యూరోపియన్ల రాక

1. పోర్చుగీసు

రాక

• భారత్‌లో రాక: 1498లో ఫ్రాన్సిస్కో డి అల్మెయిడా కాలికట్ (కోజికోడ్)లో దిగాడు.
• కీలక సంఘటనలు:
  • 1499: పోర్చుగీసు వారు కాలికట్‌లో బేస్‌ను స్థాపించారు.
  • 1502: అల్బుకర్క్ గోవాను స్వాధీనం చేసుకుని భారత్‌లో తొలి పోర్చుగీసు కోటను ఏర్పాటు చేశాడు.
  • 1510: అఫోన్సో డి అల్బుకర్క్ డియును స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

విస్తరణ

• కీలక పోర్టుల నియంత్రణ:
  • గోవా (1510)
  • డియు (1510)
  • దమన్ (1522)
  • చౌల్ (1534)
  • మలాకా (1511)
  • మలాకా జలసంధి (1511)
• వాణిజ్య మార్గాలు:
  • యూరప్, ఆఫ్రికా, ఆసియా మధ్య వాణిజ్య మార్గాలను ఏర్పాటు చేశారు.
  • మసాలా వాణిజ్యంపై దృష్టి (మిరియాలు, లవంగాలు, జాజికాయ).

గవర్నర్లు

• అఫోన్సో డి అల్బుకర్క్ (1503–1515): భారత్ మరియు దక్షిణాసియాలో పోర్చుగీసు ఆస్తులను విస్తరించాడు.
• ఫ్రాన్సిస్కో డి అల్మెయిడా (1505–1509): భారత్‌కు తొలి వైస్రాయ్, పోర్చుగీసు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీని స్థాపించాడు.

బ్రిటిష్‌లతో సంఘర్షణ

• సంఘర్షణ ప్రధాన అంశాలు:
  • వాణిజ్య మార్గాలు మరియు పోర్టుల నియంత్రణ కోసం పోటీ.
  • బంగాళా ఖాతం మరియు భారత మహాసముద్రంలో బ్రిటిష్ vs పోర్చుగీసు.
  • స్థానిక పాలకులతో మైత్రుల ద్వారా పోర్చుగీసు ఆధిపత్యాన్ని బ్రిటిష్‌లు బలహీనపరచాలని చూశారు.
• కీలక సంఘటనలు:
  • 1612: బ్రిటిష్‌లు గోవాను పోర్చుగీసు వారి నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
  • 1613: సిర్మూర్ ఒప్పందం (గంగా ప్రవేశాన్ని బ్రిటిష్‌లు సురక్షితం చేసుకున్నారు).
  • 1749: బ్రిటిష్‌లు చిన్సురా వద్ద పోర్చుగీసు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
  • 1759: బ్రిటిష్‌లు చందన్‌నగర్‌లోని పోర్చుగీసు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

2. డచ్

వచ్చే విధానం

• భారతదేశంలో చేరిక: 1605లో జాన్ పీటర్స్‌జూన్ కోయన్ ద్వారా, పులికట్‌లో దిగడం.
• ప్రధాన సంఘటనలు:
  • 1605: పులికట్‌లో ఫ్యాక్టరీని స్థాపించారు.
  • 1619: నాగపట్నంలో ఫ్యాక్టరీని స్థాపించారు.
  • 1633: సూరట్‌లో ఫ్యాక్టరీని స్థాపించారు.
  • 1639: మసూలిపట్నంలో ఫ్యాక్టరీని స్థాపించారు.

విస్తరణలు

• నియంత్రణలో ఉన్న ప్రధాన పోర్టులు:
  • పులికట్
  • నాగపట్నం
  • సూరట్
  • మసూలిపట్నం
  • మలాకా (1641)
• వాణిజ్య నెట్‌వర్కులు:
  • మసాలా వస్తువులు, వస్త్రాలు, తరువాత అఫీముపై దృష్టి.
  • 1602లో డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (VOC)ని స్థాపించారు.

సాధనలు

• ప్రధాన సాధనలు:
  • భారత మహాసముద్రంలో బలమైన నౌకా శక్తిని స్థాపించారు.
  • మసాలా వాణిజ్య మార్గాలను నియంత్రించారు.
  • కొత్త వ్యవసాయ పద్ధతులు, పంటలను ప్రవేశపెట్టారు.
  • ప్రపంచంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన వాణిజ్య సంస్థలలో ఒకటైన డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (VOC)ని నిర్మించారు.

బ్రిటిష్‌లతో సంఘర్షణ

• సంఘర్షణ ప్రధాన అంశాలు:
  • వాణిజ్య మార్గాలు, పోర్టులపై నియంత్రణ కోసం పోటీ.
  • బ్రిటిష్ vs డచ్ బెంగాల్ బే మరియు భారత మహాసముద్రంలో.
  • బ్రిటిష్‌లు మిత్రపక్షాలు, సైనిక చర్యల ద్వారా డచ్ ఆధిపత్యాన్ని బలహీనపరచడానికి ప్రయత్నించారు.
• ప్రధాన సంఘటనలు:
  • 1639: బ్రిటిష్‌లు మసూలిపట్నంలోని డచ్ ఫ్యాక్టరీని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
  • 1661: లండన్ ఒప్పందం (బ్రిటిష్ పోర్చుగీస్ రాజకుమార్తె కాథరిన్ ఆఫ్ బ్రగాన్జాను వివాహం చేసుకోవడం వల్ల పోర్చుగీస్‌లు బాంబేను బ్రిటిష్‌లకు అప్పగించారు).
  • 1740లు: బెంగాల్ బే నియంత్రణపై బ్రిటిష్ మరియు డచ్‌లు పోరాడారు.
  • 1750లు: బ్రిటిష్‌లు క్రమంగా భారతదేశంలో డచ్ ప్రభావాన్ని తొలగించారు.

3. ఆంగ్ల/బ్రిటిష్

ఆగమనం

• భారతదేశంలో ఆగమనం: 1608లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (EIC) ద్వారా, సూరత్‌లో దిగడం.
• కీలక సంఘటనలు:
  • 1608: సూరత్‌లో మొదటి బ్రిటిష్ ఫ్యాక్టరీ స్థాపించబడింది.
  • 1612: బ్రిటిష్‌లు గోవాను పోర్చుగీస్‌ల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
  • 1613: సిర్మూర్ ఒప్పందం (బ్రిటిష్‌లు గంగా ప్రవేశాన్ని సురక్షితం చేసుకున్నారు).
  • 1639: బ్రిటిష్‌లు మసూలిపట్నంలోని డచ్ ఫ్యాక్టరీని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

ప్రారంభ వాణిజ్యం

• కీలక వాణిజ్య ఉత్పత్తులు:
  • వస్త్రాలు (కాలికో, మస్లిన్)
  • మసాలాలు (మిరియాలు, లవంగాలు)
  • విలువైన లోహాలు
• వాణిజ్య కేంద్రాలు:
  • సూరత్
  • మసూలిపట్నం
  • బాంబే (1668)
  • కలకత్తా (1690)

ఇతర యూరోపియన్లతో సంఘర్షణలు

• సంఘర్షణల ప్రధాన అంశాలు:
  • బ్రిటిష్ vs. పోర్చుగీస్: బ్రిటిష్‌లు గోవా (1612), చందెర్నగర్ (1759), మరియు చిన్సురా (1749)లను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
  • బ్రిటిష్ vs. డచ్: బ్రిటిష్‌లు మసూలిపట్నం (1639)ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, మరియు క్రమంగా డచ్ ప్రభావాన్ని తొలగించారు.
  • బ్రిటిష్ vs. ఫ్రెంచ్: భారత మహాసముద్రంలో మరియు వాణిజ్య ఆధిపత్యం కోసం పోటీ.
• కీలక సంఘటనలు:
  • 1661: లండన్ ఒప్పందం (బ్రిటిష్‌లు పోర్చుగీస్ రాజకుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నారు, దీని వల్ల బాంబే బ్రిటిష్‌లకు అప్పగించబడింది).
  • 1740ల–1750ల: భారతదేశంలో ఆంగ్లో-ఫ్రెంచ్ పోటీ (ఉదా., ప్లాసీ యుద్ధం, 1757).
  • 1757: ప్లాసీ యుద్ధం – బెంగాల్ నవాబుపై బ్రిటిష్ విజయం, ఇది భారతదేశంలో బ్రిటిష్ ఆధిపత్యానికి ప్రారంభాన్ని సూచించింది.

పోటీ పరీక్షల కోసం కీలక వాస్తవాలు (SSC, RRB)

ముఖ్యమైన పదాలు మరియు నిర్వచనాలు

పోర్చుగీస్, డచ్ మరియు బ్రిటిష్ మధ్య తేడాలు