କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସଚେତନତା ଶୀଘ୍ର ଟିପ୍ପଣୀ
କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସଚେତନତା – ମାଷ୍ଟର ରିଭିଜନ୍ ସିଟ୍
(ପ୍ରତ୍ୟେକ RRB ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ୬୦ ମିନିଟ୍ ସ୍ୱିପ୍ – NTPC, Group-D, ALP, JE)
=====================================================
ଅଂଶ-୧ : ମୂଳ ଧାରଣା – ଟପ୍ ୩୦
| # | ପଦ | ଏକ ଲାଇନ୍ କୀ |
|---|---|---|
| 1 | କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ | ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଡାଟା-ପ୍ରୋସେସର୍ (I-P-O ଚକ୍ର)। |
| 2 | ଭନ-ନ୍ୟୁମାନ୍ | ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ଓ ଡାଟା ଏକାଧାର ମେମୋରୀରେ ରହିଥାଏ। |
| 3 | CPU | ALU + CU + Registers; PC ର ମସ୍ତିଷ୍କ। |
| 4 | ALU | ଅଙ୍କ ଓ ଲଜିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ। |
| 5 | CU | ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାଇକ୍ରୋ-ଅପ୍ ଡିକୋଡ୍ ଓ ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। |
| 6 | Registers | CPU ଭିତରେ ସବୁଠୁ ଦ୍ରୁତ ମେମୋରୀ (MBR, MAR, PC, IR)। |
| 7 | Cache | SRAM, CPU-RAM ବେଗ ବ୍ୟବଧାନ ସଂଯୋଗ କରେ। |
| 8 | ପ୍ରାଇମାରୀ | RAM (ଅସ୍ଥାୟୀ) + ROM (ସ୍ଥାୟୀ)। |
| 9 | RAM | DDR5 > DDR4 > DDR3 (5 ହେଉଛି ନବୀନ)। |
| 10 | ROM | PROM ➜ EPROM ➜ EEPROM ➜ Flash। |
| 11 | ସେକେଣ୍ଡାରୀ | HDD, SSD, DVD, Pen-drive (ସ୍ଥାୟୀ)। |
| 12 | SSD | ଗତିଶୀଳ ଅଂଶ ନାହିଁ; NAND ଫ୍ଲାଶ୍ ବ୍ୟବହାର; HDD ଠାରୁ 10× ଦ୍ରୁତ। |
| 13 | Firmware | ROM ରେ ଥିବା ସଫ୍ଟୱେର୍ (BIOS/UEFI)। |
| 14 | BIOS | ପ୍ରଥମ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ଯାହା ଚାଲେ; POST ଓ ବୁଟ୍। |
| 15 | Bus | ଡାଟା, ଆଡ୍ରେସ୍, କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଲାଇନ୍। |
| 16 | USB | Universal Serial Bus; ସଂସ୍କରଣ 4 – 40 Gbps। |
| 17 | OS | ସମ୍ବଳ ପରିଚାଳକ; ପ୍ରକାର: Batch, RT, Multi-user, Multi-task, Distributed। |
| 18 | Windows | Microsoft ଦ୍ୱାରା ମାଲିକାନା GUI OS। |
| 19 | Linux | ଓପେନ୍-ସୋର୍ସ; କର୍ନେଲ୍ 1991, ଲିନସ୍ ଟୋର୍ଭାଲ୍ଡସ୍। |
| 20 | Compiler | HIGH → MACHINE (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ) ରୂପାନ୍ତର କରେ। |
| 21 | Interpreter | HIGH → MACHINE (ଧାଡ଼ି-ଧାଡ଼ି) ରୂପାନ୍ତର କରେ। |
| 22 | Bytecode | Java → .class → JVM (WORA)। |
| 23 | Machine-Language | କେବଳ ବାଇନାରୀ 0-1; CPU ବୁଝେ। |
| 24 | Source-Code | ମଣିଷ ପଢ଼ିପାରୁଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ। |
| 25 | Virus | ନିଜେ ନିଜେ ପ୍ରତିକୃତି କରୁଥିବା କ୍ଷତିକାରକ କୋଡ୍। |
| 26 | Firewall | HW/SW ବାଧା; ପ୍ୟାକେଟ୍ ଫିଲ୍ଟର୍ କରେ। |
| 27 | Encryption | ସାଧାରଣ → ସାଇଫର୍; AES-256 ସୁରକ୍ଷିତ ମାନକ। |
| 28 | Cloud | ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ନେଟ୍ ସମ୍ବଳ (IaaS, PaaS, SaaS)। |
| 29 | IoT | ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ସ୍ମାର୍ଟ୍ ସେନ୍ସର୍। |
| 30 | AI | ମେସିନ୍ ମାନବ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁକରଣ କରେ; ML ଓ DL ଉପସମୂହ। |
ଅନୁବାଦ:
ଅଂଶ-୨ : ସୂତ୍ର ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପଦ୍ଧତି
- ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ଏକାକ: 1 K = 2¹⁰ = 1024; 1 M = 2²⁰; 1 G = 2³⁰; 1 T = 2⁴⁰
- N ବିଟ୍ → 2ᴺ ପ୍ୟାଟର୍ନ୍ (ଉଦାହରଣ 8 ବିଟ୍ = 256 ମୂଲ୍ୟ 0-255)।
- Baud = ସିମ୍ବଲ୍/ସେକେଣ୍ଡ; bps = ବିଟ୍/ସେକେଣ୍ଡ; bps = baud × ବିଟ୍/ସିମ୍ବଲ୍।
- RAM ଏକ୍ସେସ୍-ସମୟ µs→ns: HDD ~10 ms = 10×10⁶ ns; SSD ~100 µs = 10⁵ ns; Cache ~1 ns।
- Throughput = (ଡାଟା ସାଇଜ୍ × 8) ÷ ସମୟ(ସେକେଣ୍ଡ) → Mbps।
- 1 Mbps = 10⁶ bps; 1 MBps = 8 Mbps (B=Byte, b=bit)।
- Hex→Binary: ପ୍ରତ୍ୟେକ hex ଡିଜିଟ୍ କୁ 4-ବିଟ୍ ଦ୍ୱାରା ବଦଳାନ୍ତୁ (F = 1111)।
- Binary→Decimal: ବିଟ୍×2ⁿ ଯୋଗ କରନ୍ତୁ (n ଡାହାଣରୁ 0 ରୁ ଆରମ୍ଭ)।
- Two’s complement ଋଣାତ୍ମକ: ବିଟ୍ ଉଲ୍ଟାନ୍ତୁ +1।
- ଡିସ୍କ କ୍ଷମତା = ସିଲିଣ୍ଡର୍ × ହେଡ୍ × ସେକ୍ଟର୍ × 512 B।
- କଲର୍ ଡେପ୍ଥ: 24-ବିଟ୍ → 16.7 M ରଙ୍ଗ (2²⁴)।
- ପ୍ରିଣ୍ଟର୍ ppm ରେଟିଂ: ପୃଷ୍ଠା ପ୍ରତି ମିନିଟ୍; ଅଧିକ = ଦ୍ରୁତ।
- MTBF: Mean Time Between Failures ↑ = ନିର୍ଭରଶୀଳତା ↑।
- Bandwidth × Delay = Bandwidth-Delay ଗୁଣଫଳ (TCP window)।
- Speed-up (Amdahl) = 1 ÷ [(1-P) + P/S]।
ଅଂଶ-୩ : ୫୦ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ତଥ୍ୟ
୧ ପ୍ରଥମ କମ୍ପ୍ୟୁଟର: ENIAC (୧୯୪୬) – ଦଶମିକ, ଭ୍ୟାକୁମ ଟ୍ୟୁବ୍।
୨ ପ୍ରଥମ ମାଇକ୍ରୋପ୍ରୋସେସର: Intel 4004 (୧୯୭୧) – ୪-ବିଟ୍।
୩ କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ପିତା: Charles Babbage (Analytical Engine)।
୪ ମହିଳା ପ୍ରୋଗ୍ରାମର: Ada Lovelace (ପ୍ରଥମ ଆଲଗୋରିଦମ୍)।
୫ ଟ୍ରାଞ୍ଜିଷ୍ଟର ଉଦ୍ଭାବନ: ୧୯୪୭ Bell Labs (Bardeen, Brattain, Shockley)।
୬ IC ଉଦ୍ଭାବନ: Jack Kilby (୧୯୫୮)।
୭ Moore ନିୟମ: ଟ୍ରାଞ୍ଜିଷ୍ଟର ପ୍ରାୟ ୨ ବର୍ଷରେ ଦୁଇଗୁଣ ହୁଏ।
୮ ସୁପରକମ୍ପ୍ୟୁଟର PARAM (ଭାରତ) ୧୯୯୧; ନବୀନତମ: PARAM Siddhi-AI।
୯ ୨୦୨୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ସୁପରକମ୍ପ୍ୟୁଟର: PARAM Ananta (NSM ଅଧୀନ)।
୧୦ TOP500 ତାଲିକା LINPACK ବେଞ୍ଚମାର୍କ ବ୍ୟବହାର କରେ।
୧୧ ASCII: ୭-ବିଟ୍ (୧୨୮); ବିସ୍ତାରିତ ୮-ବିଟ୍ (୨୫୬)।
୧୨ Unicode: UTF-8 ଡିଫଲ୍ଟ Web; ୩୨-ବିଟ୍ ସମସ୍ତ ସ୍କ୍ରିପ୍ଟ୍ ଆବରିଥାଏ।
୧୩ www ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପ: World Wide Web; ଉଦ୍ଭାବକ Tim Berners-Lee (CERN, ୧୯୮୯)।
୧୪ HTTP ଡିଫଲ୍ଟ ପୋର୍ଟ: ୮୦; HTTPS: ୪୪୩।
୧୫ HTML: Hyper-Text Markup Language।
୧୬ XML ଡାଟା ବହନ କରେ; JSON API ପାଇଁ ହାଲକା।
୧୭ OSI ସ୍ତର: ୭ (Please Do Not Throw Sausage Pizza Away)।
୧୮ TCP: ବିଶ୍ୱସନୀୟ, ସଂଯୋଗ-ଅନୁକୂଳ; UDP: ଦ୍ରୁତ, ସଂଯୋଗ-ବିହୀନ।
୧୯ IP ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂସ୍କରଣ: IPv6 (୧୨୮-ବିଟ୍); ଲୁପ୍ବ୍ୟାକ୍ ::୧।
୨୦ କ୍ଲାସ୍-A IP: ୧-୧୨୬ (ଡିଫଲ୍ଟ ମାସ୍କ ୨୫୫.୦.୦.୦)।
୨୧ DHCP: IP ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ଦିଏ।
୨୨ DNS ପୋର୍ଟ: ୫୩; ଡୋମେନ୍↔IP ରୂପାନ୍ତର କରେ।
୨୩ SMTP: ମେଲ୍ ପଠାଏ (ପୋର୍ଟ ୨୫); POP3 ଗ୍ରହଣ କରେ (୧୧୦); IMAP (୧୪୩)।
୨୪ FTP ପୋର୍ଟ: ୨୦ (ଡାଟା), ୨୧ (ନିୟନ୍ତ୍ରଣ)।
୨୫ Telnet ପୋର୍ଟ ୨୩; SSH ସୁରକ୍ଷିତ ବିକଳ୍ପ ପୋର୍ଟ ୨୨।
୨୬ Wi-Fi ୬ (୮୦୨.୧୧ax) ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ୯.୬ Gbps।
୨୭ ବ୍ଲୁଟୁଥ୍ ପରିସର: କ୍ଲାସ୍-୧ ୧୦୦ m; ନବୀନତମ ସଂସ୍କରଣ ୫.୩।
୨୮ ୫G ଶୀର୍ଷ ଡାଟା: ୨୦ Gbps; ଲାଟେନ୍ସି ୧ ms।
୨୯ BharatNet: NOFN – ୨.୫ ଲକ୍ଷ GPON ଫାଇବର ଗ୍ରାମକୁ।
୩୦ Digital India ଆରମ୍ଭ ୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫।
୩୧ UMANG ଆପ୍: Unified Mobile Application for New-age Governance।
୩୨ Aadhaar: ୧୨-ଅଙ୍କ UIDAI; ବାୟୋମେଟ୍ରିକ୍।
୩୩ Tally: ଆକାଉଣ୍ଟିଂ ସଫ୍ଟୱେର୍ (ଭାରତୀୟ)।
୩୪ SAP: ଜର୍ମାନ ERP; ମଡ୍ୟୁଲ୍ FI, HR, MM।
୩୫ Oracle: RDBMS; MySQL ଓପନ୍-ସୋର୍ସ୍ Oracle ଦ୍ୱାରା ମାଲିକାନା।
୩୬ SQL ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପ: Structured Query Language।
୩୭ ପ୍ରାଇମାରୀ କି: ଅନନ୍ୟ, NULL ନୁହେଁ; ଫରେନ୍ କି ପିତାମାତା ସୂଚିତ କରେ।
୩୮ ନର୍ମାଲ୍ ଫର୍ମ: ୧NF→୫NF (ମଧ୍ୟରେ BCNF)।
୩୯ ACID ଗୁଣ: Atomicity, Consistency, Isolation, Durability।
୪୦ Blockchain: ବିତରିତ ଲେଜର୍; SHA-୨୫୬ ହ୍ୟାସ୍।
୪୧ କ୍ରିପ୍ଟୋକରେନ୍ସି Bitcoin ନିର୍ମାତା: Satoshi Nakamoto (୨୦୦୯)।
୪୨ Ransomware: ଡାଟା ଏନ୍କ୍ରିପ୍ଟ କରେ, ଟଙ୍କା ଦାବି କରେ; WannaCry ୨୦୧୭।
୪୩ ଫାୟାରୱାଲ୍ ପ୍ରକାର: Packet-filter, Stateful, Proxy, NGFW।
୪୪ ଆଣ୍ଟିଭାଇରସ୍ ହ୍ୟୁରିଷ୍ଟିକ୍: ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଅଜଣା ଚିହ୍ନଟ କରେ।
୪୫ CAPTCHA: ମଣିଷ ଓ bot ପ୍ରଭେଦ (Turing test)।
୪୬ OCR: Optical Character Recognition।
୪୭ QR-code: ୨-D ମ୍ୟାଟ୍ରିକ୍ସ; ୪୨୯୬ ଅଲଫାନ୍ୟୁମ୍ ଧାରଣ କରେ।
୪୮ VoLTE: Voice over LTE; ୨G/୩G ଭଏସ୍ ଠାରୁ ଭଲ।
୪୯ Mirroring: RAID-1; Striping: RAID-0; parity: RAID-5।
୫୦ CMOS ବ୍ୟାଟେରୀ: ୩ V କଏନ୍ ସେଲ୍; BIOS ସେଟିଂସ୍ ଜୀବିତ ରଖେ।
ଅଂଶ-୪ : ପୂର୍ବବର୍ଷ ପ୍ରବଣତା (RRB NTPC ଓ ଗ୍ରୁପ୍-D)
• ହାର୍ଡୱେର୍-ପ୍ରଶ୍ନ ≈ 35 % (ପୋର୍ଟ, ମେମୋରି, ଡିଭାଇସ୍)
• ସଫ୍ଟୱେର୍/OS ≈ 20 % (Windows, Linux ବୁଟ୍, ଫଙ୍କ୍ସନ୍)
• MS-Office/ସର୍ଟକଟ୍ ≈ 15 % (Word, Excel, PPT)
• ନେଟୱାର୍କିଙ୍ଗ୍/ୱେବ୍ ≈ 10 % (HTTP, SMTP, Wi-Fi ଜେନ୍)
• ସାଇବର୍ ସୁରକ୍ଷା/ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନାମ ≈ 10 %
• DBMS/ନମ୍ବର ସିଷ୍ଟମ୍ ≈ 5 %
• ଭାରତ ସରକାର IT ଯୋଜନା ≈ 5 %
2016-2023 CBT ମାନଙ୍କରେ ଓଜନ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ।
SECTION-5 : 100 ONE-LINER CAPSULE
1 ENIAC ଓଜନ 27 t.
2 ଭ୍ୟାକୁମ ଟ୍ୟୁବଗୁଡ଼ିକୁ ଟ୍ରାଞ୍ଜିଷ୍ଟର (2-ଜେନ) ଦ୍ୱାରା ବଦଳାଯାଇଲା।
3 3-ଜେନ: IC; 4-ଜେନ: VLSI/ମାଇକ୍ରୋ।
5-ଜେନ: AI/u-parallel।
4 MICR ଚେକ୍ କୋଡ୍: 9-ଅଙ୍କ; ମୁମ୍ବାଇ 400002 007।
5 CRT ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ: Cathode Ray Tube।
6 TFT = Thin Film Transistor LCD।
7 LED ସ୍କ୍ରିନ୍ Light-Emitting Diodes ବ୍ୟବହାର କରେ।
8 ପ୍ଲାଜମା ସ୍କ୍ରିନ୍ ଆଇଓନାଇଜ୍ଡ ଗ୍ୟାସ୍; ପୁରୁଣା।
9 OLED: Organic LED – ଫ୍ଲେକ୍ସିବଲ୍।
10 ଟଚ୍-ସ୍କ୍ରିନ୍ ପ୍ରକାର: Resistive, Capacitive (ଫୋନ୍), IR, SAW।
11 ସବୁଠାରୁ ହାଲୁକା ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ମିଡିଆ: DNA (ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ)।
12 Blu-ray: 25 GB ସିଙ୍ଗଲ୍ ଲେୟାର୍; 50 GB ଡ୍ୟୁଆଲ୍।
13 SATA III ସ୍ପିଡ୍: 6 Gbps।
14 NVMe over PCIe ×4 ≈ 3.5 GB/s।
15 DDR5 ଭୋଲ୍ଟେଜ୍: 1.1 V (DDR4 1.2 V)।
16 କ୍ୟାଚ୍ ଲେଭେଲ୍: L1 < L2 < L3 (size↑, speed↓)।
17 ରେଜିଷ୍ଟର ସାଇଜ୍ 64-bit ⇒ 16 EB ଏଡ୍ରେସ୍ କରିପାରେ।
18 RISC: କମ୍ ସାଇକଲ୍/ଇନ୍ଷ୍ଟ୍ର; CISC: ଜଟିଳ ଇନ୍ଷ୍ଟ୍ର।
19 ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ହ୍ୟାଜାର୍ଡ: Data, Control, Structural।
20 Superscalar: ପ୍ରତି ସାଇକଲ୍ରେ >1 ଇନ୍ଷ୍ଟ୍ର ଇସ୍ୟୁ।
21 USB-C ରିଭର୍ସିବଲ୍; 100 W ପାୱାର୍ ସପୋର୍ଟ।
22 Thunderbolt 4: 40 Gbps, 4 ଡିସ୍ପ୍ଲେ ଡେଜି-ଚେନ୍।
23 HDMI ପ୍ରକାର: ଅଡିଓ+ଭିଡିଓ; ସର୍ବାଧିକ 48 Gbps (ver 2.1)।
4 Gbps DisplayPort 2.0 80 Gbps।
25 ସ୍କାନର୍ ଏକାକ: DPI (dots per inch)।
26 ପ୍ଲଟର୍: ଭେକ୍ଟର୍ ଗ୍ରାଫିକ୍ସ; CAD।
27 3-D ପ୍ରିଣ୍ଟର୍ ଟେକ୍: FDM, SLA, SLS।
28 ବାର୍କୋଡ୍ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟବହାର 1974 (Wrigley gum)।
29 QR ଡେନ୍ସୋ ୱେଭ୍ (ଜାପାନ) 1994 ରେ ଉଦ୍ଭାବନ।
30 DPI vs PPI: DPI ହାର୍ଡୱେର୍, PPI ଡିଜିଟାଲ୍ ଇମେଜ୍।
31 ଲେଜର୍ ପ୍ରିଣ୍ଟର୍ ଅଂଶ: Drum, Toner, Fuser।
32 ପେଜ୍-ଡେସ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍ ଲାଙ୍ଗୁଏଜ୍: PostScript, PCL।
33 ମଲ୍ଟିପ୍ରୋଗ୍ରାମିଙ୍ଗ: ମେମୋରୀରେ ଅନେକ ଜବ୍।
34 ମଲ୍ଟିପ୍ରୋସେସିଙ୍ଗ: ଅନେକ CPU ସମାନ୍ତରାଳ।
35 ଟାଇମ୍-ସେୟାରିଙ୍ଗ: ଇଣ୍ଟର୍ଆକ୍ଟିଭ୍ ମଲ୍ଟି-ୟୁଜର୍।
36 ଥ୍ରେଡ୍ vs ପ୍ରୋସେସ୍: ଥ୍ରେଡ୍ ଏଡ୍ରେସ୍ ସ୍ପେସ୍ ସେୟାର୍ କରନ୍ତି।
37 ଡେଡ୍ଲକ୍ ସର୍ତ୍ତ: Mutual, Hold-wait, No-preempt, Circular।
38 ବ୍ୟାଙ୍କର୍ସ୍ ଆଲଗୋ: ଡେଡ୍ଲକ୍ ଏଭଏଡ୍ନ୍ସ।
39 ପେଜ୍ ଫଲ୍ଟ: ଆବଶ୍ୟକ ପେଜ୍ RAM ରେ ନାହିଁ।
40 ସେଗ୍ମେଣ୍ଟେସନ୍: ଭେରିଏବଲ୍-ସାଇଜ୍ ମେମୋରୀ ଚଙ୍କ୍।
41 ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ମେମୋରୀ ସାଇଜ୍ ≤ ଏଡ୍ରେସ୍ ବସ୍ ଓଡ଼ଥ୍।
42 Windows ପ୍ରଥମ ଭର୍ସନ୍: 1985 (MS-DOS shell)।
43 Linux ମାସ୍କଟ୍: Tux ପେଙ୍ଗୁଇନ୍।
44 macOS ବେସ୍: Darwin (Unix)।
45 Android କର୍ନେଲ୍: Linux; iOS କର୍ନେଲ୍: Darwin।
46 ଓପନ୍-ସୋର୍ସ ଲାଇସେନ୍ସ: GPL, Apache, MIT।
47 ସେୟାର୍ୱେୟାର୍: ମୁକ୍ତ ଚେଷ୍ଟା, ପରେ ଦେୟ।
48 ଫର୍ମୱେୟାର୍ ଅପଡେଟ୍କୁ “flashing” କୁହାଯାଏ।
49 ଡିଭାଇସ୍ ଡ୍ରାଇଭର୍: OS-କର୍ନେଲ୍ ମଡ୍ୟୁଲ୍।
50 ପ୍ଲଗ୍-ଆଣ୍ଡ୍-ପ୍ଲେ: ସ୍ୱୟଂ IRQ/DMA କନଫିଗ୍।
51 ସ୍ପ୍ରେଡ୍ସିଟ୍ ସେଲ୍ ଛେଦନ: ଧାରି-ସ୍ତମ୍ଭ।
52 Excel ରେ ଆବସୋଲ୍ୟୁଟ୍ ରେଫ୍: $A$1।
53 ପିଭଟ୍ ଟେବଲ୍: ବଡ଼ ଡାଟା ସାରାଂଶ।
54 VLOOKUP ପ୍ରଥମ କଲମ ବାମ→ଡାହାଣ ଖୋଜେ।
55 PowerPoint ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍: .pptx (Office Open XML)।
56 ସ୍ଲାଇଡ୍ ମାଷ୍ଟର୍: ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଟେମ୍ପ୍ଲେଟ୍।
57 DBMS = Database + Management System।
58 Tuple = ଧାରି; Attribute = ସ୍ତମ୍ଭ।
59 DDL: CREATE, ALTER, DROP।
60 DML: SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE।
61 DCL: GRANT, REVOKE।
62 TCL: COMMIT, ROLLBACK, SAVEPOINT।
63 ଜଏନ୍ ପ୍ରକାର: Inner, Left, Right, Full, Self, Cross।
64 ଭ୍ୟୁ: ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ଟେବଲ୍; ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ।
65 ଇଣ୍ଡେକ୍ସିଙ୍ଗ୍ ଖୋଜ୍ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ; B-tree ସାଧାରଣ।
66 SQL ୱାଇଲ୍ଡକାର୍ଡ: % (ଅନେକ), _ (ଗୋଟିଏ)।
67 ଟପ୍-ଲେଭେଲ୍ ଡୋମେନ୍: .gov, .in, .org, .com।
68 URL ଅଂଶ: protocol://domain:port/path?query।
69 Cookie: ≤ 4 KB; ସର୍ବାଧିକ 50 ପ୍ରତି ଡୋମେନ୍।
70 Phishing: ନକଲି ମେଲ୍/ୱେବ୍ସାଇଟ୍।
71 Spoofing: ଜାଳ ସେଣ୍ଡର୍ IP।
72 Spyware: ଗୋପନେ କାର୍ଯ୍ୟ ରେକର୍ଡ୍।
73 Trojan: ବାହାରେ ସଠିକ୍, ଭିତରେ ଦୁଷ୍ଟ।
74 Rootkit: ମାଲୱେୟାର୍ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଲୁଚାଏ।
75 DDoS: Distributed Denial of Service।
76 ଦୁଇ-କାରକ: ପାସ୍ୱାର୍ଡ୍ + OTP/ହାର୍ଡୱେୟାର୍।
77 VPN: Virtual Private Network; ଟନେଲିଙ୍ଗ୍।
78 PGP: Pretty Good Privacy; ଇମେଲ୍ ଏନ୍କ୍ରିପ୍ସନ୍।
79 HTTPS TLS ବ୍ୟବହାର କରେ (ପୂର୍ବ SSL)।
80 WPA3 ନବରତ୍ନ Wi-Fi ସୁରକ୍ଷା ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ୍।
81 BitCoin କ୍ୟାପ୍: 21 ମିଲିୟନ୍ କଏନ୍।
82 NFT: Non-Fungible Token (ମାଲିକାନା)।
83 Edge computing: ଡାଟା ସୋର୍ସ ନିକଟରେ ପ୍ରୋସେସ୍।
84 Fog: କ୍ଲାଉଡ୍-ଟୁ-ଥିଙ୍ଗ୍ କଣ୍ଟିନୁୟୁମ୍।
85 Hadoop: HDFS + MapReduce; ବଡ଼-ଡାଟା।
86 NoSQL ପ୍ରକାର: Key-value, Document, Column, Graph।
87 MongoDB BSON ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ୍ ଷ୍ଟୋର୍ କରେ।
88 AWS: Amazon Web Services – 2006 ଆରମ୍ଭ।
89 Azure ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟ; GCP ଗୁଗଲ୍।
90 SaaS ଉଦାହରଣ: Gmail; PaaS: Google App Engine; IaaS: EC2।
91 Digital Locker: 10 MB ମୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ (gov.in)।
92 e-Certificate = DigiLocker ଜାରି = ଆଇନସମ୍ମତ ବୈଧ।
93 SWAYAM: MOOCs ପ୍ଲାଟଫର୍ମ (MHRD)।
94 JAM Trinity: Jan-Dhan, Aadhaar, Mobile।
95 UPI NPCI ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ; PIN 4-6 ଅଙ୍କ।
96 BHIM ଆପ୍: Bharat Interface for Money।
97 Rupay: ଭାରତୀୟ କାର୍ଡ୍ ନେଟୱାର୍କ; NPCI।
98 FASTag: RFID ଟୋଲ୍; 2023 ରେ 96 % କଭରେଜ୍।
99 e-KYC = ଆଧାର-ଆଧାରିତ କାଗଜହୀନ୍ KYC।
100 MeitY: Ministry of Electronics & IT (India)।
SECTION-6 : ସାଧାରଣ ଭ୍ରମ ସଫା ହେଲା | ପ୍ରାୟତଃ ଭ୍ରମିତ | ଠିକ୍ ତଥ୍ୟ | | RAM ବନାମ ROM | RAM ଭୋଲାଟାଇଲ୍ ରିଡ୍-ରାଇଟ୍; ROM ନନ୍-ଭୋଲାଟାଇଲ୍ ରିଡ୍-ମୋଷ୍ଟଲି। | | ଭାଇରସ୍ ବନାମ ୱର୍ମ | ଭାଇରସ୍ ହୋଷ୍ଟ୍ ଫାଇଲ୍ ଆବଶ୍ୟକ କରେ; ୱର୍ମ ଷ୍ଟାଣ୍ଡଅଲୋନ୍ ଏବଂ ନିଜେ ଫେଳାଏ। | | HTTP ବନାମ HTML | HTML ହେଉଛି ଭାଷା; HTTP ହେଉଛି ଏହାକୁ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍। | | ଫାୟାରୱାଲ୍ ବନାମ ଆଣ୍ଟିଭାଇରସ୍ | ଫାୟାରୱାଲ୍ ଟ୍ରାଫିକ୍ ବ୍ଲକ୍ କରେ; ଆଣ୍ଟିଭାଇରସ୍ ଫାଇଲ୍ ସ୍କାନ୍ କରେ। | | IPv4 ଲୁପ୍ବ୍ୟାକ୍ | 127.0.0.1 (192.168.x.x ନୁହେଁ)। | | 1 KB | 1024 bytes (1000 ନୁହେଁ)। | | Mbps ବନାମ MBps | 8 Mbps = 1 MBps। | | MS-Word ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍ | .docx; ନୂଆ ପରୀକ୍ଷାରେ .doc (2003) ନୁହେଁ। | | GUI ବନାମ CUI | GUI ଗ୍ରାଫିକ୍ସ ଆଇକନ୍; CUI କମାଣ୍ଡ ମାତ୍ର। | | ରାଉଟର୍ ବନାମ ସ୍ୱିଚ୍ | ରାଉଟର୍ ନେଟୱାର୍କ ସଂଯୋଗ କରେ; ସ୍ୱିଚ୍ LAN ଭିତରେ ଡିଭାଇସ୍ ସଂଯୋଗ କରେ।
SECTION-7 : ସ୍ମୃତି ଟ୍ରିକ୍
1 7 OSI ସ୍ତର: “Please Do Not Throw Sausage Pizza Away” – Phys, Datalink, Network, Transport, Session, Presentation, Application.
2 ପୋର୍ଟ-ନମ୍ବର: 21-FTP, 22-SSH, 25-SMTP, 53-DNS, 80-HTTP, 110-POP, 143-IMAP – ବାକ୍ୟ: “Fifty-two shooters smacked fifty-three heroes, eighty officers, one-ten pops, one-forty-three imaps.”
3 ROM ପରିବାର: “Puppy Eats Every Fish” – PROM EPROM EEPROM Flash.
4 RAID ସ୍ତର: 0-Strip, 1-Mirror, 5-Parity; 0=ଭାଗ, 1=ଯୁଗଳ, 5=ପାରିଟି ତାରା ଯୋଡ଼.
5 ACID: “A Cute Indian Dog” – Atomicity, Consistency, Isolation, Durability.
6 Deadlock: “M-H-N-C” – Mutual, Hold-Wait, No-preempt, Circular.
7 MS-Office ସର୍ଟକଟ୍: Ctrl+S (Save), Ctrl+H (Replace), Ctrl+K (Hyperlink) – “S-H-K” ‘shock’ ପରି ଶୁଣାଯାଏ → ଶୀଘ୍ର ମନେ ରଖ.
8 ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଣାଳୀ ରୂପାନ୍ତର: Binary→Hex: ଡାହାଣରୁ 4 ଗୋଷ୍ଠୀ କର; Decimal→Binary: 2 ଦ୍ୱାରା ଭାଗ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଷ୍ଟାକ୍ କର.
9 କ୍ୟାଚ୍ ସ୍ତର ଆକାର କ୍ରମ: L1 < L2 < L3 – “Little, Large, Largest”.
10 ଭାରତୀୟ ସୁପରକମ୍ପ୍ୟୁଟର: “PRIDE of PARAM Siddhi-AI” – PARAM ଶ୍ରେଣୀ.
ଅଂଶ-୮ : ଶେଷ ଘଣ୍ଟା ପୁନର୍ବଳନ – ଟପ୍-୨୦
1 ENIAC 1946 – ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ।
2 Intel 4004 – ପ୍ରଥମ ମାଇକ୍ରୋ।
3 Charles Babbage – ପିତା; Ada – ପ୍ରଥମ କୋଡର୍।
4 CPU = ALU+CU+Registers।
5 ମେମୋରୀ ହାଇରାର୍କି: CPU-reg → Cache → RAM → SSD/HDD।
6 ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ଏକାଦ: 1024-ଆଧାରିତ (1000 ନୁହେଁ)।
7 OSI 7 ଲେୟର; TCP/IP 4 ଲେୟର।
8 HTTP-80, HTTPS-443, SMTP-25, FTP-21/20।
9 IPv6 128-bit; ଲୁପ୍ବ୍ୟାକ୍ ::1।
10 Wi-Fi 6 (802.11ax); Bluetooth 5.3।
11 Virus/Worm/Trojan/Ransom – ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜାଣନ୍ତୁ।
12 ଫାୟାରୱାଲ୍ ଓ ଆଣ୍ଟିଭାଇରସ୍ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ।
13 BIOS/UEFI – ପ୍ରଥମ ବୁଟ୍ ଫର୍ମୱେୟାର୍।
14 RAID 0-ସ୍ପିଡ୍, 1-ସେଫ୍, 5-ବ୍ୟାଲେନ୍ସ୍।
15 ACID ଗୁଣ – DBMS।
16 SQL: DDL-create/alter, DML-select/insert।
17 MS-Office: Ctrl+S-save, Ctrl+C-copy, Ctrl+V-paste।
18 କ୍ଲାଉଡ୍: SaaS-Gmail, IaaS-EC2, PaaS-Google App।
19 ଡିଜିଟାଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ 2015; UMANG, DigiLocker, BHIM।
20 ଦ୍ରୁତ ଗଣିତ: 8 Mbps = 1 MBps; 1 KB = 1024 B।
ଏବେ ଏହି ଶିଟ୍ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ଅଂଶ-୮କୁ ଆଉଥରେ ଏକ ନଜର ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ହଲ୍କୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତୁ – ଆପଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ!