ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
C.2] ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
1. ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು
1.1. ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಗಳು
| ನದಿ | ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.) | ಸ್ಥಳ | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
|---|---|---|---|
| ನೈಲ್ | 6,650 | ಆಫ್ರಿಕಾ | ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸುಡಾನ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ |
| ಅಮೆಜಾನ್ | 6,400 | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ | ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು |
| ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ | 6,300 | ಚೀನಾ | ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಉದ್ದದ ನದಿ |
| ಮಿಸಿಸಿಪಿ-ಮಿಸೌರಿ | 6,275 | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ | ಯುಎಸ್ಎ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ |
| ಯೆನಿಸೇಯಿ | 5,540 | ರಷ್ಯಾ | ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ |
1.2. ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ನದಿಗಳು
- ಗಂಗಾ: 2,525 ಕಿ.ಮೀ., ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಪವಿತ್ರ ನದಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದು.
- ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ: 2,900 ಕಿ.ಮೀ., ಅಸ್ಸಾಂ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದು.
- ಗೋದಾವರಿ: 1,460 ಕಿ.ಮೀ., ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, “ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ನದಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕಾವೇರಿ: 800 ಕಿ.ಮೀ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದು.
- ನರ್ಮದಾ: 1,312 ಕಿ.ಮೀ., ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
1.3. ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿರುವ ನದಿಗಳು
| ನದಿ | ಅಣೆಕಟ್ಟು | ಸ್ಥಳ | ಮಹತ್ವ |
|---|---|---|---|
| ಗಂಗಾ | ಫರಕ್ಕಾ | ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ |
| ಗೋದಾವರಿ | ಭದ್ರಾಚಲಂ | ತೆಲಂಗಾಣ | ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ |
| ನರ್ಮದಾ | ಸರ್ದಾರ್ ಸರೋವರ್ | ಗುಜರಾತ್ | ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ |
| ಕೃಷ್ಣಾ | ತುಂಗಭದ್ರಾ | ಕರ್ನಾಟಕ | ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ |
2. ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು
2.1. ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು
| ಶ್ರೇಣಿ | ಸ್ಥಳ | ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ) | ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ |
|---|---|---|---|
| ಹಿಮಾಲಯ | ಏಷ್ಯಾ | 2,400 | ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರ (8,848 ಮೀ) |
| ಆಂಡಿಸ್ | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ | 7,000 | ಅಕೋಂಕಾಗುವಾ (6,962 ಮೀ) |
| ಆಲ್ಪ್ಸ್ | ಯುರೋಪ್ | 1,200 | ಮಾಂಟ್ ಬ್ಲಾಂಕ್ (4,808 ಮೀ) |
| ರಾಕಿ | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ | 4,800 | ಮೌಂಟ್ ಎಲ್ಬರ್ಟ್ (4,401 ಮೀ) |
| ಉರಲ್ | ಯುರೇಷ್ಯಾ | 1,600 | ಮೌಂಟ್ ನರೋಡ್ನಾಯಾ (1,895 ಮೀ) |
2.2. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು
- ಹಿಮಾಲಯ: 2,400 ಕಿ.ಮೀ, ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅನೇಕ ನದಿಗಳ ಮೂಲ.
- ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು: 1,600 ಕಿ.ಮೀ, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ.
- ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು: 1,400 ಕಿ.ಮೀ, ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿವೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿರಂತರವಾಗಿವೆ.
- ಅರವಳ್ಳಿ: 800 ಕಿ.ಮೀ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಹರಡಿವೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
3. ಪ್ರಮುಖ ಮರುಭೂಮಿಗಳು
3.1. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಮರುಭೂಮಿಗಳು
| ಮರುಭೂಮಿ | ಸ್ಥಳ | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಕಿ.ಮೀ²) | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
|---|---|---|---|
| ಸಹಾರಾ | ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ | 9,200,000 | ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಸಿ ಮರುಭೂಮಿ |
| ಅರೇಬಿಯನ್ | ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ | 3,000,000 | ಬಿಸಿ ಮರುಭೂಮಿ, ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನೆಲೆ |
| ಗೋಬಿ | ಏಷ್ಯಾ | 1,300,000 | ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ |
| ಕಲಹಾರಿ | ಆಫ್ರಿಕಾ | 900,000 | ಅರೆಬರಡು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲ |
| ಅಟಕಾಮಾ | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ | 150,000 | ವಿಶ್ವದ ಒಣಗಿದ ಮರುಭೂಮಿ |
3.2. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮರುಭೂಮಿಗಳು
- ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ: 200,000 ಕಿ.ಮೀ², ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮರುಭೂಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
- ಕಚ್ ಮರುಭೂಮಿ: ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಭಾಗ, ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿದೆ.
- ಚೋಲಿಸ್ತಾನ್ ಮರುಭೂಮಿ: ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ.
4. ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮನದಿಗಳು
4.1. ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮನದಿಗಳು
| ಹಿಮನದಿ | ಸ್ಥಳ | ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.) | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
|---|---|---|---|
| ಗಂಗೋತ್ರಿ | ಭಾರತ | 23 ಕಿ.ಮೀ. | ಗಂಗೆಯ ಉಗಮ |
| ಸಿಯಾಚಿನ್ | ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | 72 ಕಿ.ಮೀ. | ವಿವಾದಿತ ಹಿಮನದಿ |
| ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್ | ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ | 400 ಕಿ.ಮೀ. | ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಹಿಮನದಿ |
| ಪೆರಿತೋ ಮೊರೆನೋ | ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾ | 25 ಕಿ.ಮೀ. | ಪಟಗೋನಿಯಾದ ಭಾಗ |
| ಅಕೋಂಕಾಗುವಾ | ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾ | 45 ಕಿ.ಮೀ. | ಹಿಮನದಿಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪರ್ವತ |
4.2. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮನದಿಗಳು
- ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ: ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿದೆ, ಗಂಗೆಯ ಉಗಮ.
- ಯಮುನೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ: ಯಮುನೆಯ ಉಗಮ, ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿದೆ.
- ಭಕ್ರಾ ನಂಗಾಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು: ಸತ್ಲಜ ನದಿಯ ಮೇಲಿದೆ, ಹಿಮನದಿ-ಪೋಷಿತ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
5. ಕೊಳಗಳು, ಜಲಸಂಧಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು
5.1. ಪ್ರಮುಖ ಕೊಳಗಳು
| ಕೊಳ | ಸ್ಥಳ | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಕಿ.ಮೀ²) | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
|---|---|---|---|
| ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಳ | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ | 1,550,000 | ಯುಎಸ್ಎ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ |
| ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೊಳ | ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ | 315,000 | ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ |
| ಅಡೆನ್ ಕೊಳ | ಆಫ್ರಿಕಾ | 340,000 | ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವಣ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಜಲಮಾರ್ಗ |
| ಗಿನಿಯ ಕೊಳ | ಆಫ್ರಿಕಾ | 2,250,000 | ತೈಲ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ |
| ಕಂಬಾಯ್ ಕೊಳ | ಭಾರತ | 10,000 | ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಣ |
5.2. ಪ್ರಮುಖ ಜಲಸಂಧಿಗಳು
| ಜಲಸಂಧಿ | ಸ್ಥಳ | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
|---|---|---|
| ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಜಲಸಂಧಿ | ಯುರೋಪ್-ಆಫ್ರಿಕಾ | ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಭೂಮಧ್ಯ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ |
| ಮಲಾಕಾ ಜಲಸಂಧಿ | ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ | ಅತ್ಯಂತ ಬಿಝಿಯಾದ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು |
| ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ | ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ | ತೈಲಕ್ಕಾಗಿ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಬಾಧಕ ಬಿಂದು |
| ಬೆರಿಂಗ್ ಜಲಸಂಧಿ | ರಷ್ಯಾ-ಅಲಾಸ್ಕಾ | ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ |
| ಪಾಲ್ಕ್ ಜಲಸಂಧಿ | ಭಾರತ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ | ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ |
5.3. ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರಗಳು
| ಸಮುದ್ರ | ಸ್ಥಳ | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (ಚ.ಕಿ.ಮೀ.) | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
|---|---|---|---|
| ಭೂಮಧ್ಯ ಸಮುದ್ರ | ಯುರೋಪ್-ಆಫ್ರಿಕಾ | 2,500,000 | ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ಮುಚ್ಚಿದ ಸಮುದ್ರ |
| ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ | ಏಷ್ಯಾ | 2,800,000 | ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಸಾಗರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ |
| ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ | ಅಮೆರಿಕಾಸ್ | 2,750,000 | ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರ |
| ರೆಡ್ ಸೀ | ಆಫ್ರಿಕಾ | 2,000,000 | ಉಪ್ಪು ಹೆಚ್ಚು, ಹಡಗು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ |
| ಜಪಾನ್ ಸಮುದ್ರ | ಏಷ್ಯಾ | 1,000,000 | ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಅಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ |
6. ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು (ಪ್ರೇರೀಸ್, ಸವಾನಾಗಳು, ಪಾಂಪಾಸ್)
6.1. ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳ ವಿಧಗಳು
| ವಿಧ | ಸ್ಥಳ | ಲಕ್ಷಣಗಳು | ಉದಾಹರಣೆಗಳು |
|---|---|---|---|
| ಪ್ರೇರೀಸ್ | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ | ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು | ಯುಎಸ್ಎಯ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ |
| ಸವಾನಾಗಳು | ಆಫ್ರಿಕಾ | ಚದರ ಮರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು | ಸೆರೆಂಗೆಟಿ, ಕಲಹಾರಿ |
| ಪಾಂಪಾಸ್ | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ | ಫಲವತ್ತಾದ, ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು | ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾ, ಉರುಗ್ವೆ |
| ಸ್ಟೆಪ್ಪೆಸ್ | ಏಷ್ಯಾ | ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು | ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ರಷ್ಯಾ |
| ವೆಲ್ಡ್ಸ್ | ಆಫ್ರಿಕಾ | ಕೆಲವು ಮರಗಳಿರುವ ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು | ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ |
6.2. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳು
- ಛೋಟಾನಾಗ್ಪುರ ಪ್ಲೇಟೋ: ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ಲೇಟೋದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ: ಕೆಲವು ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
- ಕಚ್ ಮರುಭೂಮಿ: ಕೆಲವು ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
- ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ: ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹುಲ್ಲುಭೂಮಿಗಳಿವೆ.
6.3. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಥ್ಯಗಳು
- ಪ್ರೇರೀಸ್ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
- ಸವನ್ನಾಗಳು ಋತುಮಾನ ಮಳೆಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.
- ಪಾಂಪಾಸ್ ಸಮೃದ್ಧ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಪಶುಪಾಲನೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.
- ಸ್ಟೆಪ್ಪೀಸ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾಮದಿಕ ಪಶುಪಾಲನೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.
- ವೆಲ್ಡ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
BETA
