms.
29 భారత్‌నెట్: NOFN – 2.5 లక్షల GPON ఫైబర్ గ్రామాలకు.
30 డిజిటల్ ఇండియా ప్రారంభం 1 జూలై 2015.
31 UMANG యాప్: Unified Mobile Application for New-age Governance.
32 ఆధార్: 12-అంకెల UIDAI; బయోమెట్రిక్.
33 టాలీ: అకౌంటింగ్ సాఫ్ట్‌వేర్ (భారతీయ).
34 SAP: జర్మన్ ERP; మాడ్యూల్స్ FI, HR, MM.
35 Oracle: RDBMS; MySQL ఓపెన్-సోర్స్ కూడా Oracleకి చెందినది.
36 SQL పూర్తి రూపం: Structured Query Language.
37 ప్రైమరీ కీ: ఏకైకది, NULL కాదు; ఫారిన్ కీ పేరెంట్‌ను సూచిస్తుంది.
38 నార్మల్ ఫార్మ్స్: 1NF→5NF (BCNF మధ్యలో).
39 ACID లక్షణం: Atomicity, Consistency, Isolation, Durability.
40 బ్లాక్‌చెయిన్: డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ లెడ్జర్; SHA-256 హాష్.
41 క్రిప్టోకరెన్సీ బిట్‌కాయిన్ సృష్టికర్త: సతోషి నకామోటో (2009).
42 రాన్సమ్‌వేర్: డేటాను ఎన్‌క్రిప్ట్ చేసి, డబ్బు డిమాండ్ చేస్తుంది; WannaCry 2017.
43 ఫైర్‌వాల్ రకాలు: Packet-filter, Stateful, Proxy, NGFW.
44 ఆంటీవైరస్ హ్యూరిస్టిక్: ప్రవర్తన ఆధారంగా తెలియని వాటిని గుర్తిస్తుంది.
45 CAPTCHA: మనిషి & botను వేరు చేస్తుంది (ట్యూరింగ్ టెస్ట్).
46 OCR: Optical Character Recognition.
47 QR-కోడ్: 2-D మ్యాట్రిక్స్; 4296 అల్ఫాన్యూమరిక్‌ను కలిగి ఉంటుంది.
48 VoLTE: Voice over LTE; 2G/3G వాయిస్ కంటే మెరుగైనది.
49 మిరరింగ్: RAID-1; స్ట్రిపింగ్: RAID-0; పారిటీ: RAID-5.
50 CMOS బ్యాటరీ: 3 V కాయిన్ సెల్; BIOS సెట్టింగ్స్‌ను జీవంతంగా ఉంచుతుంది.

సెక్షన్-4 : గత సంవత్సరాల ట్రెండ్లు (ఆర్‌ఆర్‌బీ ఎన్‌టీపీసీ & గ్రూప్-డి) • హార్డ్‌వేర్-ప్రశ్న ≈ 35 % (పోర్టులు, మెమరీ, పరికరాలు)
• సాఫ్ట్‌వేర్/ఓఎస్ ≈ 20 % (విండోస్, లినక్స్ బూట్, ఫంక్షన్)
• ఎంఎస్-ఆఫీస్/షార్ట్‌కట్ ≈ 15 % (వర్డ్, ఎక్సెల్, పిపిటీ)
• నెట్‌వర్కింగ్/వెబ్ ≈ 10 % (హెచ్‌టీటీపీ, ఎస్‌ఎంటీపీ, వై-ఫై జెన్)
• సైబర్ భద్రతా/సంక్షిప్త పదాలు ≈ 10 %
• డీబీఎంఎస్/నంబర్ సిస్టమ్ ≈ 5 %
• భారత ప్రభుత్వ ఐటీ పథకాలు ≈ 5 %
వెయిటేజ్ 2016-2023 సీబీటీలలో మారలేద.

భాగం-5 : 100 ఒకే పంక్తి క్యాప్సూల్‌లు
1 ENIAC బరువు 27 టన్నులు.
2 శూన్య నాళాలను ట్రాన్సిస్టర్లు భర్తీ చేశాయి (2వ తరం).
3 3వ తరం: IC; 4వ తరం: VLSI/మైక్రో.
5వ తరం: AI/అతి సమాంతరత.
4 MICR చెక్ కోడ్: 9 అంకెలు; ముంబై 400002 007.
5 CRT పూర్తి పేరు: కాతోడ్ రే ట్యూబ్.
6 TFT = థిన్ ఫిల్మ్ ట్రాన్సిస్టర్ LCD.
7 LED స్క్రీన్ లైట్-ఎమిటింగ్ డయోడ్లను వినియోగిస్తుంది.
8 ప్లాస్మా స్క్రీన్ అయనీకృత వాయువు; పాతది.
9 OLED: ఆర్గానిక్ LED – వంగేది.
10 టచ్-స్క్రీన్ రకాలు: రెసిస్టివ్, కెపాసిటివ్ (ఫోన్లు), IR, SAW.
11 అత్యల్ప నిల్వ మాధ్యమం: DNA (ప్రయోగాత్మకం).
12 బ్లూ-రే: 25 GB సింగిల్ లేయర్; 50 GB డ్యూయల్.
13 SATA III వేగం: 6 Gbps.
14 PCIe ×4 పై NVMe ≈ 3.5 GB/s.
15 DDR5 వోల్టేజ్: 1.1 V (DDR4 1.2 V).
16 క్యాష్ స్థాయీలు: L1 < L2 < L3 (పరిమాణం పెరుగుతుంది, వేగం తగ్గుతుంది).
17 రిజిస్టర్ పరిమాణం 64-బిట్ ⇒ 16 EB వరకు అడ్రస్ చేయగలదు.
18 RISC: తక్కువ చక్రాలు/ఆదేశం; CISC: సంక్లిష్ట ఆదేశాలు.
19 పైప్‌లైన్ ప్రమాదాలు: డేటా, కంట్రోల్, స్ట్రక్చరల్.
20 సూపర్‌స్కాలర్: ఒక చక్రంలో >1 ఆదేశం జారీ.
21 USB-C రివర్సిబుల్; 100 W పవర్‌ను మద్దతు.
22 థండర్‌బోల్ట్ 4: 40 Gbps, 4 డిస్‌ప్లేలను డైసీ-చెయిన్.
23 HDMI రకం: ఆడియో+వీడియో; గరిష్ఠ 48 Gbps (వెర్ 2.1).
24 DisplayPort 2.0 80 Gbps.
25 స్కానర్ యూనిట్: DPI (డాట్స్ పర్ ఇంచ్).
26 ప్లాటర్: వెక్టర్ గ్రాఫిక్స్; CAD.
27 3-D ప్రింటర్ టెక్: FDM, SLA, SLS.
28 బార్‌కోడ్ మొదట 1974లో వాడారు (Wrigley గమ్).
29 QRను 1994లో Denso Wave (జపాన్) కనిపెట్టింది.
30 DPI vs PPI: DPI హార్డ్‌వేర్, PPI డిజిటల్ ఇమేజ్.
31 లేజర్ ప్రింటర్ భాగాలు: డ్రమ్, టోనర్, ఫ్యూజర్.
32 పేజ్-వివరణ భాష: PostScript, PCL.
33 మల్టీప్రోగ్రామింగ్: మెమరీలో అనేక జాబ్‌లు.
34 మల్టీప్రాసెసింగ్: అనేక CPUలు సమాంతరంగా.
35 టైం-షేరింగ్: ఇంటరాక్టివ్ మల్టీ-యూజర్.
36 థ్రెడ్ vs ప్రాసెస్: థ్రెడ్‌లు అడ్రస్ స్పేస్‌ను షేర్ చేస్తాయి.
37 డెడ్‌లాక్ నిబంధనలు: మ్యూచువల్, హోల్డ్-వెయిట్, నో-ప్రీఎంప్ట్, సర్క్యులర్.
38 బ్యాంకర్ అల్గో: డెడ్‌లాక్ నివారణ.
39 పేజ్ ఫాల్ట్: అవసరమైన పేజీ RAMలో లేదు.
40 సెగ్మెంటేషన్: వేరియబుల్ పరిమాణ మెమరీ ముక్కలు.
41 వర్చువల్ మెమరీ పరిమాణం ≤ అడ్రస్ బస్ వెడల్పు.
42 విండోస్ మొదటి వెర్షన్: 1985 (MS-DOS షెల్).
43 లైనక్స్ మాస్కట్: Tux పెంగ్విన్.
44 macOS బేస్: Darwin (యునిక్స్).
45 ఆండ్రాయిడ్ కెర్నల్: లైనక్స్; iOS కెర్నల్: Darwin.
46 ఓపెన్-సోర్స్ లైసెన్స్: GPL, Apache, MIT.
47 షేర్‌వేర్: ఉచిత ప్రయత్నం, తర్వాత చెల్లింపు.
48 ఫర్మ్‌వేర్ అప్‌డేట్‌ను “ఫ్లాషింగ్” అంటారు.
49 డివైస్ డ్రైవర్: OS-కెర్నల్ మాడ్యూల్.
50 ప్లగ్-అండ్-ప్లే: ఆటో-కాన్ఫిగ్ IRQ/DMA.
51 స్ప్రెడ్‌షీట్ సెల్ ఇంటర్‌సెక్షన్: వరుస-కాలమ్.
52 Excelలో అబ్సల్యూట్ రిఫరెన్స్: $A$1.
53 పివోట్ టేబుల్: పెద్ద డేటాను సారాంశం చేయడం.
54 VLOOKUP మొదటి కాలమ్‌ను ఎడం→కుడి వెతుకుతుంది.
55 PowerPoint పొడిగింపు: .pptx (Office Open XML).
56 స్లైడ్ మాస్టర్: గ్లోబల్ టెంప్లేట్.
57 DBMS = డేటాబేస్ + మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్.
58 టపుల్ = వరుస; ఆట్రిబ్యూట్ = కాలమ్.
59 DDL: CREATE, ALTER, DROP.
60 DML: SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE.
61 DCL: GRANT, REVOKE.
62 TCL: COMMIT, ROLLBACK, SAVEPOINT.
63 జాయిన్ రకాలు: Inner, Left, Right, Full, Self, Cross.
64 వ్యూ: వర్చువల్ టేబుల్; భద్రత కోసం.
65 ఇండెక్సింగ్ వెతకడాన్ని వేగవంతం చేస్తుంది; B-ట్రీ సాధారణం.
66 SQL వైల్డ్‌కార్డ్‌లు: % (ఎక్కువ), _ (ఒక్కటి).
67 టాప్-లెవల్ డొమైన్: .gov, .in, .org, .com.
68 URL భాగాలు: protocol://domain:port/path?query.
69 కుకీ: ≤ 4 KB; గరిష్ఠ 50 డొమైన్‌కు.
70 ఫిషింగ్: నకిలీ మెయిల్/వెబ్‌సైట్.
71 స్పూఫింగ్: నకిలీ పంపినవాడి IP.
72 స్పైవేర్: రహస్యంగా కార్యకలాపాలను నమోదు చేస్తుంది.
73 ట్రోజన్: చట్టబద్ధంగా కనిపిస్తుంది, దాచిన దుష్ప్రయోజనం.
74 రూట్‌కిట్: మాల్‌వేర్ ఉనికిని దాచుతుంది.
75 DDoS: డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ డినయల్ ఆఫ్ సర్వీస్.
76 టూ-ఫ్యాక్టర్: పాస్‌వర్డ్ + OTP/హార్డ్‌వేర్.
77 VPN: వర్చువల్ ప్రైవేట్ నెట్‌వర్క్; టన్నెలింగ్.
78 PGP: Pretty Good Privacy; ఈమెయిల్ ఎన్‌క్రిప్షన్.
79 HTTPS TLSను వినియోగిస్తుంది (మునుపటి SSL).
80 WPA3 తాజా Wi-Fi భద్రత ప్రమాణం.
81 బిట్‌కాయిన్ పరిమితి: 21 మిలియన్ కాయిన్లు.
82 NFT: నాన్-ఫంజిబుల్ టోకెన్ (యాజమాన్యం).
83 ఎడ్జ్ కంప్యూటింగ్: డేటా మూలం వద్ద ప్రాసెసింగ్.
84 ఫాగ్: క్లౌడ్-టు-థింగ్ కంటిన్యూమ్.
85 హడూప్: HDFS + MapReduce; బిగ్-డేటా.
86 NoSQL రకాలు: కీ-వాల్యూ, డాక్యుమెంట్, కాలమ్, గ్రాఫ్.
87 MongoDB BSON డాక్యుమెంట్లను నిల్వ చేస్తుంది.
88 AWS: అమెజాన్ వెబ్ సర్వీసెస్ – 2006 ప్రారంభం.
89 Azure మైక్రోసాఫ్ట్‌ది; GCP గూగుల్‌ది.
90 SaaS ఉదా: Gmail; PaaS: Google App Engine; IaaS: EC2.
91 డిజిటల్ లాకర్: 10 MB ఉచిత స్థలం (gov.in).
92 e-సర్టిఫికెట్ = DigiLocker జారీ చేసింది = చట్టబద్ధంగా చెల్లుతుంది.
93 SWAYAM: MOOCs ప్లాట్‌ఫామ్ (MHRD).
94 JAM ట్రినిటీ: జన్-ధన్, ఆధార్, మొబైల్.
95 UPIని NPCI నిర్మించింది; PIN 4-6 అంకెలు.
96 BHIM యాప్: భారత్ ఇంటర్‌ఫేస్ ఫర్ మనీ.
97 రూపే: భారతీయ కార్డ్ నెట్‌వర్క్; NPCI.
98 FASTag: RFID టోల్; 2023 నాటికి 96 % కవరేజ్.
99 e-KYC = ఆధార్ ఆధారంగా పేపర్‌లెస్ KYC.
100 MeitY: ఎలక్ట్రానిక్స్ & IT మంత్రిత్వ శాఖ (భారతదేశం).

SECTION-6 : సాధారణ గందరగోళాలు క్లియర్ చేయబడ్డాయి | తరచుగా గందరగోళం | సరైన వాస్తవం | | RAM vs ROM | RAM వోలటైల్ రీడ్-రైట్; ROM నాన్-వోలటైల్ రీడ్-మోస్ట్లీ. | | Virus vs Worm | వైరస్ హోస్ట్ ఫైల్ అవసరం; వార్మ్ స్టాండ్‌అలోన్ & స్వయంగా వ్యాపిస్తుంది. | | HTTP vs HTML | HTML ఒక భాష; HTTP దానిని ట్రాన్స్‌ఫర్ చేయడానికి ప్రోటోకాల్. | | Firewall vs Antivirus | ఫైర్‌వాల్ ట్రాఫిక్‌ను బ్లాక్ చేస్తుంది; ఆంటీవైరస్ ఫైళ్లను స్కాన్ చేస్తుంది. | | IPv4 లూప్‌బ్యాక్ | 127.0.0.1 (192.168.x.x కాదు). | | 1 KB | 1024 బైట్లు (1000 కాదు). | | Mbps vs MBps | 8 Mbps = 1 MBps. | | MS-Word ఎక్స్‌టెన్షన్ | .docx; కొత్త పరీక్షల్లో .doc (2003) కాదు. | | GUI vs CUI | GUI గ్రాఫిక్స్ ఐకాన్లు; CUI కమాండ్ మాత్రమే. | | Router vs Switch | రౌటర్ నెట్‌వర్క్‌లను కనెక్ట్ చేస్తుంది; స్విచ్ LAN లోపల డివైస్‌లను కనెక్ట్ చేస్తుంది.

SECTION-7 : మెమరీ ట్రిక్స్
1 7 OSI లేయర్లు: “దయచేసి సాసేజ్ పిజ్జా విసిరేయకండి” – ఫిజికల్, డేటాలింక్, నెట్‌వర్క్, ట్రాన్స్‌పోర్ట్, సెషన్, ప్రెజెంటేషన్, అప్లికేషన్.
2 పోర్ట్ నంబర్లు: 21-FTP, 22-SSH, 25-SMTP, 53-DNS, 80-HTTP, 110-POP, 143-IMAP – వాక్యం: “ఫిఫ్టీ-టూ షూటర్లు ఫిఫ్టీ-త్రీ హీరోలను, ఎయిటీ ఆఫీసర్లను, వన్-టెన్ పాప్స్, వన్-ఫోర్టీ-త్రీ ఇమాప్స్‌ను కొట్టారు.”
3 ROM కుటుంబం: “పప్పీ ఈట్స్ ఎవ్రీ ఫిష్” – PROM EPROM EEPROM Flash.
4 RAID స్థాయీలు: 0-స్ట్రిప్, 1-మిర్రర్, 5-పారిటీ; 0=విడగొట్టు, 1=జండ, 5=పారిటీ స్టార్ జోడించు.
5 ACID: “ఎ క్యూట్ ఇండియన్ డాగ్” – Atomicity, Consistency, Isolation, Durability.
6 డెడ్‌లాక్: “M-H-N-C” – Mutual, Hold-Wait, No-preempt, Circular.
7 MS-ఆఫీస్ షార్ట్‌కట్స్: Ctrl+S (సేవ్), Ctrl+H (రిప్లేస్), Ctrl+K (హైపర్‌లింక్) – “S-H-K” ‘షాక్’లా వినిపిస్తుంది → వేగంగా గుర్తు పెట్టుకోండి.
8 నంబర్ సిస్టమ్ మార్పులు: బైనరీ→హెక్స్: కుడి నుంచి 4 చొప్పున గ్రూప్ చేయండి; డెసిమల్→బైనరీ: 2తో భాగించి మిగిలినవాటిని స్టాక్ చేయండి.
9 క్యాష్ స్థాయీల పరిమాణ క్రమం: L1 < L2 < L3 – “Little, Large, Largest”.
10 భారతీయ సూపర్ కంప్యూటర్లు: “PRIDE of PARAM Siddhi-AI” – PARAM శ్రేణి.

సెక్షన్-8 : చివరి గంట రివిజన్ – టాప్-20 1 ENIAC 1946 – మొదటి జనరల్.
2 Intel 4004 – మొదటి మైక్రో.
3 చార్లెస్ బాబేజ్ – ఫాదర్; అడా – మొదటి కోడర్.
4 CPU = ALU+CU+Registers.
5 మెమరీ హైరార్కీ: CPU-reg → Cache → RAM → SSD/HDD.
6 స్టోరేజ్ యూనిట్లు: 1024 ఆధారితం (1000 కాదు).
7 OSI 7 లేయర్లు; TCP/IP 4 లేయర్లు.
8 HTTP-80, HTTPS-443, SMTP-25, FTP-21/20.
9 IPv6 128-bit; లూప్‌బ్యాక్ ::1.
10 Wi-Fi 6 (802.11ax); బ్లూటూత్ 5.3.
11 వైరస్/వర్మ్/ట్రోజన్/రాన్సమ్ – తేడా తెలుసుకో.
12 ఫైర్‌వాల్ & యాంటీవైరస్ రెండూ అవసరం.
13 BIOS/UEFI – మొదటి బూట్ ఫర్మ్‌వేర్.
14 RAID 0-స్పీడ్, 1-సేఫ్, 5-బ్యాలెన్స్.
15 ACID ప్రాపర్టీ – DBMS.
16 SQL: DDL-create/alter, DML-select/insert.
17 MS-Office: Ctrl+S-save, Ctrl+C-copy, Ctrl+V-paste.
18 క్లౌడ్: SaaS-Gmail, IaaS-EC2, PaaS-Google App.
19 డిజిటల్ ఇండియా 2015; UMANG, DigiLocker, BHIM.
20 తక్షణ గణితం: 8 Mbps = 1 MBps; 1 KB = 1024 B.

ఇప్పుడు ఈ షీట్‌ను మూసేయి, సెక్షన్-8ను మరోసారి చూసుకుని, హాల్‌లోకి అడుగుపెట్టు – నీకు సిద్ధమే!