ਸਧਾਰਣ ਵਿਗਿਆਨ – RRB “60-ਮਿੰਟ” ਮਾਸਟਰ ਰਿਵੀਜ਼ਨ ਸ਼ੀਟ
(ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ; ਸੈਂਟਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮੈਟਰੋ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰਿਵਾਈਜ਼ ਕਰੋ!)

SECTION-1 : 30 ਕੋਰ ਕਾਂਸੈਪਟਸ (ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ)

1. ਅਟਮ: ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
2. ਆਇਸੋਟੋਪ: ਇੱਕੋ Z, ਵੱਖਰਾ A (ਉਦਾਹਰਨ ¹H, ²H, ³H)।
3. pH ਸਕੇਲ: 0-6 ਐਸਿਡ, 7 ਨਿਊਟਰਲ, 8-14 ਬੇਸ; pH = –log[H⁺]।
4. ਓਮ ਦਾ ਨਿਯਮ: V = IR; 1 Ω = 1 V/A।
5. ਪਾਵਰ: P = VI = I²R = V²/R; 1 ਯੂਨਿਟ = 1 kWh = 3.6 × 10⁶ J।
6. ਲੈਂਸ ਫਾਰਮੂਲਾ: 1/f = 1/v – 1/u; ਪਾਵਰ P(D) = 100/f(cm)।
7. ਨਿਊਟਨ-1: ਜੜਤਾ ∝ ਮਾਸ।
8. ਨਿਊਟਨ-2: F = ma (ਵੈਕਟਰ)।
9. ਨਿਊਟਨ-3: ਕਿਰਿਆ = –ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ (ਵੱਖਰੇ ਸਰੀਰ)।
10. KE = ½mv²; PE = mgh; ਕੁੱਲ ME = KE + PE।
11. 1 cal = 4.18 J; 1 BTU ≈ 1055 J।
12. ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਰਮੀ: 1 cal g⁻¹ °C⁻¹ = 4200 J kg⁻¹ K⁻¹।
13. ਬੋਇਲ ਦਾ: PV = const (T const); ਚਾਰਲਸ: V/T = const (P const)।
14. ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਚਾਲ: 3 × 10⁸ m/s; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਧੁਨ ਦੀ ਚਾਲ: 332 m/s (20 °C)।
15. ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੇਧਨ ਸੂਚਕ: n = c/v; ਕ੍ਰਿਟਿਕਲ ਕੋਣ sin θc = 1/n।
16. ਫੈਰਾਡੇ-ਪਹਿਲਾ: 1 mol e⁻ = 1 F = 96500 C।
17. ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ: e⁻ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ; ਰੀਡਕਸ਼ਨ: e⁻ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ; OIL RIG।
18. ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ: 6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ (ਕਲੋਰੋਫਿਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ)।
19. ਰੇਸਪਿਰੇਸ਼ਨ: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + 38 ATP।
20. ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ: ABO + Rh; ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡੋਨਰ O⁻, ਰਿਸੀਵਰ AB⁺।
21. ਨਾਰਮਲ BP: 120/80 mmHg; HR: 72 min⁻¹।
22. ਮਨੁੱਖੀ ਨਾਰਮਲ ਤਾਪਮਾਨ: 37 °C (98.6 °F)।
23. ਵੈਕਸੀਨ ਬਨਾਮ ਸੀਰਮ: ਵੈਕਸੀਨ = Ag (ਰੋਕਥਾਮ); ਸੀਰਮ = ਤਿਆਰ Ab (ਇਲਾਜ)।
24. ਵਿਟਾਮਿਨ: ਚਰਬੀ A-D-E-K; ਪਾਣੀ B-C; ਰਾਤਾਂਧ → A; ਸਕਰਵੀ → C; ਰਿਕਟਸ → D; ਬੇਰੀ-ਬੇਰੀ → B₁।
25. ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ: 46 (23 ਜੋੜੇ) ਮਨੁੱਖ; 44 + XX/XY।
26. ਓਮ-ਮੀਟਰ: ਇਨਸੂਲੇਟਰ ρ↑, ਕੰਡਕਟਰ ρ↓; ਸਿਲਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
27. ਅਰਥ ਤਾਰ: ਹਰਾ; ਫਿਊਜ਼ ਤਾਰ: Pb+Sn ਮਿਸ਼ਰਧਾਤੂ; MCB ਚੁੰਬਕੀ + ਬਾਈਮੈਟਲ।
28. ਕੰਮ = F·s·cosθ; 1 hp = 746 W।
29. ਰਿਲੇਟਿਵ ਡੈਂਸਿਟੀ = ρsub/ρwater; RD < 1 ⇒ ਤੈਰਦਾ।
30. ਬਰਫ ਦੀ ਲੇਟੈਂਟ ਹੀਟ: 80 cal g⁻¹ (ਜਾਂ 336 kJ kg⁻¹)।

SECTION-2 : 15 MUST-KNOW FORMULAS & CAL SHORTCUTS

1. ਘਣਤਾ = m/V ⇒ ਚਾਲ: ਪਾਣੀ 1 g/cc ⇒ 1000 kg/m³.
2. ਸਾਪੇਖਿਕ ਚਾਲ: ਇੱਕੋ ਦਿਸ਼ਾ → ਅੰਤਰ; ਉਲਟ → ਜੋੜ.
3. ਦਰਪਣ ਵਾਧਾ m = –v/u; |m| > 1 ⇒ ਵੱਡਾ.
4. ਲੜੀ R = R₁+R₂; ਸਮਾਂਤਰ 1/R = 1/R₁+1/R₂ (ਦੋ ਲਈ ਗੁਣਨਫਲ/ਜੋੜ).
5. ਲੜੀ ਸੈੱਲ: Eeq = nE, req = nr; ਸਮਾਂਤਰ Eeq = E, req = r/n.
6. % ਕਾਰਗਰਤਾ = (ਆਉਟਪੁੱਟ/ਇਨਪੁੱਟ) × 100; ਹਮੇਸ਼ਾ < 100 (ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ).
7. ਤਾਪ H = I²Rt (ਜੌਲ); 1 H.P. 75 kg 1 m 1 s ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ.
8. ਪ੍ਰਤਿਧਵਨੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ d = vt/2 = 332×0.1/2 ≈ 16.6 m.
9. ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ f = 1/T; λ = v/f; EM ਲਹਿਰ ਲਈ c = fλ.
10. ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਰ ≈ 2 × ਵੈਲੈਂਸੀ (Ca ਤੱਕ ਧਾਤਾਂ ਲਈ).
11. ਨਾਰਮੈਲਟੀ N = n × M; n = ਐਸਿਡਿਟੀ/ਬੇਸਿਸਿਟੀ.
12. RMS ਗੈਸ ਚਾਲ ∝ √(T/M); T 4× ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁੱਗਣੀ.
13. gplanet = gearth × (Mplanet/Me) × (Re/Rplanet)².
14. ਭੱਜਣ ਵੇਗ ve = √(2gR) ≈ 11.2 km/s ਧਰਤੀ.
15. ਬੈਂਕਿੰਗ tan θ = v²/rg; ਉਸ ਚਾਲ ‘ਤੇ ਘਸਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ.

SECTION-3 : 50 GOLDEN FACTS & FIGURES

1. ਲਾਈਟ ਇਅਰ ≈ 9.46 × 10¹⁵ m.
2. 1 AU ≈ 1.496 × 10¹¹ m.
3. ਪਾਰਸੈਕ ≈ 3.26 ly ≈ 3.08 × 10¹⁶ m.
4. ਮਨੁੱਖੀ RBC ਦੀ ਉਮਰ: 120 ਦਿਨ; WBC: 7–14 ਦਿਨ.
5. ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ: 15 g/100 mL; ਹਰ Hb 4 O₂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
6. ਖੂਨ ਦਾ pH: 7.4; ਗੈਸਟ੍ਰਿਕ ਰਸ: 1.5–3.5.
7. ਯੂਰੀਆ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ: CO(NH₂)₂.
8. ਹੱਸਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ: N₂O.
9. ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ: ਕਲੋਰੋਪਿਕ੍ਰਿਨ (CCl₃NO₂).
10. ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ: D₂O; ਮੋਲਰ ਮਾਸ 20 g.
11. ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਕੁਦਰਤੀ: ਹੀਰਾ (10 ਮੋਹਸ).
12. ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੰਚਾਲਕ: Ag > Cu > Au > Al.
13. ਟੰਗਸਟਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ m.p. ਧਾਤੂ (3410 °C).
14. ਹੀਲੀਅਮ: ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ b.p. ਗੈਸ (–268.9 °C).
15. ਹਾਈਡਰੋਜਨ: ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ; ਆਕਸੀਜਨ: ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਤ.
16. CO₂ ਠੋਸ: ਡ੍ਰਾਈ ਆਈਸ (–78 °C).
17. ਮਾਰਸ਼ ਗੈਸ: CH₄.
18. ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਗੈਸ: CO + N₂.
19. ਵਾਟਰ ਗੈਸ: CO + H₂.
20. CNG: ਕੰਪ੍ਰੈਸਡ CH₄ (>90 %).
21. LPG: 70 % ਪ੍ਰੋਪੇਨ + 30 % ਬਿਊਟੇਨ.
22. ਬਰਾਂਜ਼: Cu + Sn (90:10).
23. ਪੀਤਲ: Cu + Zn (70:30).
24. ਸਟੇਨਲੈੱਸ ਸਟੀਲ: Fe + Cr + Ni (18:8).
25. ਗਨ ਮੈਟਲ: Cu 88, Sn 10, Zn 2.
26. ਸੋਲਡਰ: Pb + Sn (50:50).
27. ਬਲੀਚਿੰਗ ਪਾਊਡਰ: CaOCl₂.
28. ਬੇਕਿੰਗ ਸੋਡਾ: NaHCO₃.
29. ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਸੋਡਾ: Na₂CO₃·10H₂O.
30. ਪਲਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ: CaSO₄·½H₂O.
31. ਵਾਈਟ ਵਿਟ੍ਰੀਓਲ: ZnSO₄·7H₂O.
32. ਬਲੂ ਵਿਟ੍ਰੀਓਲ: CuSO₄·5H₂O.
33. ਗ੍ਰੀਨ ਵਿਟ੍ਰੀਓਲ: FeSO₄·7H₂O.
34. ਮੋਹਰ ਦਾ ਲੂਣ: (NH₄)₂SO₄·FeSO₄·6H₂O.
35. ਐਕਵਾ ਰੇਜੀਆ: conc. HCl + HNO₃ (3:1).
36. ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ: H₂SO₄.
37. ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ: ਸੋਨਾ.
38. ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕੀ ਧਾਤੂ: Li; ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਗੈਸ: Rn.
39. ਮਨੁੱਖੀ DNA bp: ~3.2 ਬਿਲੀਅਨ.
40. ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੱਡੀ: ਸਟੇਪਸ (ਕੰਨ).
41. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲੈਂਡ: ਲਿਵਰ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਗ: ਚਮੜੀ.
42. ਆਮ ਨਜ਼ਰ: 6/6 (20/20 ft).
43. ਰੰਗ ਅੰਨ੍ਹਤਾ: X-ਲਿੰਕਡ; ਮਰਦ > ਔਰਤਾਂ.
44. ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ SI ਇਕਾਈ: ਬੈਕਰਲ (Bq); 1 Ci = 3.7×10¹⁰ Bq.
45. ਫਿਊਜ਼ ਰੇਟਿੰਗ: I = P/V (amp) ਨੇੜਲਾ ਮਿਆਰ.
46. ਭਾਰਤ ਦਾ ਟਾਈਮ ਜ਼ੋਨ: +5:30 UTC; 82.5°E.
47. ਚੰਦ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ: 2.4 km/s.
48. GSLV MkIII ਸਮਰਥਾ: 4 ton to GTO.
49. ਮੰਗਲਯਾਨ ਲਾਂਚ: 5 ਨਵੰਬਰ 2013; ਆਰਬਿਟ 24 ਸਤੰਬਰ 2014.
50. ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਰਿਐਕਟਰ: ਅਪਸਰਾ (1956).

SECTION-4 : RRB ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ (2020-24)

ਲਗਭਗ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵੰਡ (100 ਵਿੱਚੋਂ 30 ਪ੍ਰਸ਼ਨ):
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ 12 (40 %) > ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ 8 > ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ 6 > ਵਿਵਿਧ (ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਇਕਾਈਆਂ) 4.
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ:
• ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਰੋਗ, ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ, ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ/ਸਾਹ ਲੈਣਾ, pH, ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ-ਰੀਡਕਸ਼ਨ, ਓਮ ਦਾ ਨਿਯਮ, ਦਰਪਣ-ਲੈਂਸ ਫਾਰਮੂਲਾ, ਪਾਵਰ-ਊਰਜਾ ਇਕਾਈਆਂ, ਆਇਸੋਟੋਪ, ਮਿਸ਼ਰਧਾਤੂ, ਆਮ ਲੂਣਾਂ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਨਾਮ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਥ, ਭੱਜਣ ਦੀ ਗਤੀ, ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਗੂੰਜ, ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕੋਡ, ਫਿਊਜ਼, ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਿਕ ਨੇਮ.

SECTION-5 : 100 ਇੱਕ ਲਾਈਨਰ ਕੈਪਸੂਲ (ਉੱਚ ਆਵ੍ਰਤੀ)

1. OH⁻ ਆਇਓਨ = ਬੇਸ; H⁺ = ਐਸਿਡ।
2. Cu₂O = ਲਾਲ; CuO = ਕਾਲਾ।
3. Conc. H₂SO₄ ਸ਼ੱਕਰ ਨੂੰ ਡੀਹਾਈਡਰੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ → ਕਾਲਾ ਫੋਮ।
4. ਆਇਓਡੀਨ ਟੈਸਟ → ਸਟਾਰਚ ਨਾਲ ਨੀਲਾ-ਕਾਲਾ।
5. FeCl₃ + NH₄SCN → ਲਾਲ-ਖੂਨੀ [Fe(SCN)]²⁺।
6. Zn + H₂SO₄ → H₂; Cu + dil H₂SO₄ → ਕੋਈ H₂ ਨਹੀਂ।
7. Aqua regia Au & Pt ਨੂੰ ਘੋਲਦੀ ਹੈ।
8. 2,4-DNP ਟੈਸਟ ਕਾਰਬੋਨਿਲ।
9. Tollen’s ਰੀਏਜੈਂਟ → ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਰਪਣ (ਐਲਡੀਹਾਈਡ)।
10. Fehling A+B → ਲਾਲ ਪ੍ਰੈਸੀਪੀਟੇਟ (ਐਲਡੀਹਾਈਡ)।
11. ਹਾਰਡ ਪਾਣੀ → ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਝਾਗ ਨਹੀਂ।
12. ਅਸਥਾਈ ਕਠੋਰਤਾ → Ca(HCO₃)₂; ਸਥਾਈ → CaSO₄।
13. Clark ਦਾ ਤਰੀਕਾ: Ca(OH)₂; Calgon: Na₆P₆O₁₈।
14. Bauxite ਅਯਸਕ Al; Haematite Fe; Copper pyrites CuFeS₂।
15. Hall-Héroult: Al ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ।
16. Contact ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ: H₂SO₄; Ostwald: HNO₃।
17. Haber: NH₃ (Fe + Mo, 450 °C, 200 atm)।
18. Orlon = PAN; Terylene = PET; ਕੁਦਰਤੀ ਰਬੜ = cis-1,4-polyisoprene।
19. ਵਲਕਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ: S 3–5 %।
20. Bakelite: phenol + formaldehyde।
21. PVC: ਮੋਨੋਮਰ vinyl chloride।
22. BOD ਉੱਚ → ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ।
23. Montreal ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ → O₃ ਘਟਾਅ।
24. ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ max % → H₂O ਵਾਪਰ, ਪਰ CO₂ ਡਰਾਈਵਰ।
25. ਐਸਿਡ ਰੇਨ pH < 5.6।
26. ਯੂਟ੍ਰੋਫਿਕੇਸ਼ਨ → ਐਲਗਲ ਬਲੂਮ → O₂↓।
27. Minamata ਰੋਗ → Hg।
28. Itai-itai → Cd।
29. Blue baby → NO₃⁻।
30. ਆਵਾਜ਼ > 120 dB → ਦਰਦ।
31. Ultrasonic f > 20 kHz।
32. SONAR → ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ।
33. Mach 1 ≈ 332 m/s; Mach 2 = ਦੋ ਗੁਣਾ।
34. Rainbow: 42° ਲਾਲ, 40° ਜਾਮਨੀ।
35. ਡਿਸਪਰਸ਼ਨ → ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ; ਛਿੜਕਾਅ → ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣਾ (Rayleigh λ⁻⁴)।
36. Myopia → concave; Hypermetropia → convex।
37. Presbyopia → bifocal।
38. Astigmatism → cylindrical lens।
39. 1 dioptre = 1 m⁻¹।
40. LASER: Light Amplification Stimulated Emission Radiation।
41. LED: p-n ਜੰਕਸ਼ਨ; spontaneous।
42. LCD: nematic crystal।
43. Fiber optic: total internal reflection।
44. Transformer: step-up Ns > Np; Vs/Vp = Ns/Np = Ip/Is।
45. Dynamo: AC → slip ring; DC → split ring (commutator)।
46. Motor rule: Fleming left; Gen rule: right।
47. Earth ਤਾਰਾ ਹਰਾ; Neutral → ਕਾਲਾ; Live → ਲਾਲ।
48. LED ਬਲਬ 9 W ≈ 60 W incandescent।
49. ਤਾਰਾ ਰੰਗ ਗਰਮ→ਠੰਢਾ: O B A F G K M (Oh Be A Fine Girl/Guy Kiss Me)।
50. Proxima Centauri: ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਤਾਰਾ 4.24 ly।
51. Sirius: ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਤ ਦਾ ਤਾਰਾ।
52. Andromeda: ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀ spiral ਗਲੈਕਸੀ।
53. Jupiter: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਘੁੰਮਣਾ।
54. Venus: ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ (CO₂), ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਦਿਨ।
55. Mars: ਲਾਲ (Fe₂O₃), 2 ਚੰਦ Phobos Deimos।
56. Saturn: ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘਣਤਾ (0.7 g/cc), 146 ਚੰਦ।
57. Titan: Saturn ਦਾ ਚੰਦ N₂ atm।
58. Ganymede: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚੰਦ (Jupiter)।
59. Halley ਧੂਮਕੇਤੂ: 76 ਸਾਲ; ਆਖਰੀ 1986, ਅਗਲਾ 2061।
60. Sputnik-1: 4 Oct 1957।
61. Yuri Gagarin: 12 Apr 1961।
62. Rakesh Sharma: 3 Apr 1984 (Soyuz T-11 ‘ਤੇ)।
63. Kalpana Chawla: ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ-ਜਨਮੀ ਔਰਤ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ (1997)।
64. Gaganyaan: 3 ਕਰੂ, 2025 ਟਾਰਗੇਟ।
65. Chandrayaan-3: 23 Aug 2023, Vikram ਲੈਂਡਰ, Pragyan ਰੋਵਰ।
66. Aditya-L1: ਸੂਰਜ ਮਿਸ਼ਨ, Lagrange-1।
67. SSLV: 3 solid stage, 500 km, 2022 ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ।
68. NISAR: NASA-ISRO SAR, 2024।
69. Hepatitis ਵਾਇਰਸ: A-E; ਸਿਰਫ B DNA, ਹੋਰ RNA।
70. Polio: RNA, enterovirus; oral (Sabin) live, inject (Salk) killed।
71. COVID-19: SARS-CoV-2, RNA, +ve sense।
72. Penicillin: ਪਹਿਲਾ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ, Fleming 1928।
73. Insulin: Banting Best 1922; human recombinant 1982।
74. ਵੈਕਸੀਨ ਪਹਿਲੀ: Edward Jenner 1796 (smallpox)।
75. DPT: 3-in-1; MMR: 3-in-1।
76. Pulse polio: 1995 ਭਾਰਤ।
77. ਭਾਰਤ smallpox ਮੁਕਤ: 1975; polio ਮੁਕਤ: 2014।
78. COVID ਵੈਕਸੀਨ ਪਹਿਲੀ: Covishield, Covaxin 16 Jan 2021।
79. ਜੀਨ ਐਡਿਟਿੰਗ: CRISPR-Cas9।
80. Human genome project: 2003, $2.7 b।
81. DNA: double; RNA: single; Uracil thymine ਦੀ ਥਾਂ।
82. mRNA: ਟੈਂਪਲੇਟ; tRNA: adapter; rRNA: ਰਾਈਬੋਸੋਮ।
83. Mitochondria: powerhouse; chloroplast: kitchen।
84. Lysosome: suicide bag।
85. Ribosome: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਫੈਕਟਰੀ; Svedberg unit।
86. Cell theory: Schleiden Schwann 1838; Virchow “omnis cellula…”.
87. Prokaryote: ਨਿਊਕਲੀਅਸ ਨਹੀਂ; Eukaryote: ਨਿਊਕਲੀਅਸ।
88. ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸੈੱਲ: human neuron।
89. ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ single cell: ostrich ਅੰਡਾ।
90. ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੈੱਲ: PPLO (Mycoplasma)।
91. SI ਇਕਾਈਆਂ: cd (ਚਮਕ), mol (ਮਾਤਰਾ), K (ਤਾਪਮਾਨ), A (ਕਰੰਟ)।
92. Supplementary SI: rad (ਕੋਣ), sr (solid angle)।
93. 1 Å = 10⁻¹⁰ m; 1 nm = 10 Å।
94. 1 Fermi = 10⁻¹⁵ m; 1 barn = 10⁻²⁸ m²।
95. 1 atm = 1.013 bar = 760 mmHg = 101325 Pa।
96. 1 horsepower = 746 W; 1 calorie = 4.18 J।
97. 1 eV = 1.6 × 10⁻¹⁹ J।
98. Unified mass unit: 1 u = 931.5 MeV/c²।
99. 1 carat = 200 mg; 1 ounce = 28.35 g।
100. 1 barrel oil = 159 L।

SECTION-6 : 10 ਆਮ ਭਰਮ ਦੂਰ

SECTION-7 : ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਟ੍ਰਿਕਸ

1. ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਕ੍ਰਮ: “ROY G. BIV” → ਲਾਲ ਨਾਰੰਗੀ ਪੀਲਾ ਹਰਾ ਨੀਲਾ ਇੰਡੀਗੋ ਬੈਂਗਨੀ।
2. ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧੀ: “My Very Educated Mother Just Served Us Noodles” (ਬੁੱਧ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਮੰਗਲ ਬ੍ਰਿਹਸ्पਤਿ ਸ਼ਨਿ ਯੂਰੇਨਸ ਨੈਪਚੂਨ)।
3. ਵਰਗੀਕਰਨ ਪਦਾਨੁਕ੍ਰਮ: “Dear King Philip Came Over For Good Soup” (ਡੋਮੇਨ ਕਿੰਗਡਮ ਫਾਇਲਮ ਕਲਾਸ ਆਰਡਰ ਫੈਮਿਲੀ ਜੀਨਸ ਸਪੀਸ਼ੀਜ਼)।
4. ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਮੀਨੋ ਐਸਿਡ: “PVT TIM HALL” (Phe Val Thr Trp Ile Met His Arg Leu Lys)।
5. ਕ੍ਰੇਨੀਅਲ ਨਰਵ: “On Old Olympus Towering Top…” (12 ਨਾਂ, ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ)।
6. ਮਾਨਸੂਨ ਫਸਲਾਂ: “Kharif = Rainy, Rabi = Winter” (K-R, R-W)।
7. ਕ्षਾਰਧਾਤੂ: ਗਰੁੱਪ-1 “LiNa Ki Ruby Cs Françoise” (Li Na K Rb Cs Fr)।
8. ਹੈਲੋਜਨ: ਗਰੁੱਪ-17 “FCl Br I At Ts” (F Cl Br I At Ts)।
9. ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ: “Live Red, Neutral Black, Earth Green” → “Rango Ne Earth ko Green kiya” ਹਿੰਦੀ ਮੈਮੋਨਿਕ।
10. ਮਿਰਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ: “U V F” → “UVF” ਕੈਮਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ → ਯਾਦ ਰੱਖੋ 1/f = 1/v + 1/u ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਿਯਮ ਨਾਲ।

SECTION-8 : LAST-HOUR REVISION (TOP-20)

1. pH < 7 ਐਸਿਡ; > 7 ਬੇਸ; = 7 ਨਿਊਟਰਲ।
2. ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ = e⁻ ਦੀ ਖੋਹ; ਰੀਡਕਸ਼ਨ = e⁻ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ।
3. ਸੀਰੀਜ਼ R ਜੋੜ; ਪੈਰਲਲ 1/R ਉਲਟ-ਜੋੜ।
4. ਪਾਵਰ ਇਕਾਈਆਂ: kWh (ਊਰਜਾ); kW (ਪਾਵਰ); 1 ਯੂਨਿਟ = 1 kWh।
5. ਲੈਂਸ: 1/f = 1/v – 1/u; P(D) = 100/f(cm)।
6. ਕੇਪਲਰ-3: T² ∝ R³।
7. ਭੂਮੀ ਦੀ ਐਸਕੇਪ ਵੈਲੋਸਿਟੀ 11.2 km/s; ਚੰਦ 2.4 km/s।
8. ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ O⁻ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡੋਨਰ; AB⁺ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰਿਸੀਪੀਐਂਟ।
9. ਵਿਟਾਮਿਨ C → ਸਕਰਵੀ; D → ਰਿਕਟਸ; B₁ → ਬੇਰੀ-ਬੇਰੀ; A → ਨਾਈਟ-ਬਲਾਈਂਡ।
10. ਫੋਟੋਸਿੰਥੇਸਿਸ: CO₂ + H₂O → ਗਲੂਕੋਜ਼ + O₂ (ਕਲੋਰੋਫਿਲ, ਲਾਈਟ)।
11. CO₂ + ਲਾਈਮ ਵਾਟਰ → ਧੁੰਦਲਾ (CaCO₃); ਵੱਧ → ਸਾਫ਼ (Ca(HCO₃)₂)।
12. ਐਕਵਾ ਰੇਜੀਆ = 3 HCl + 1 HNO₃।
13. ਹੇਮਾਟਾਈਟ Fe; ਬੌਕਸਾਈਟ Al; ਗੈਲੀਨਾ Pb।
14. ਅਲਾਏ: ਬ੍ਰਾਸ Cu+Zn; ਬ੍ਰੋਂਜ਼ Cu+Sn; ਸਟੇਨਲੈੱਸ Fe+Cr+Ni।
15. ਹੈਵੀ ਵਾਟਰ D₂O; ਹਾਰਡ ਵਾਟਰ Ca/Mg ਲੂਣ।
16. 1 ਲਾਈਟ ਯੀਅਰ = 9.46 × 10¹⁵ m; 1 AU = 1.5 × 10¹¹ m।
17. ਮੈਚ 1 = 332 m/s; ਐਕੋ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 16.6 m।
18. ਟ੍ਰਾਂਸਫਾਰਮਰ: ਸਟੈਪ-ਅੱਪ Ns > Np; Vs/Vp = Ns/Np।
19. ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ n-ਰਿਐਕਟਰ ਅਪਸਰਾ; ਪਹਿਲਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਆਰਿਆਭਟ।
20. ਚੰਦਰਯਾਨ-3 23 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਉਤਰਿਆ; ਆਦਿਤਿਆ-L1 L1 ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ।

ਇਸ ਸ਼ੀਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

1. ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਗ 1→4 ਪੜ੍ਹੋ (15 ਮਿੰਟ) – ਢਾਂਚਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
2. ਭਾਗ-5 ਦੀਆਂ ਇਕ-ਲਾਈਨਰਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ (25 ਮਿੰਟ) – ਤੇਜ਼ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ।
3. ਭਾਗ 6-7 ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ (5 ਮਿੰਟ) – ਭੰਬੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਟ੍ਰਿਕਾਂ ਸੰਭਾਲੋ।
4. ਆਖ਼ਰੀ 15 ਮਿੰਟ: ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੱਕ ਭਾਗ-8 ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਵਾਂਗ ਦੁਹਰਾਓ।

ਕੁੱਲ ≈ 60 ਮਿੰਟ → ਸਾਰੀ ਜਨਰਲ ਸਾਇੰਸ ਰਿਵਾਈਜ਼!
ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, RRB ਨੂੰ ਉੱਡਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੈਕ ਕਰੋ।