ప్రధాన భౌగోళిక లక్షణాలు

C.2] ప్రధాన భౌగోళిక లక్షణాలు

1. ప్రపంచ ప్రధాన నదులు

1.1. అతి పొడవైన నదులు

నది పొడవు (కి.మీ.) స్థానం గమనికలు
నైల్ 6,650 ఆఫ్రికా ఈజిప్ట్, సూడాన్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది
అమెజాన్ 6,400 దక్షిణ అమెరికా విడుదల వాల్యూమ్‌లో అతిపెద్దది
యాంగ్జీ 6,300 చైనా ఆసియాలో రెండవ పొడవైనది
మిసిసిప్పి-మిసౌరి 6,275 ఉత్తర అమెరికా యుఎస్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది
యెనిసీ 5,540 రష్యా ఆర్క్టిక్ మహాసముద్రంలో కలుస్తుంది

1.2. భారత సందర్భంలో అత్యంత ముఖ్యమైన నదులు

  • గంగ: 2,525 కి.మీ., ఉత్తర భారత్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది, పవిత్ర నది, వ్యవసాయానికి, సంస్కృతికి ముఖ్యమైనది.
  • బ్రహ్మపుత్ర: 2,900 కి.మీ., అస్సాం ద్వారా ప్రవహిస్తుంది, సాగునీటి, జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తికి ముఖ్యమైనది.
  • గోదావరి: 1,460 కి.మీ., మధ్య భారత్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది, “విశ్వకర్మ నది"గా ప్రసిద్ధి.
  • కావేరి: 800 కి.మీ., దక్షిణ భారత్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది, వ్యవసాయానికి ముఖ్యమైనది.
  • నర్మద: 1,312 కి.మీ., మధ్య భారత్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది, దాని జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు ప్రసిద్ధి.

1.3. ప్రధాన ఆనకట్టలు ఉన్న నదులు

నది ఆనకట్ట స్థానం ప్రాముఖ్యత
గంగ ఫరక్కా పశ్చిమ బెంగాల్ బంగ్లాదేశ్‌కు ప్రవాహాన్ని నియంత్రిస్తుంది
గోదావరి భద్రాచలం తెలంగాణా సాగునీరు, విద్యుత్
నర్మద సర్దార్ సరోవర్ గుజరాత్ ప్రధాన జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు
కృష్ణ తుంగభద్ర కర్ణాటక సాగునీరు, విద్యుత్

2. ప్రధాన పర్వత శ్రేణులు

2.1. ప్రపంచ ప్రధాన పర్వత శ్రేణులు

శ్రేణి స్థానం పొడవు (కి.మీ) అత్యున్నత శిఖరం
హిమాలయాలు ఆసియా 2,400 ఎవరెస్ట్ పర్వతం (8,848 మీ)
ఆండీస్ దక్షిణ అమెరికా 7,000 అకోన్కాగ్వా (6,962 మీ)
ఆల్ప్స్ యూరప్ 1,200 మోంట్ బ్లాంక్ (4,808 మీ)
రాకీస్ ఉత్తర అమెరికా 4,800 మౌంట్ ఎల్బర్ట్ (4,401 మీ)
యూరల్ యూరేషియా 1,600 మౌంట్ నారోడ్నయా (1,895 మీ)

2.2. భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన పర్వత శ్రేణులు

  • హిమాలయాలు: 2,400 కి.మీ, భారతదేశ ఉత్తర సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది, అనేక నదులకు మూలం.
  • పశ్చిమ కనుమలు: 1,600 కి.మీ, భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలో విస్తరించి ఉన్నాయి, జీవవైవిధ్యంతో సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.
  • తూర్పు కనుమలు: 1,400 కి.మీ, భారతదేశ తూర్పు తీరంలో విస్తరించి ఉన్నాయి, పశ్చిమ కనుమల కంటే తక్కువ స్థిరంగా ఉన్నాయి.
  • అరవల్లి పర్వతాలు: 800 కి.మీ, రాజస్థాన్ ద్వారా విస్తరించి ఉన్నాయి, భారతదేశంలోని పురాతనమైన పర్వత శ్రేణులలో ఒకటి.

3. ప్రధాన ఎడారులు

3.1. ప్రపంచ ప్రధాన ఎడారులు

ఎడారి స్థానం విస్తీర్ణం (కి.మీ²) గమనికలు
సహారా ఉత్తర ఆఫ్రికా 9,200,000 అతిపెద్ద వేడి ఎడారి
అరేబియా మధ్య ప్రాచ్యం 3,000,000 వేడి ఎడారి, చమురు నిల్వలకు నిలయం
గోబీ ఆసియా 1,300,000 చైనా మరియు మంగోలియాలో విస్తరించి ఉంది
కలహారి ఆఫ్రికా 900,000 అర్ధ-ఎండాకాలపు, పూర్తిగా ఎడారి కాదు
అటకామా దక్షిణ అమెరికా 150,000 ప్రపంచంలోని అత్యంత పొడి ఎడారి

3.2. భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన ఎడారులు

  • థార్ ఎడారి: 200,000 కి.మీ², గ్రేట్ ఇండియన్ ఎడారి అని కూడా పిలుస్తారు, రాజస్థాన్‌లో ఉంది.
  • కచ్ ఎడారి: థార్ ఎడారిలో భాగం, గుజరాత్‌లో ఉంది.
  • చోలిస్తాన్ ఎడారి: పంజాబ్‌లో ఉంది, పాకిస్తాన్, భారతదేశానికి సమీపంగా ఉంది.

4. ప్రధాన హిమనదులు

4.1. ప్రపంచ ప్రధాన హిమనదులు

హిమనది స్థానం పొడవు (కి.మీ) గమనికలు
గంగోత్రి భారతదేశం 23 కి.మీ గంగా మూలం
సియాచిన్ భారత్-పాకిస్తాన్ 72 కి.మీ వివాదాస్పద హిమనది
లాంబర్ట్ అంటార్కటికా 400 కి.మీ ప్రపంచంలో అతిపొడవైన హిమనది
పెరిటో మోరెనో అర్జెంటినా 25 కి.మీ పటగోనియా భాగం
అకోన్కాగువా అర్జెంటినా 45 కి.మీ హిమనది కాదు, కానీ పర్వతం

4.2. భారతదేశంలో ముఖ్యమైన హిమనదులు

  • గంగోత్రి హిమనది: ఉత్తరాఖండ్‌లో ఉంది, గంగా మూలం.
  • యమునోత్రి హిమనది: యమునా మూలం, ఉత్తరాఖండ్‌లో ఉంది.
  • భక్రా నాంగాల్ డ్యామ్: సత్లెజ్ నదిపై ఉంది, హిమనది ఆహారమైన నదిపై నిర్మించబడింది.

5. ఆవాసాలు, జలసంధులు, సముద్రాలు

5.1. ప్రధాన ఆవాసాలు

ఆవాసం స్థానం విస్తీర్ణం (కి.మీ²) గమనికలు
మెక్సికో ఆవాసం ఉత్తర అమెరికా 1,550,000 యూఎస్ఏ మరియు మెక్సికోను సరిహద్దు చేస్తుంది
థాయ్‌లాండ్ ఆవాసం దక్షిణ తూర్పు ఆసియా 315,000 వాణిజ్యానికి ముఖ్యమైనది
అడెన్ ఆవాసం ఆఫ్రికా 340,000 ఎర్ర సముద్రం మరియు అరేబియా సముద్రం మధ్య వ్యూహాత్మక జలమార్గం
గినియా ఆవాసం ఆఫ్రికా 2,250,000 చమురు వనరులలో సమృద్ధిగా ఉంది
కంబే ఆవాసం భారతదేశం 10,000 సింధూ లోయ నాగరికత పురాతన ప్రదేశం

5.2. ప్రధాన జలసంధులు

జలసంధి స్థానం గమనికలు
జిబ్రాల్టర్ జలసంధి యూరప్-ఆఫ్రికా అట్లాంటిక్ మహాసముద్రాన్ని మెడిటరేనియన్ సముద్రానికి కలుపుతుంది
మలాకా జలసంధి దక్షిణ తూర్పు ఆసియా అత్యంత రద్దీగా ఉన్న నౌకా మార్గాలలో ఒకటి
హార్ముజ్ జలసంధి మధ్య తూర్పు ఆయిల్ కోసం వ్యూహాత్మక నియంత్రణ బిందువు
బెరింగ్ జలసంధి రష్యా-అలాస్కా ఆసియా మరియు ఉత్తర అమెరికాను వేరు చేస్తుంది
పాల్క్ జలసంధి భారత్-శ్రీలంక తమిళనాడు మరియు శ్రీలంకను వేరు చేస్తుంది

5.3. ప్రధాన సముద్రాలు

సముద్రం స్థానం విస్తీర్ణం (కి.మీ²) గమనికలు
మెడిటరేనియన్ సముద్రం యూరప్-ఆఫ్రికా 2,500,000 వేడి, ముగిసిన సముద్రం
అరేబియా సముద్రం ఆసియా 2,800,000 భారత మహాసముద్ర వాణిజ్యానికి ముఖ్యమైనది
కరేబియన్ సముద్రం అమెరికాలు 2,750,000 వేడి, తక్కువ లోతైన సముద్రం
రెడ్ సీ ఆఫ్రికా 2,000,000 ఉప్పుగా ఉండే, నౌకా మార్గానికి ముఖ్యమైనది
జపాన్ సముద్రం ఆసియా 1,000,000 జపాన్ మరియు కొరియా మధ్య ఉన్నది

6. గడ్డి భూములు (ప్రేరీలు, సవన్నాలు, పాంపాలు)

6.1. గడ్డి భూముల రకాలు

రకం స్థానం లక్షణాలు ఉదాహరణలు
ప్రేరీలు ఉత్తర అమెరికా సమశీతోష్ణ, గడ్డి వెలుతురు భూములు యూఎస్ఏ గ్రేట్ ప్లెయిన్స్
సవన్నాలు ఆఫ్రికా చెట్లు చెదరగా ఉన్న ఉష్ణమండల గడ్డి భూములు సెరెంగెటి, కలహారి
పాంపాలు దక్షిణ అమెరికా ఉత్పాదకత గల గడ్డి వెలుతురు భూములు అర్జెంటినా, ఉరుగ్వే
స్టెప్పులు ఆసియా సమశీతోష్ణ గడ్డి భూములు మధ్య ఆసియా, రష్యా
వెల్డ్స్ ఆఫ్రికా కొన్ని చెట్లు ఉన్న గడ్డి భూములు దక్షిణ ఆఫ్రికా

6.2. భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన గడ్డి భూములు

  • ఛోటానగ్పూర్ పీఠభూమి: డెక్కన్ పీఠభూమిలో భాగంగా ఉంది, గడ్డి ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
  • థార్ ఎడారి: కొన్ని గడ్డి ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
  • కచ్ ఎడారి: కొన్ని గడ్డి ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
  • హిమాలయ ప్రాంతం: కొన్ని ప్రాంతాలల్లో ఆల్పైన్ గడ్డి ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

6.3. పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన వాస్తవాలు

  • ప్రేరీలు వారి ఉత్పాదక మట్టి కోసం ప్రసిద్ధి చెందాయి మరియు ప్రధాన వ్యవసాయ ప్రాంతాలు.
  • సవన్నాలు కాలానుగుణ వర్షపాతం లక్షణంగా కలిగి ఉంటాయి మరియు అనేక వన్యప్రాణ జాతుల నివాసంగా ఉంటాయి.
  • పాంపాస్ వారి సమృద్ధమైన వ్యవసాయ భూమి కోసం ప్రసిద్ధి చెందాయి మరియు పశుపోషణకు ముఖ్యమైనవి.
  • స్టెప్పీలు మధ్య ఆసియాలో కనిపిస్తాయి మరియు నామాదిక పశుపోషణకు ముఖ్యమైనవి.
  • వెల్డ్స్ దక్షిణ ఆఫ్రికాలో కనిపిస్తాయి మరియు మేయడం మరియు వ్యవసాయం కోసం ఉపయోగిస్తారు.